Związki zawodowe Finlandii

Finlandia ma jeden z najwyższych wskaźników uzwiązkowienia na świecie. Ponad 80% pracowników należy do związków zawodowych co odpowiada ponad 2 mln osób. Mamy do czynienia z 76 federacjami, które przynależą do trzech organizacji centralnych: SAK ( pracownicy produkcyjni), STTK (urzędnicy, pracownicy umysłowi) i AKAVA (akademicy). Również pracodawcy mają bardzo wysoki wskaźnik przynależności organizacyjnej. W Finlandii są cztery organizacje pracodawców.

Pracowników czynnych zawodowo jest 2.3 mln, z tego 47,2 % to kobiety. Wskaźnik zatrudnienia wynosi 66.3%, a wskaźnik bezrobocia w Finlandii to 9,6%.

Trzy centralne organizacje związków zawodowych pozostają w bliskiej współpracy zarówno w kraju jak i na różnych forach międzynarodowych.

Odgrywają one ważną rolę w procesie kształtowania procesów społecznych swego kraju. Zawierają na szczeblu krajowym ogólne porozumienia w sprawie poziomu wynagrodzeń, przygotowują propozycje aktów prawa pracy, decydują o kształcie zbiorowych stosunków pracy. Wspólnie z centralnymi organizacjami pracodawców i rządem negocjują nie tylko trójstronne umowy dotyczące polityki płacowej, ale także porozumienia na temat polityki zatrudnienia, polityki równości szans na rynku pracy, mają wkład w kształtowanie systemu rent i emerytur, systemu podatków, promują idee dobrych, godnych naśladowania praktyk biznesu na rynku pracy. Umowy w formule trójstronnej zawierane są zwykle na 1-2 lat. Organizacje rynku pracy i rząd zawiera je już od 1968 r.

Po zawarciu krajowych umów ogólnych dotyczących zasad wzrostu wynagrodzeń poszczególne federacje negocjują własne, właściwe dla swej branży układy zbiorowe pracy zarówno w sektorze publicznym jak i prywatnym. Prawo fińskie nie określa płacy minimalnej, minimalne wynagrodzenia są zdefiniowane w układach zbiorowych pracy, które obejmują prawie wszystkie sektory gospodarki. Rokowania zbiorowe prowadzone są również na poziomie poszczególnych zakładów uwzględniając dane ramowe zawarte w układach wyższego szczebla. Prawo do strajku przysługuje tylko wtedy, gdy wygasł układ zbiorowy, a nowy jeszcze nie został wynegocjowany. Pracodawcy przysługuje wówczas prawo do lockout'u. Liczba strajków w Finlandii należy do bardzo niskich.

W Finlandii obowiązuje, podobnie jak w Szwecji, zasada obecności jednego związku zawodowego (z każdej centralnej organizacji) w zakładzie pracy. Niekiedy prowadzi to do ostrych debat.

Zdecydowana większość spośród 2 milionów pracowników Finlandii pracuje w pełnym wymiarze etatowym, 11% świadczy pracę w niepełnym wymiarze, a 18% to pracownicy tymczasowi. Dwie ostatnie grupy pracowników to na ogół kobiety zatrudnione w handlu, hotelarstwie, w restauracjach oraz w służbie zdrowia. Dwie trzecie siły roboczej to pracownicy publicznego i prywatnego sektora usług, 28% to pracownicy przemysłowi i budowlani, 6% stanowią robotnicy leśni i zatrudnieni w rolnictwie. Kobiety stanowią 40% pracowników sektora prywatnego,75 % jest zatrudnionych w samorządzie terytorialnym, 45% w sektorze administracji państwowej.

Przeciętne wynagrodzenie w Finlandii wynosi ok. 2.038 EUR miesięcznie. Średnie wynagrodzenie w przemyśle wynosi ok.1.830 EUR.. Pracownicy umysłowi przemysłu zarabiają 2.270 EUR, a pracownicy prywatnego sektora usług 1.515 EUR W usługach publicznych wynagrodzenie wynosi 1.935 EUR. Zróżnicowanie wynagrodzeń poziomie płac jest bardzo niewielkie wynagrodzeń należy do najniższych wynagrodzeń świecie.

Poziom wynagrodzeń kobiet odpowiada 76% tego co zarabiają mężczyźni. Poziom opodatkowania ( podatki bezpośrednie i pośrednie ze składkami na ZUS) wynosi 45%.

Wysokość świadczenia w wypadku bezrobocia stanowi ok. 60% średniego poziomu wynagrodzenia z okresu czynnego zawodowo.

Tygodniowy wymiar czasu pracy regulowany prawem wynosi 40 godzin. W większości miejsc pracy wynosi on jednak 37,5 godziny i jest to wynikiem negocjacji zapisanym w układach zbiorowych pracy.

Ustawa o współdecydowaniu (o przedsiębiorstwie) nakłada na pracodawcę i pracowników obowiązek współpracy na poziomie zakładu pracy. Współpraca ta dotyczy wszystkich kluczowych zagadnień, które mogą odnosić się do kwestii zatrudnienia, bhp, losów zakładu, szkoleń itp. Jest to zatem prawnie usankcjonowany obowiązek informowania pracowników i odbywania z nimi konsultacji. Mamy do czynienia z ciałem przypominającym radę pracowników. Jest ona całkowicie zdominowana przez członków współpracujących ze sobą związków zawodowych. Każdy związek nominuje przedstawiciela do rady. W zakładach zatrudniających ponad 150 osób przedstawiciele załogi mają prawo do oddelegowania swego przedstawiciela do zarządu firmy.

Ustawa o równouprawnieniu kobiet i mężczyzn nakłada na władze publiczne obowiązek promowania idei równouprawnienia płci również w miejscu pracy. W zakładach zatrudniających ponad 30 osób pracodawca zobowiązany jest uwzględnić w swych rocznych planach zatrudnienia oraz w programach rozmaitych szkoleń, zasady wynikające z omawianej ustawy. Nad przestrzeganiem jej zasad czuwa instytucja rzecznika ds. równouprawnienia (ombudsmana).

Kilka faktów z historii:

• 1917 niepodległość Finlandii
• 1918 krwawa wojna domowa
• 1939-1944 dwie wojny Finlandii z ZSRR

Czas do 1940 był bardzo trudny dla ruchu związkowego.

Z początkiem lat sześćdziesiątych nastąpił znaczny wzrost uzwiązkowienia.

Lata siedemdziesiąte wyznaczają znaczny wzrost zainteresowania ideą związków zawodowych wśród pracowników umysłowych przemysłu.

Centralna Organizacja Fińskich Związków Zawodowych
Suomen Ammattiliittojen Keskusjärjestö
(The Central Organisation of Finnish Trade Unions)

Adres: Hakaniemenranta 1 PL 157, 00531 Helsinki Tel.: +358 9 77 211 Fax: +358 9 772 1447 e-mail: sak@sak.fi Strona www: www.sak.fi  Przewodniczący: Lauri IHALAINEN Szef Działu Zagranicznego: Marjaana Valkonen, Affiliacja Międzynarodowa: MKWZZ, EKZZ, NFS, TUAC

Jest największą spośród trzech centralnych organizacji związków zawodowych. Należy do niej 1,1 miliona członków. Powstała w 1907r. Tworzą ją 23 organizacje członkowskie reprezentujące pracowników przemysłu, transportu, usług sektora prywatnego i publicznego, pracowników administracji samorządowej i państwowej.

46% członków SAK to kobiety.

25% członków nie ukończyła jeszcze 30 roku życia.

SAK negocjuje w imieniu swoich członków ramowe umowy z centralnymi organizacjami pracodawców. Poszczególne organizacje członkowskie negocjują w oparciu o zawarte umowy ramowe swoje ponadzakładowe układy zbiorowe.

Organizacje członkowskie SAK:

• Chemical Workers' Union www.kemianliitto.fi (Chemicy)
• Construction Trade Union www.rakennusliitto.fi (Budowlani)
• Finnish Aviation Union www.iau.fi (Lotnicy)
• Finnish Cabin Crew Union www.slsy.info (Stewardesy)
• Finnish Electrical Workers' Union www.sahkoliitto.fi (Elektrycy)
• Finnish Foodstuff Workers' Union www.selry.fi (Spożywcy)
• Finnish Locomotivemen's Union www.veturimiesliitto.fi (Motorniczy)
• Finnish Media Union www.viestintaliitto.fi (Media)
• Finnish Musicians' Union www.musicfinland.com/sml (Muzycy)
• Finnish Railwaymen's Union www.rautl.fi (Kolejarze)
• Finnish Seamen's Union www.smury.fi (Marynarze)
• Finnish Social Democratic Journalists' Union www.kolumbus.fi/sssl (Dziennikarze)
• Finnish Transport Workers' Union www.akt.fi (Transportowcy)
• General Union of Journalists www.yleinenlehtimiesliitto.fi (Dziennikarze)
• Metalworkers' Union www.metalliliitto.fi (Metalowcy)
• Paperworkers' Union www.paperiliitto.fi (Przemysł papierniczy)
• Postal Workers' Union www.postiliitto.fi (Poczta)
• Railway Salaried Staff's Union www.rautatievirkamiesliitto.fi (Kolejarze)
• Service Union United (PAM) www.pam.fi (Usługi)
• Textile and Garment Workers' Union (merged with Chemical Workers' Union on 28 May, 2004) (Przemysł lekki i chemiczny)
• The Wood and Allied Workers' Union www.puuliitto.fi (Drzewiarze i zawody spokrewnione)
• Trade Union for Municipal Sector www.ktv.fi
• (Samorząd)Union of Post-office Employees www.pvl.fi (Poczta)
• Union of Foremen in Commerce www.esimiesliitto.com (Handel-średni personel zarządzający)
• Affiliated Unions of the Joint Organisation of State Employees (VTY) www.vty.fi
• " Coastguard Union www.merivartioliitto.fi (Straż graniczna)
• " Finnish Customs Officers' Union www.tulliliitto.fi (Celnicy)
• " Finnish Prison Officers' Union www.vankilavirkailijainliittovvl.fi (Strażnicy więzienni)
• " The Finnish National Union of State Employees and Special Services (VAL) www.valry.fi  (Administracja państwowa i służby specjalne))

Na stronie www.sak.fi znaleźć można kilka ciekawych informacji o SAK przedstawionych po polsku!

Fińska Konfederacja Związków Zawodowych Urzędników
Suomen Toimihenkilökeskusjärjestö
(The Finnish Confederation of Salaried Employees)

Adres: Pohjoisranta 4 A 21 3rd floor / P.O. Box 248 FIN - 00171 Helsinki Tel.: +358 9 131 521 Fax: +358 9 652 367 e-mail: firstname.lastname@sttk.fi Strona www: www.sttk.fi Przewodniczący: Mikko MÄENPÄÄ Szef Działu Zagranicznego: Pirkko NIKULA Affiliacja Międzynarodowa: MKWZZ, EKZZ, NFS, TUAC

STTK jest najwieksz1 centraln1 organizacj1 pracowników umys3owych ( tzw. "białych kołnierzyków"). Tworzy ją 21 organizacji członkowskich zrzeszających 650 300 członków. Są to pracownicy służby zdrowia, usług, oraz sektorów - przemysłowego i publicznego zarówno szczebla administracji samorządowej jak i państwowej. W skład STTK wchodzą również związki zawodowe specyficznych branż ( np. oficerowie marynarki handlowej, inżynierowie budownictwa prywatnego, eksperci marketingu, pracownicy kościelni).

68% członków STTK to kobiety. Organizacja ta powstała w 1946r. i była to początkowo wyłącznie organizacja centralna pracowników umysłowych przemysłu. Zmieniło się to jednak z początkiem lat dziewięćdziesiątych. STTK w obecnym kształcie istnieje od 1993r.Stało się tak z chwilą, kiedy czwarta centralna organizacja fińskich związków zawodowych TVK na skutek bankructwa zakończyła działalność, a jej członkowie w liczbie ok. 400.000 przeszli do STTK.

Organizacje członkowskie STTK (stan na 1.1.2005 )

Unions in the Health and Social Sector 186 000 członków
(Służba zdrowia i sektor socjalny)

• Tehy - Union of Health and Social Care Services, 124 000 (www.tehy.fi)
• The Finnish Union of Practical Nurses SuPer, 62 000 (www.superliitto.fi

Industrial sector unions (sektor przemysłowy) 133 600 członków

• Toimihenkilöunioni TU - Union of Salaried Employees TU, 126 000 (www.toimihenkilounioni.fi)
• Finnish Engineers´ Association SKL, 4 600 (www.konepaallystoliitto.fi)
• Federation of Technical Employees in the Dairy Industry MVL, 3 000 (www.mvl.fi)

Municipal sector unions (samorząd / sektor publiczny) 96 100 członków

• The Federation of Public and Private Sector Employees Jyty, 73 000 (www.jytyliitto.fi)
• Confederation of Municipal Employees in Technical Professions 12 500,(www.kuntientekniset.fi)
  • Suomen Palomiesliitto SPAL 3 000
• National Union of Public Health Nurses STHL, 7 600 (www.terveydenhoitajaliitto.fi)

State sector union (administracja państwowa) 70 000 członków

• Pardia - Confederation of State Employees´ Unions, 70 000 (www.pardia.fi)

Service sector unions (sektor usług) 73 100 członków

• Trade Union SUORA, 32 600 (www.ammattiliittosuora.fi)
• Federation of Special Service and Clerical Employees, ERTO, 30 000 (www.erto.fi)
• Union of Insurance Employees, VvL, 10 500 (www.vvl.fi)

Unions of special branches
(związki zawodowe specyficznych branż) 52 500 członków

• Sales and Marketing Professionals, SMKJ, 26 600 (www.smkj.fi)
• Union of Finnish Foresters, METO, 9 000 (www.meto-ry.fi)
• Union of Officials and Employees in Parishes, SVTL, 8 500 (www.svtl.fi)
• Mediaunion MDU, 2 700 (www.mediaunioni.com)
• Finnish Ships´ Officers´ Association, SLPL, 2 700 (www.seacommand.fi)
• Technical Employees in Stevedoring and Forwarding Branch, AHT, 1 200 (www.aht-tekniset.fi)
• Finnish Federation of Technicians in Special Branches, SETELI, 1 200 (www.seteli.fi)
• Federation of Private Building Engineering Employees, RAT, 600 (www.ria.fi/yri)

Związek Studentów 20 000 członków

Organizacje współpracujące

• Agrologien Liitto, (www.agrologit.fi) 15 000 członków
• Commercial college graduates´ union, (www.liiketaloudenliitto.fi) 4 000 członków

Liczba członków razem: 650 300

Fińska Konfederacja Związków Zawodowych Akademików
Korkeasti Koulutettujen Työmarkkinakeskusjärjestö
(The Confederation of Unions for Academic Professionals)

Adres: Rautatielaisenkatu 6; FIN - 00520 Helsinki Tel.: +358 9 141 822 Fax: +358 9 142 595 e-mail: arja.joivio@akava.fi Strona www: www.akava.fi Przewodniczący: Risto PIEKKA Affiliacja Międzynarodowa: MKWZZ, EKZZ, NFS, TUAC

AKAVA jest konfederacją zrzeszającą pracowników fińskich według kryterium wykształcenia. Jej członkowie to osoby z wyższym wykształceniem uniwersyteckim i politechnicznym, pracownicy naukowi, generalnie ujmując - akademicy. Organizację tworzą 32 organizacje członkowskie zrzeszając łącznie ok. 436 000 osób. Stopień uzwiązkowienia w AKAVA sięga 80%. AKAVA przeżywa obecnie okres bardzo dynamicznego wzrostu. Odzwierciedla to aktualną tendencję na rynku pracy i wiąże się z dużym zapotrzebowaniem na wykwalifikowaną siłę roboczą. Podkreśla także wysoką rangę akademickiego wykształcenia w Finlandii. Co szósty pracownik w Finlandii to członek AKAVA.

Przynależność do konkretnej organizacji afiliowanej zależy od stopnia skupienia określonej grupy zawodowej akademików. Kryteria tej przynależności są znacznie zróżnicowane. AKAVA jest również otwarta na studentów uniwersytetów i placówek wyższej edukacji technicznej. Liczba członków studentów jest spora i sięga 90.000.

54% pracowników należących do AKAVA pracuje w sektorze publicznym.

53% członków to kobiety. Średni wiek członka AKAVA to 43 lata. Średnie miesięczne wynagrodzenie osiąga 3250 EUR, choć w zależności od branży, zróżnicowanie jest spore. W zakładach pracy członkowie AKAVA zajmują sporą część (ok.1/3) stanowisk kadry zarządzającej wysokiego i średniego szczebla.

Organizacje członkowskie AKAVA:

• AKAVA´s General Group (AKAVA grupa ogólna)
• Association of Employees in Government Educational Administration (pracownicy administracji oświaty państwowej)
  Association of Finnish Lawyers (prawnicy)
• Association of Finnish Political Scientists (politolodzy)
• Central Union of Special Branches within AKAVA ( specyficzne branże AKAVA)
• Finnish Association of Academic Agronomists (absolwenci akademi rolniczych)
• Finnish Association of Church Organists (organiści kościelni)
• Finnish Business Polytechnic Graduates Association (absolwenci szkól zarządzania)
• Finnish Dental Association (stomatolodzy)
• Finnish Medical Association (lekarze)
• Finnish Pharmacists´ Association (farmaceuci)
• Finnish Psychological Association (psycholodzy)
• Finnish Union of Experts in science (eksperci naukowcy)
• Finnish Union of Environmental Professionals (ekolodzy)
• Finnish Veterinary Association (weterynarze)
• Health Science Academic Leaders and Experts (dziekani, rektorzy,eksperci)
• Society of Finnish Professional Foresters (leśnicy)
• The Finnish Association of Architects (architekci)
• The Finnish Association of Graduate Engineers (dyplomowani inżynierowie)
• The Finnish Association of Graduates in Economics and Business Administration
• The Finnish Association of Occupational Health Nurses (pielęgniarki)
• The Finnish Union of University Researchers and Teachers (naukowcy, nauczyciele )
• The Officers Union (oficerowie)
• Trade Union of Education in Finland (oświata)
• Union of Finnish Clergy (duchowni)
• The Union of Diaconal Workers in Finland (duchowni)
• Union of Finnish Speech Therapists (logopedzi)
• Union of Finnish University Professors (profesorowie uniwersytetów)
• Union of Professional Engineers in Finland (inżynierowie)
• Union of Professional Social Workers (pracownicy socjalni)
• Union of Swedish-speaking Engineers in Finland (szwedzkojęzyczni inżynierowie)
• YTY & Coach (menadżerowie i specjaliści -sektor prywatny)

• Przygotował Andrzej Matla, Dział Zagraniczny KK, czerwiec 2005