czeski ruch związkowy

Ustrój: Od 1.I.1993 niepodległa republika. Poprzednio wchodziła w skład Czeskiej i Słowackiej Republiki Federacyjnej. Zgodnie z konstytucją z 16.XII.1992 (weszła w życie 1.I.1993) zmodyfikowaną 19.III.1998, głową państwa jest prezydent, wybierany przez parlament na kadencję 5-letnią.

Władza ustawodawcza należy do 2-izbowego parlamentu, wybieranego w wyborach powszechnych, składającego się z 200-osobowej Izby Poselskiej i 81-osobowego Senatu. Kadencja Izby Poselskiej trwa 4 lata, a Senatu - 6 lat (co 2 lata odnawiana jest 1/3 jego składu).

Władza wykonawcza sprawowana jest przez rząd z premierem na czele, powoływany przez prezydenta i odpowiedzialny przed Izbą Poselską.

Administracyjnie kraj podzielony jest na 13 okręgów. Język urzędowy : czeski. Członkostwo w ważniejszych organizacjach międzynarodowych:

Czeska Partia Socjaldemokratyczna /CSSD/, Obywatelska Partia Demokratyczna /ODS/,Komunistyczna Partia Czech I Moraw /KSCM/

Českomoravská Konfederace Odborových Svazů (CMKOS)
Chech-Moravian Confederation of Trade Unions

Czesko-Morawska Konfederacja Związków Zawodowych jest otwartą, niezależną, demokratyczną konfederacją związków zawodowych utworzoną w kwietniu 1990 roku. Jest ona największą konfederacją w Republice Czeskiej, skupiającą 33 związki, które są członkami poszczególnych międzynarodowych federacji (GUF-s Global Union Federations)

Głównym zadaniem CMKOS jest ochrona fundamentalnych praw związkowych i człowieka oraz obrona społecznych i ekonomicznych interesów członków związku. Negocjacje zbiorowe, ważny instrument działalności związku jest w Republice Czeskiej w pełni odpowiedzialny za indywidualne związki i ich podstawowe organizacje związkowe w zakładach pracy.

CMKOS reprezentuje interesy swoich członków w Komisji Trójstronnej Republiki Czeskiej gdzie negocjuje z rządem i reprezentuje stowarzyszenia pracodawców w ważkich zagadnieniach dot. prawa pracy, polityki społeczno-ekonomicznej, BHP itd. CMKOS popiera również zakładanie podobnych struktur trójstronnych na poziomie regionalnym.

Od maja 1990 roku CMKOS jest afiliowana do ICFTU International Confederation of Free Trade Unions (MKWZZ -Międzynarodowa Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych), od grudnia 1995 do ETUC European Trade Union Confederation (EKZZ - Europejska Konfederacja Związków Zawodowych), od kwietnia 1996 do TUAC (Trade Union Advisory Committee to the OECD Związkowy Komitet Doradczy przy OECD).

1989	Poza oficjalnymi strukturami dawnego rewolucyjnego ruchu związkowego (ROH), wkrótce po 17.XI. 1989 zostały utworzone strajkowe komitety związkowe przeciwko staremu reżimowi w przedsiębiorstwach i różnych organizacjach. Komitety te stanęły na czele pracowników w strajku generalnym w dniu 27.XI.1989 r. - co było głównym czynnikiem politycznym "Rewolucji Aksamitnej".
1990	2-3.III.1990 odbył się Kongres Związku. Utworzona nowa centrala związkowa CSKOS w żaden sposób nie kontynuowała już zadań i celów poprzedniego totalitarnego ruchu związkowego ROH, który został zniesiony na Kongresie. 5.IV.1990 utworzono CMKOS (Czech-Moravian Chamber of the CSKOS). 9.V.1990 CSKOS afiliowała się do ICFTU. 3.X.1990 powołano Radę Porozumienia Ekonomiczno-Społecznego (organ trójstronny).
1991	5.XII 1991 CSKOS uzyskała status obserwatora w Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (EKZZ)
1993	20.XI.odbył się kongres transformacyjny CSKOS. Z powodu podziału CSFR na dwa oddzielne państwa działalność CSKOS skończyła się. W Republice Czeskiej powstała CMKOS .1 XII 1993 MKWZZ przyznała członkostwo CMKOS. 9.XII.1993 CMKOS uzyskała status obserwatora w EKZZ.
1994	8-9.IV.1994 odbył się I Kongres CMKOS.
1995	14.XII.1995 CMKOS została członkiem EKZZ
1996	18.IV 1996 CMKOS uzyskała członkostwo Związkowego Komitetu Doradczego przy OECD (TUAC)
1998	15-16.V.1998 odbył się II Kongres CMKOS, który nie tylko zmienił nazwę centrali z "Izby" na "Konfederację" oraz jej logo, ale także ukonstytuował organy CMKOS - kongres, walne zgromadzenie, radę, organ wykonawczy (prezydent i wiceprezydenci), ich władzę, kompetencje i metody głosowania.
2002	19-20.IV. odbył się III Kongres CMKOS

CMKOS negocjuje z władzami Republiki Czeskiej i przedstawicielami organizacji pracodawców na zasadzie trójstronnej w Radzie Porozumienia Ekonomiczno-Społecznego. W organie tym reprezentanci związków negocjują interesy ich członków dot. ustawodawstwa pracy, zarobków i spraw socjalnych. Nawiązując do wciąż aktualnego Kodeksu Pracy, CMKOS jest upoważniona do opiniowania wszystkich fragmentów projektów ustawodawczych dot. prawodawstwa pracy, projektów prawnych regulacji dot. ważnych interesów pracowniczych, szczególnie ekonomicznych, produkcyjnych, pracy, wynagrodzenia, warunków kulturalnych i społecznych. Ta ważna działalność jest prowadzona przez Dział Prawny CMKOS-u.

Odnośnie potrzeby ulepszenia profesjonalnej bazy związków zawodowych, co jest nieodzowne do komunikowania się z partnerami społecznymi jak również do wyrażania (formułowania) polityki niezależnej i do roli związków zawodowych w społeczeństwie, Dział Makroekonomii ściśle współpracuje z Działem Ekonomiczno-Społecznym ze specjalnym uwzględnieniem wpływów tych zmian na grupy pracownicze i społeczeństwo. Do informowania publicznego o ważnych stanowiskach i krokach CMKOS-u wykorzystuje się środki masowego przekazu, dzienną prasę oraz materiały publicystyczne. Członkowie związku są informowani przez dzienniki, biuletyny, ulotki i broszury. CMKOS publikuje własny tygodnik "The Sondy", czasopismo dot. spraw społecznych i dwumiesięcznik przegląd "Pohledy". Dział Szkoleń organizuje dla związków i członków oferty działalności edukacyjnej i usług doradczych. System edukacji i szkoleń CMKOS bazuje na tych usługach. CMKOS ma także swoją szkołę związkową, która została założona 15.I.1996 r.

Sporą i ważną część polityki związku zajmuje zdrowie i ochrona pracowników. Ta sfera jest bezpośrednio związana z interesami pracowniczymi, prawem ekonomiczno-społecznym, prawem pracy i wynagrodzeniem. CMKOS ma stałe regionalne biura pomocy prawnej na obszarze Republiki Czeskiej. Zajmują się one świadczeniem usług z zakresu konsultacji prawnych z pomocą prawną oraz pomocą prawną dot. ustawodawstwa pracy. Oprócz tego istnieją też związkowe rady regionalne. Komisja i rady koordynują wspólne ogólnozwiązkowe działania na zasadzie obopólnej solidarności. Wśród priorytetów działalności CMKOS znalazły się technologie komputerowa i komunikacyjna. W tej dziedzinie CMKOS wykorzystuje pomoc partnerów zagranicznych, szczególnie z programów PHARE.

CMKOS w jej międzynarodowej działalności utrzymuje kontakty z ponad 60 krajowymi i międzynarodowymi organizacjami związkowymi oraz z instytucjami niezwiązkowymi. Rozwija kontakty z krajowymi centrami demokratycznymi, praktycznie z całej Europy a także spoza Europy, włącznie ze związkami zawodowymi z USA, Kanady, Japonii i Izraela. CMKOS współpracuje ze znaczącymi i wpływowymi organizacjami międzynarodowymi i Europy jak np. MOP, OECD Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy, Unia Europejska, Rada Europy.

Afilianci CMKOS mają swój własny status i część z nich jest afiliowana do ITS i Europejskich Federacji Przemysłowych.

CMKOS jest niezależną konfederacją demokratyczną, chroniącą wynagrodzenie, warunki pracy i życia oraz prawa związkowe. Jest to centrala działająca i skupiająca związki zawodowe na zasadzie dobrowolności i niezależności.

Walne Zgromadzenie CMKOS ten ważny organ zbiera się w okresie między kongresami przynajmniej co dwa lata

Rada CMKOS ciało wykonawcze, składające się z prezydenta CMKOS, wiceprezydentów i prezydentów wszystkich afiliowanych w CMKOS związków, spotkanie rady odbywa się raz w miesiącu

Władza wykonawcza CMKOS -ciało statutowe składające się z prezydenta CMKOS i wiceprezydentów kierujących codziennymi sprawami związkowymi, spotkania co 2 tygodnie

Regionalna Rada Związków Zawodowych afiliowana do CMKOS - 14 regionalnych rad związkowych, działających w swoich regionach, składających się ze stałych reprezentantów -delegatów związków afiliowanych w liczbie zgodnej z kluczem, opierającym się na liczbie członków poszczególnych związków w regonie.

CMKOS jest znaczącym partnerem społecznym w negocjacjach trójstronnych realizowanych w Radzie Porozumienia Ekonomiczno-Społecznego Republiki Czeskiej (RHSD). W ramach RHSD, CMKOS kooperuje z inną mniejszą konfederacją - Stowarzyszeniem Niezależnych Związków Zawodowych.

Składka członkowska w CMKOS oscyluje pomiędzy 1-2% miesięcznego wynagrodzenia netto na członka stosownie do wewnętrznych zasad związków branżowych ( niektóre z nich stosują stałą kwotową składkę).

Podstawowe organizacje związkowe zwykle zatrzymują dla siebie 70-75 % składki członkowskiej a reszta jest transferowana do ich branżowych związków.

Podstawowa roczna składka afiliacyjna na członka w związku afiliowanym do CMKOS jest określona w Statucie CMKOS i wynosi 0,333% przeciętnego wynagrodzenia nominalnego (dla osoby fizycznej) uzyskanego w krajowej gospodarce Republiki Czeskiej w ostatnim roku kalendarzowym.

Składka afiliacyjna związków branżowych do budżetu CMKOS jest przeznaczana na pokrycie potrzeb załogi konfederalnej i polityki związkowej uzgodnionej w danym roku przez CMKOS i organizacje decyzyjne. Środki z budżetu są również przekazywane na działalność Regionalnych Rad Związkowych (ich potrzeby techniczne).

Zgodnie z prawem w Republice Czeskiej, tylko związki zawodowe i ich organy są prawowitym przedstawicielem pracowników w stosunkach pracy; tylko związki mają prawo do zbiorowych negocjacji. Organy związkowe reprezentują wszystkich pracowników w stosunkach pracy, włącznie z tymi, którzy nie są afiliantami żadnego związku. W kodeksie pracy i w innym prawodawstwie istnieją zawarte warunki w odniesieniu do związków zawodowych w zakresie stosunków pracy; mają one przyznane prawo do uczestniczenia w podejmowaniu decyzji, prawo do współokreślania, oraz prawo do informacji i konsultacji dot. spraw związanych z interesem pracowników. Również organy związkowe posiadają ważne prawo kontrolowania przestrzegania prawa pracy przez pracodawców i prawo do dokonywania kontroli związanej z BHP. Kodeks Pracy przewiduje także wcześniejsze konsultacje projektu ustawodawczego. Zatem związki posiadają ważne prawo do uczestniczenia w podejmowaniu decyzji.

Zmiany Kodeksu Pracy, które trwały od 1.I.2001r., przedstawiają nowy wzór reprezentacji pracowniczej w organizacjach, gdzie nie ma związków zawodowych. Zgodnie z paragrafem 24 i następnymi, ci pracownicy mogą zakładać rady pracownicze (works councils). Jednakże tylko organy związkowe zachowują status uczestnictwa w relacjach pracy. Implikacja prawna tego jest prawem zewnętrznym organów związkowych do działania w imieniu pracowników w pracy, włącznie z negocjacjami zbiorowymi. Tak więc związki zawodowe mogą wchodzić w prawne stosunki z pracodawcą, mogą negocjować z nim w imieniu wszystkich pracowników i zawierać umowy zbiorowe oraz inne, które są prawnie obowiązujące dla wszystkich pracowników. Rady Pracownicze mogą prowadzić mediacje w stosunkach między pracodawcą i pracownikami i są powołane do narzucania (wymuszania) prawa pracowników do informacji i konsultacji. Prawo nie przyznaje im statusu osoby prawnej i konsekwentnie, nie mogą one negocjować w imieniu wszystkich pracowników a także nie mogą zawierać umów zbiorowych.

Dialog społeczny jest fundamentalnym narzędziem popierania interesu pracowników. Dialog jest utrzymywany na wszystkich poziomach z pracodawcami, rządem, organami administracji państwowej i lokalnych władz, partii politycznych, stowarzyszeń cywilnych i z innymi związkami.

CMKOS kontaktuje się z ugrupowaniami parlamentarnymi partii politycznych, indywidualnymi posłami lub senatorami w Czeskim Parlamencie w przypadkach konkretnych dyskusji dotyczących spraw ekonomiczno-społecznych i prawa pracy.

Českomoravská Konfederace Odborových Svazů (CMKOS) Chech-Moravian Confederation of Trade Unions

Českomoravská Konfederace Odborových Svazů (CMKOS)
Chech-Moravian Confederation of Trade Unions