Niemcy

Zatrudnienie:

ludność: 81.661 mln
zatrudnienie: 38 mln
bezrobocie: 3,662 (9,6%)
bezrobocie młodzieży: 11,6%
bezrobocie długookresowe: 4,6%

Układy zbiorowe: prawo do negocjowania i zwierania układów zbiorowych mają tylko związki zrzeszone w DGB - najbardziej reprezentatywny związek w Niemczech. Zawiera się je dla zakładów pracy, okręgów, krajów związkowych lub, jak to ma miejsce w służbach publicznych, także dla całych Niemiec. Większość układów zbiorowych w przemyśle zawiera się na poziomie okręgów. Jeżeli negocjacje nie prowadzą do zawarcia nowego układu zbiorowego i kończą się niepowodzeniem, wdrożona zostaje procedura rozjemcza. W wielu branżach uzgadnia się umowę rozjemczą, która przewiduje, iż parytetowo obsadzone gremium przez przedstawicieli związku i pracodawcy i neutralny przewodniczący próbuje wypracować propozycję pojednawczą która, jeżeli zostanie przyjęta, ma moc układu zbiorowego. Jeżeli negocjacje i procedura rozjemcza nie doprowadzi do nowego układu zbiorowego, pracownik ma jeszcze tylko jedną możliwość: doprowadzić do zawarcia układu poprzez użycie najostrzejszej broni związków zawodowych - strajku. Prawo do strajku gwarantuje pracownikom ustawa zasadnicza, a decyzje o jego podjęciu uchwala zarząd danego związku po odbyciu referendum wśród załogi, o ile wypowiedziała się ona w 75% za strajkiem. W czasie strajku jego uczestnicy nie otrzymują płacy; członkowie związku otrzymują pomoc strajkową od swojego związku, a nie zorganizowani nie otrzymują ani pomocy strajkowej, ani zasiłku dla bezrobotnych.

DEUTSCHER GEWERKSCHAFTSBUND - DGB
FEDERACJA NIEMIECKICH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

Henriette-Herz-Platz 2 10178 Berlin tel: 00 4930/24060-0 fax:00 4930/24060 408 e-mail: karin.alleweldt@bundesvorstand.dgb.de www.dgb.de Przewodniczący: Michael Sommer Afiliacje międzynarodowe: MKWZZ, EKZZ, MOP, Związkowy Komitet Doradczy przy OECD.

Historia: początek ruchu związkowego w Niemczech miał miejsce 14. marca 1892 w Halberstadt, gdzie odbyła się konferencja założycielska pierwszej centrali związkowej, czyli Komisji Generalnej Związków Zawodowych Niemiec, utworzonej przez przedstawicieli 57 zrzeszeń związkowych. 57 lat później, w 1949 roku w Monachium socjaldemokrata Hans Boeckler otworzył kongres założycielski Niemieckiej Federacji Związków Zawodowych DGB i tym samym otworzył nową kartę w historii ruchu związkowego Niemiec.

Cel i zadania: DGB jest centralą zrzeszonych w niej 8 związków branżowych, reprezentującą ich interesy wobec politycznych decydentów, partii i zrzeszeń na poziomie federalnym, krajów związkowych i gmin, a także na płaszczyźnie międzynarodowej. DGB koordynuje działania związkowe, ale jako centrala nie zawiera układów zbiorowych. Centrala, podobnie jak związki w niej zrzeszone, deklaruje niezależność od rządów, partii politycznych, wspólnot religijnych, administracji i pracodawców, kieruje się zasadą pluralizmu, ale nie można jej określić jako politycznie neutralnej. Zajmując stanowisko w obronie pracowników, DGB reprezentuje wspólne interesy zrzeszonych związków w dziedzinie polityki związkowej i społecznej, a także polityki socjalnej, gospodarczej i kulturalnej. Obok zadań politycznych stoi przed centralą szereg zadań organizacyjnych, jak np. kształcenie i dokształcanie członków i działaczy, tworzenie placówek pomocy prawnej, jak i praca ideologiczna.

Związki zrzeszone w DGB: negocjują z pracodawcami układy zbiorowe, m.in. w zakresie płac, czasu pracy, urlopów. W przypadku sporu zbiorowego organizują strajk i wypłacają członkom zasiłek strajkowy. Związki pomagają przy zakładaniu Rad Zakładowych (Rady te działają na terenie zakładów pracy, a w ich skład wchodzą zarówno przedstawiciele związków, jak i osób nie zrzeszonych), wspierają zatrudnionych w przypadku konfliktów w zakładzie pracy i reprezentują ich w sprawach spornych z pracodawcą. Członkowie związku korzystają z bezpłatnej pomocy prawnej.

Związki branżowe według liczebności:

1. ver.di (35,5%), służby publiczne
2. IG Metall (34,3%), metalowcy
3. IG Bergbau, Chemie, Energie (10,9%), górnicy, chemicy, energetycy
4. IG Bauen-Agrar-Umwelt (6,3%), budownictwo, rolnictwo, ochrona środowiska
5. TRANSNET (3,8%), transport
6. GEW (3,5%), oświata i wychowanie
7. GNGG (3,2%), przemysł spożywczy, używki, gastronomia
8. GdP (2,5%), policja

Struktura organizacyjna:

DGB jest zorganizowany w sposób demokratyczny. Stanowi on centralę związkową dla swoich 8 związków branżowych. Ich delegaci wybierają zarządy na różnych szczeblach - w 94 regionach, 9 okręgach i na szczeblu federalnym. Jako reprezentacja wszystkich członków związku co 4 lata 400 delegatów zbiera się na Kongresie Federalnym DGB, który jest najwyższym gremium decyzyjnym DGB. Tam podejmują delegaci decyzje strategiczne na następne 4 lata i wybierają 5.osobowe prezydium Zarządu Federalnego. Wspólnie z przewodniczącymi 8 związków branżowych zrzeszonych w DGB tworzy ono Zarząd Federalny DGB.

W okresie pomiędzy kongresami główne decyzje podejmuje raz w roku Komisja Federalna. Do niej, oprócz 70 członków związku, należą także członkowie Zarządu Federalnego i przewodniczący okręgów DGB.

Członkostwo: rok 2003 - zatrudnienie: 38 248 mln, członkostwo: ponad 7 mln, uzwiązkowienie: ponad 18%, przy czym do najsilniejszych liczebnie należą: służby publiczne ver.di (ponad 2,6 mln - 35,5%.) i IG Metall (2,5 mln - 34,3%) oraz IG BCE (górnicy, chemicy, energetycy) - ponad 800 tys.- 10,9% wszystkich członków.

Składki: wynoszą one 1% zarobków miesięcznych, z czego 12% kieruje się do centrali. Na fundusz solidarnościowy (finansowanie szczególnych akcji związkowych) przekazuje się 0,15 Euro od członka.

Program i polityka związku: w roku 1996 przyjęła DGB nowe założenia programowe pod hasłem "Ukształtować przyszłość", formułując tym samym wolę ukształtowania zmieniającego się szybko społeczeństwa. Najważniejsze wśród zadań:

• wezwanie społeczeństwa do współpracy
• ukształtowanie ekonomii (-urzeczywistnienie pełnego zatrudnienia, -konieczność zmian w polityce ochrony środowiska, -podwyższenie poziomu sprawiedliwości socjalnej, -stworzenie równoważnych warunków życia w regionach, -rynek a państwo, współdecydowanie a kształtowanie, -o sprawiedliwy ład gospodarczy świata)
• wymagania wobec społeczeństwa demokratycznego: (-rozszerzenie politycznych praw wolnościowych, -prawa człowieka, pokój i rozbrojenie, -wspieranie różnorodności kulturowej i mediów demokratycznych, -kształcenie jest kluczem do przyszłości)
• przyszłość pracy: (-pracę tworzyć i dzielić, -zmiana w procesie pracy, -chcemy kształtować przyszłość pracy, -kształtowanie poprzez prawne zabezpieczenie i układ zbiorowy, -rozszerzenie współudziału i współdecydowania)
• zagwarantowanie państwa socjalnego poprzez reformy: (-ścisła więź służb publicznych i jakości życia, -umocnienie i odnowa socjalnego systemu zabezpieczeń poprzez reformy)
• przyszłość związków zawodowych: (-urzeczywistnienie różnorodności w jedności, ----rozszerzenie kompetencji i współudziału, -odnowa kultury organizacji, -przyszłość związkowej reprezentacji interesów pracowniczych w Europie).

Związki z partiami politycznymi: nie istnieją żądne formalne związki pomiędzy DGB i partiami politycznymi w Niemczech. Od momentu utworzenia DGB wierna jest zasadzie jednolitości związkowej: deklaruje pluralizm i niezależność od partii politycznych, ale nie neutralność - związek zajmuje stanowisko, kierując się interesem pracowników. Historycznie jednak zawsze istniały szczególne związki pomiędzy DGB a SPD.

Kontakty z NSZZ "S": po 1989 roku podpisana została umowa o współpracy pomiędzy działami ds. zagranicznych obu central dotycząca regularnych spotkań poświęconych wymianie informacji, współpracy w zakresie szkoleń, itp. W marcu 1999, w okresie przygotowań Polski do wstąpienia do UE doszło do wydania wspólnego oświadczenia ówczesnych przewodniczących obu związków, tzw. "Deklaracji Krzaklewski - Schulte", w której związkowcy deklarując dalsze pogłębienie współpracy, zgodzili się co do konieczności jednoczesnego wprowadzenia wszystkich czterech swobód unijnych do traktatu stowarzyszeniowego z UE, nie blokując swobody przepływu pracowników, z czego potem zresztą DGB wycofał się, co z kolei na pewien czas ochłodziło wzajemne stosunki. Od dawna współpracują ze związkami DGB nasze sekretariaty branżowe, od ponad 10 lat trwa współpraca przygraniczna w ramach wspólnych Międzyregionalnych Rad Związkowych (sierpień 2003 - spotkanie przedstawicieli wszystkich Rad w Słubicach). Ścisła współpraca przedstawicieli obu central odbywa się na płaszczyźnie MKWZZ i EKZZ.

Aktualnie: do największych problemów, z którymi boryka się DGB należy ochrona świata pracy w Niemczech przed skutkami kryzysu gospodarczego, a zwłaszcza kryzysu na rynku pracy oraz walka o utrzymanie jednego z największych osiągnięć niemieckich, jakim jest Ustawa o współdecydowaniu na poziomie zakładu pracy i przedsiębiorstwa.

• Opracowała: Joanna Posmyk, Dział Zagraniczny KK, marzec 2005 r.