Dania

Duński ruch związkowy

stanowią 3 organizacje centralne:

1. Duńska Konfederacja Związków Zawodowych (LO)
2. Centralna Organizacja Związków Zawodowych Urzędników (FTF)
3. Duńska Centralna Organizacja Akademików (AC)

Kamieniem węgielnym działań LO, FTF i AC jest tzw. "duński model". Zbiorowe stosunki pracy w Danii charakteryzuje wysoka kultura dialogu społecznego. Jest to bez wątpienia związane z siłą partnerów społecznych. Proces budowania tej siły, rozumianej jako kumulacja wiedzy połączonej z wysokim stopniem zorganizowania po stronie pracodawców i związków zawodowych, trwał przez dziesiątki lat. Stosunki pracodawca - związki zawodowe są na wskroś regulowane poprzez zawierane na szczeblu krajowym układy zbiorowe pracy. Realizuje się w ten sposób idea autonomicznego dialogu sektorowego bez udziału strony rządowej. To wyłączenie interwencji państwa stanowi o istocie tzw."duńskiego modelu". Duński rynek pracy zbudowany jest zatem na idei samorządu - odróżnia go to znacznie od wielu innych krajów, w których rynek ten regulowany jest prawem pracy. Znaczy to, że w Danii pracodawcy i pracownicy zawierają dobrowolne umowy, które dotyczą warunków pracy i płacy.

Idea ta zrodziła się już w 1899, kiedy to pracodawcy i związki zawodowe podpisały umowę (tzw. "Umowa Wrześniowa") kończącą serię licznych i bardzo ostrych konfliktów. Umowa ta stworzyła podwaliny długotrwałej współpracy partnerów społecznych. Podstawowe zagadnienia zbiorowych stosunków pracy w Danii, takie jak wysokość wynagrodzeń i warunki pracy nie są regulowane prawnie. To organizacje partnerów społecznych, a nie rząd lub parlament, samodzielnie uzgadniają "warunki gry".

Poszczególne związki zawodowe są podstawą ruchu związkowego w Danii. Organizacje związkowe są obecne w zakładach pracy. Mają one codzienny kontakt z członkami swych organizacji oraz negocjują, również na poziomie zakładu pracy, układy zbiorowe. Obok organizacji zakładowych istnieją także w miejscu pracy rady zakładowe. Dotyczy to zwykle większych zakładów. Rada taka nazywa się połączonym komitetem konsultacyjnym. Tworzą ją przedstawiciele pracodawcy i przedstawiciele pracowników (50/50). Przedstawicielami pracowników są osoby oddelegowane przez obecne w zakładzie pracy związki zawodowe. Jest to zatem forum, na którym spotykają się i działają wspólnie członkowie LO, FTF i AC. W Danii podobnie jak w Szwecji, obowiązuje zasada reprezentacji w miejscu pracy. W jednym zakładzie pracy pracownicy mogą przynależeć tylko do jednej spośród organizacji członkowskich należących do LO, FTF lub AC bez względu na wykonywany zawód. Wszelkie kwestie sporne odnoszące się do określenia przynależności do konkretnej federacji są rozstrzygane przez Rady Wykonawcze trzech centralnych organizacji. Ponadto w kwestii stanowienia "linii demarkacyjnej" pomiędzy poszczególnymi związkami zawodowymi, organizacje centralne- LO, FTF i AC zawarły stosowne porozumienia.

Landsorganisationen i Danmark - The Danish Confederation of Trade Unison
Duńska Konfederacja Związków Zawodowych

Adres: Islands Brygge 32D, 2300 Kobenhavn S Tel.: 35 24 60 00 Fax: 35 24 63 00 e-mail: lo@lo.dk Strona www: www.lo.dk Przewodniczący: Hans Jensen Affiliacja Międzynarodowa: MKWZZ, EKZZ, NFS, TUAC

Duńska Konfederacja Związków Zawodowych LO jest nadrzędną organizacją 18 organizacji członkowskich i 5 karteli. Powstała w 1898. Zrzesza ona pracowników zarówno sektora prywatnego jak i publicznego (tzw. "niebieskie kołnierzyki"). LO liczy 1.385,775 członków (w tym 1.165,858 płacących składki).

LO ma charakter nadrzędny wobec swych organizacji członkowskich i pełni rolę koordynującą. Realizuje zadania polityczne i wielobranżowe. Jest niezależna od partii politycznych, ale zachowuje bliski związek z socjaldemokracją. Ta współpraca z Duńską Partią Socjaldemokratyczną sięga roku 1871, kiedy to powstawały pierwsze związki zawodowe w Danii.

Organizacje członkowskie poza współpracą z LO, wchodzą we współpracę branżową tworząc tzw. kartele. Kartele wykonują wspólne zadania w zakresie polityki swej branży (swych branż), zawierają umowy z pracodawcami itd.

Strukturę LO charakteryzuje duży stopień suwerenności jej organizacji członkowskich. Głównym zadaniem LO jest koordynowanie rozmaitych działań politycznych i pełnienie funkcji usługowej wobec organizacji członkowskich.

Kongres, najwyższa władza, zbiera się co 4 lata. Jest na nim obecnych 800 delegatów. Rada Główna, najwyższy organ władzy pomiędzy kongresami liczy 47 członków i spotyka się od 4-5 razy w roku. W skład Rady wchodzą wszystkie organizacje afiliowane.

LO jest wspólnym głosem związków w relacji wobec Parlamentu (Folketinget), rządu i Wspólnoty Europejskiej. LO bierze udział w trójstronnych pertraktacjach dotyczących prawa pracy. Zabiera głos w kwestiach kształtowania polityki państwa dobrobytu.

LO zawiera i renegocjuje ogólnokrajowe umowy z organizacjami pracodawców, koordynuje także proces negocjacji układów zbiorowych. Koordynuje również działania w razie zaistnienia sporu zbiorowego.
LO reprezentuje swe organizacje członkowskie w organizacjach międzynarodowych takich jak Nordycka Rada Związków Zawodowych (NFS), EKZZ i MKWZZ.

LO ma swoje stałe biuro w Brukseli, dzięki któremu wywiera wpływ na prawodawstwo Unii Europejskiej.

LO bierze udział w negocjacjach ze Światową Organizacją Handlu (WTO oraz reprezentuje pracowników w Międzynarodowej Organizacji Pracy ( MOP), która jest agendą ONZ.

Zaplecze prawnicze LO prowadzi sprawy federacji członkowskich w sądzie pracy, LO udziela prawnego wsparcia poszczególnym federacjom, o ile te wyrażą takie życzenie.

Analiza przynależności związkowej różnych grup zawodowych w Danii uzmysławia nam, że świadomość roli jaką mają do odegrania organizacje związkowe w tym kraju jest bardzo wysoka. Wysoki jest także stopień zorganizowania pracowników i sięga on ponad 80%. LO jest w ciągłym procesie zmian organizacyjnych. Trwa nieprzerwany proces fuzji poszczególnych organizacji członkowskich. Poniższy wykaz organizacji członkowskich LO dostarcza faktów na poparcie tego twierdzenia. Ilustruje również szczególną rolę kobiet w duńskim LO.

Organizacje członkowskie LO

1. Fagligt Falles Forbund, 3F (tłum. dosłownie: Wspólny Związek Zawodowy) 3F liczy ponad 370.000 członków i jest największym związkiem zawodowym w Danii. 3F powstał 1 stycznia 2005 roku w drodze połączenia KAD (Związku Niewykwalifikowanych Kobiet w Danii) i SID (Związek Niewykwalifikowanych Robotników w Danii).
2. Fag og Arbejde (Zawód i Praca ) Zrzesza pracowników sektora państwowego i samorządowego (tj. nie sektora prywatnego) oraz pomocników pedagogicznych Powstał w drodze połączenia dwóch odrębnych organizacji związkowych co nastąpiło 25 styczniu 2005 roku. FOA jest trzecim co do wielkości związkiem zawodowym w Danii. FOA liczy ok. 215.000 członków, w tym ponad 185.000 (88% kobiet, 12% mężczyzn) pochodzi z byłego Związku Pracowników Państwowych i Komunalnych, a ok. 30.000 ze Związku Pomocników Pedagogicznych.
3. HK Danmark (Handel i Biuro) HK jest największym Duńskim związkiem zrzeszającym kobiety, z 360.000 członków kobiety zajmują 75%. 1 członków ma poniżej 25 lat.
4. Dansk Artistforbund (Związek Duńskich Artystów ) Dansk Artist Forbund ma ok. 1.500 członków. Reprezentują oni wszelkiego typu artystów: aktorów, śpiewaków, solistów (wokalnych i instrumentalnych), pracowników estrady itp.
5. Blik og Rorarbejderforbundet i Danmark (Związek Blacharzy i Hydraulików w Danii) Blik og Rorarbejderforbundet ma około 10.000 członków. Członkowie związku tworzą największą grupę fachowców w branży budowy instalacji wodnych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych. Są to monterzy, hydraulicy, dekarze, budowniczy systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, kominiarze). Wszyscy oni są traktowani jako część branży budowlanej.
6. Dansk EL-Forbund (Związek Duńskich Elektryków) Związek Duńskich Elektryków ma ok.30.000 członków. Zrzesza m.in. tych elektryków, którzy instalują i naprawiają całą duńska sieć elektryczną,
7. Dansk Frisor og Kosmetiker Forbun (Duński Związek Fryzjerów i Pracowników Salonów Kosmetycznych). Związek ten powstał już w roku 1911 i liczy obecnie około 5.400 członków.
8. Dansk Funktionarforbund Serviceforbundet (Duński Związek Urzędników i Pracowników Usług) DFF ma około 21.000 członków. Jego członkami są m.in. pracownicy bankowości i ubezpieczeń, strażacy, wartownicy, pracownicy obsługi lotnictwa, pracownicy rolnictwa , technicy dentystyczni itp.
9. Harens Konstabel- og Korporalforening, HKKF (Wojskowy Związek Chorążych i Kaprali) HKKF jest związkiem zawodowym organizującym chorążych, kaprali i rekrutów Duńskiej Armii. HKKF ma około 4.500 członków. W większości przypadków są to oficerowie młodsi zatrudnieni na kontraktach.
10. Dansk Jernbaneforbund (Duński Związek Kolejarzy) Duński Związek Kolejarzy ma około 5.500 członków.
11. Malerforbundet i Danmark (Związek Malarzy w Danii ) Związek Malarzy istnieje od roku 1890, i jest jednym z najstarszych związków zawodowych w Danii. Związek Malarzy (tzn. budowlanych, nie artystów!) ma około 13.600 członków.
12. Dansk Metal (Duński Związek Metalowców) Duński Związek Metalowców liczy ok. 150.000 członków. Został założony w roku 1888 jako Związek Kowali i Mechaników.
13. Narings- og Nydelsesmiddelarbejder Forbundet (NNF) (Związek Spożywców) NNF organizuje pracowników w następujących branżach: piekarzy, rzeźników, mleczarzy, pracowników przemysłu cukierniczego oraz przemysłu tytoniowego. NNF został założony w roku 1980. NNF ma prawie 40.000 członków.
14. Restaurations Branchens Forbund, RBF (Związek Branży Restauracyjnej) RBF organizuje głównie pracowników zatrudnionych w hotelarstwie i restauracjach, a także pracowników kafeterii i turystyki. Związek ma około 22.000 członków, 64% kobiet i 36% mężczyzn. 20% członków ma pochodzenie nie-duńskie.
15. Socialpadagogernes Landsforbund (Krajowy Związek Pedagogów Społecznych) Związek liczy ok. 33.000 członków.
16. Spillerforeningen (Związek Sportowców) Związek Sportowców organizuje graczy ligowych piłki nożnej, i ma około 650 członków, z tego ok. 250 graczy pełnoetatowych . Związek został założony w 1977 roku.
17. Teknisk Landsforbund (Krajowy Związek Techników) Krajowy Związek Techników organizuje około 31.200 techników, kreślarzy i projektantów. 44% członków związku to kobiety, 56% mężczyźni. Większość członków jest urzędnikami, niektórzy pełnią funkcje kierownicze.
18. Forbundet Tra-Industri-Byg i Danmark (Duński Związek Budowlanych i Drzewiarzy) Związek ten liczy ponad 70.000 stolarzy, cieśli, stolarzy przemysłowych, cieśli budowlanych, tapicerów, drwali, pracowników tartaków, szklarzy.

Funktionarernes og Tjenestemandenes Fallesrad (FTF)
The Confederation of Salaried Employees and Civil Servants
Centralna Organizacja Związków Zawodowych Urzędników

Centralna Organizacja Związków Zawodowych Urzędników FTF, jest nadrzędną organizacją 450.000 urzędników zatrudnionych publicznie (75%) i prywatnie (25%). Ponad 100 związków zawodowych wchodzi w skład FTF.

FTF powstała w 1952 roku i jest politycznie niezależna.

Członkami FTF są m.in. pracownicy bankowości, policjanci, pedagodzy, nauczyciele, pielęgniarki, a także technicy, pracownicy IT, stewardesy, śpiewacy operowi, pracownicy portów. Wszyscy oni mają na ogół wyższe lub średnie wykształcenie. Wśród członków FTF znajduje się spora grupa kadry zarządzającej średniego szczebla.

Członkowie FTF zatrudniani są na ogół w następujących dziedzinach:

• służba zdrowia i wydział socjalny
• szkolnictwo
• ekonomia i administracja
• IT i technika
• policja i obrona kraju
• transport
• kultura

Związki członkowskie są przynależne do trzech sekcji:

• Sekcja K dla pracowników komunalnych
• Sekcja S dla pracowników państwowych (S - stat)
• Sekcja P dla zatrudnionych prywatnie.

Poniżej podajemy niepełny wykaz organizacji członkowskich FTF należących do 3 wspomnianych sekcji. Podobnie jak w przypadku LO zdumiewa fakt związkowej przynależności przedstawicieli bardzo wielu ( niekiedy bardzo specyficznych) zawodów.

Organizacje członkowskie FTF:

1. Danske Afspandingspadagoger (Duński Związek Terapeutów)
2. Danske Bandagister - Lonfraktionen (Duński Związek Ortopedów)
3. Det Kommunale Beredskabspersonales Landsforbund (Komunalny Związek Ratowników)
4. Danske Bioanalytikere (Duński Związek Laborantów)
5. Forbundet for Padagoger og Klubfolk (Związek Pedagogów i Pracowników Klubów i Świetlic)
6. Danske Fysioterapeuter (Związek Duńskich Fizykoterapeutów)
7. Halinspektorforeningen (Związek Inspektorów Hal Sportowych)
8. Jordemoderforeningen (Związek Położnych)
9. Foreningen af Kommunale Chefer (Związek Kierowników Samorządów Gminnych)
10. Dansk Kor Forbund (Duński Związek Chórzystów)
11. Kost & Ernaringsforbundet (Związek Specjalistów ds. Żywienia)
12. Landsdelsorkestermusikernes Fallesrad (Związek Orkiestr Regionalnych)
13. LederForum Social- og Sundhedssektoren (Forum Kierowników Sektora Socjalnego i Służby Zdrowia)
14. Danmarks Larerforening (Duński Związek Nauczycieli)
15. Dansk Musiker Forbund (Duński Związek Muzyków)
16. Dansk Skuespillerforbund (Duński Związek Aktorów)
17. Dansk Sygeplejerad (Związek Duńskich Pielęgniarek)
18. Foreningen Danmarks Radios Symfoniorkester (Związek Filcharmonii Duńskiego Radia)
19. Dansk Tandplejerforening (Duński Związek Asystentów Stomatologicznych)
20. Teaterteknikerforbundet (Związek Techników Teatralnych)
21. Arbejdsformidlingkontorernes Tjenestemandsforening (Związek Urzędników Biur Pośrednictwa Pracy)
22. Erhvervsskolelederne i Danmark (Duński Związek Dyrektorów Szkół Zawodowych)
23. Foreningen af Folketingets Betjente (Związek Pracowników Parlamentu)
24. Forsvarets Civil-Etat (Związek Cywilnych Pracowników Sił Zbrojnych)
25. Den Gronlandske Tjenestemandsforening (Grenlandzki Związek Urzędników)
26. Handelsskolernes Larerforening (Związek Nauczycieli Szkół Handlowych)
27. Hoffunktionarforeningen (Związek Urzędników Dworu Królewskiego)
28. Foreningen af Danske Kirkegardsledere (Związek Duńskich Kierowników Cmentarzy)
29. Dansk Kirkemusiker Forening (Duński Związek Śpiewaków Kościelnych)
30. Foreningen af Assistenter ved Det Kongelige Operakor (Związek Asystentów w Królewskim Chórze Operowym)
31. Fanmarks Kordegneforening (Duński Związek Pracowników Zakrystii Kościelnych)
32. Foreningen af Misikere i Forsvaret (Związek Muzyków Sił Zbrojnych) itd.
33. Luftfartsfunktionarerne (Związek Funkcjonariuszy w SAS )
34. Medieforbundet i Danmarks Radio (MDR) (Związek Pracowników Techników Duńskiego Radia)
35. Turistforerforeningen (Związek Przewodników Turystycznych )

• Opracował: Andrzej Matla, Dział Zagraniczny KK, maj 2005 r.

Akademikernes Centralorganisation
The Danish Confederation of Professional Associations
Duńska Centralna Organizacja Akademików AC

Adres: Norre Voldgade 29; DK-1017 Kopenhaga K; Postboks 2192 Tel.: +4 5 33 69 40 40 Fax: +45 33 93 85 40 e-mail: ac@ac.dk Strona www: www.ac.dk Przewodniczący: Susan Tonboe Affiliacja międzynarodowa: EKZZ, NFS, MKWZZ

AC jest centralną organizacją prowadzącą negocjacje w imieniu organizacji związków zawodowych zrzeszających pracowników z akademickim wykształceniem w Danii. Tak zatem kryterium wykształcenia decyduje o przynależności do AC.

AC jest politycznie niezależna. Powstała 1 stycznia 1972 w rezultacie połączenia dwóch organizacji AS (Akademikernes Samarbejdsudvalg, rok powstania 1950) i DSS ( Danske Statsembedsmands Samrad, rok powstania 1919).

AC tworzą 22 organizacje członkowskie i liczy ona 253.000 człhonków. Z tego przypada:

• 83.900 na sektor publiczny
• 67.400 na sektor prywatny
• 14.900 na przedstawicieli wolnych zawodów
• 12.100 na bezrobotnych
• 76.700 na studiujących, emerytów, pracujących za granicą

Organizacje członkowskie AC: ( liczba członków)

1. Arkitektforbundet (Związek Architektów) 4.838
2. Bibliotekarforbundet (Związek Bibliotekarzy) 5.575
3. Civilokonomerne (Związek Ekonomistów)18.402
4. Den almindelige danske Lageforening (Powszechny Związek Lekarzy) 22.545
5. Den Danske Dyrlageforening (Związek Weterynarzy) 3.731
6. Den danske Landinspektorforening (Związek Inspektorów Krajowych) 1.317
7. Den danske Prasteforening (Związek Duchownych/Pastorów)3.513
8. Dansk Farmaceutforening (żwiązek Farmaceutów) 4.274
9. Danmarks Jurist- og Okonomforbund (Związek Prawników) 45.680
10. Dansk Kiropraktor-Forening (Związek Terapeutów Masażystów) 504
11. DM (Dansk Magisterforening) (Związek Magistrów) 35.411
12. Dansk Mejeriingenior Forening (Związek Inżynierów Mleczarstwa) 445
13. Dansk Psykolog Forening (Związek Psychologów) 6.301
14. Forsvarsgruppen i AC ( Związek AC Pracownik ów Obronności ) 5.779
15. Forbundet af kandidatforeninger fra musikkonservatorierne (Związek Pracowników Konserwatoriów Muzycznych) 1.599
16. Gymnasieskolernes Larerforening (Związek Nauczycieli Gimnazjalnych) 11.689
17. Adjunkt/lektorgruppen - Handelsskolernes Larerforening (Związek Adiunktów/Wykładowców Szkół Handlowych) 182
18. Ingeniorforeningen i Danmark (Związek Inżynierów) 60.946
19. Jordbrugsakademikerne (Związek Akademików Rolnictwa) 5.553
20. Forbundet Kommunikation og Sprog (Związek Komunikacja i Język) 10.067
21. Foreningen af Skibsinspektorer under Sofartsstyrelsen (Związek Inspektorów Statków Morskich i Zarządu Żeglugi) 41
22. Tandlagernes Fallesreprasentation (Wspólna Reprezentacja Stomatologów) 694