Bułgaria

CONFEDERATION OF THE INDEPENDENT TRADE UNIONS IN BULGARIA (CITUB)

KONFEDERACJA NIEZALEŻNYCH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH BUŁGARI

adres: Macedonia Sq. 1, Sofia 1040, Bulgaria tel.: +359 29/1170680 fax.: +359 29/885969 e-mail: citub@knsb-bg.org WWW www.interrel.hit.bg przewodniczący: Jeliazko Hristov afiliacja międzynarodowa: MKWZZ, EKZZ

Historia:

KNSB wywodzi się ze związku zawodowego minionej epoki - BTU. Przewodniczący tego związku wiosną 1989, miesiąc przed upadkiem komunizmu złożył projekt "wytycznych przyszłej reorganizacji" zatwierdzony przez komitet centralny KPB. Idea reorganizacji była bliska "pierestrojce" lat 80, którą podjął rząd T. Żiwkova. Kongres nadzwyczajny BTU w lutym 1990 przekształcił się w kongres założycielski CITUB. Od tego czasu CITUB poczynił duży postęp - zreformował się umacniając swoją pozycją jako największej liczebnie organizacji związkowej w kraju (400 tys. członków, ok. 7 tys. organizacji związkowych będących członkami 35 federacji branżowych. Od 1997 przewodniczącym związku jest Jeliazko Hristov.

Cel i zadania związku:

• reprezentacja i ochrona praw pracowniczych swoich członków poprzez udział w trójstronnym dialogu społecznym, negocjacjach zbiorowych, ochronie miejsc pracy i zatrudnienia, podwyższeniu standardów życia, zdrowia i bezpieczeństwa pracy, etc.
• ochrona praw mniejszości etnicznych;
• dążenie do pełnej integracji społecznej reprezentacji mniejszości etnicznych;
• ochrona praw związkowych zwłaszcza w przypadkach bezrobocia;
• udział w negocjacjach zbiorowych i rozwiązywaniu sporów zbiorowych, sprawach sądowych
• specyficzna polityka związku skierowana do tych grup
• udział w sieci pozarządowych organizacji walczących przeciwko dyskryminacji i dezintegracji społecznej;
• organizowanie członków w sektorze prywatnym;
• zagwarantowanie pomocy prawnej swoim członkom w zakresie prawa pracy, ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, reprezentacji i obrony w sądzie pracy;
• zapewnienie pomocy w formie konsultacji eksperckiej w zakresie udziału w procesie prywatyzacji oraz ochrony praw i interesów członków podczas procesu transformacji własności i udziału w procesie post prywatyzacyjnym;
• zapewnienie form edukacji, podwyższania kwalifikacji i przekwalifikowania w kwestiach stosunków przemysłowych i nowoczesnej działalności związkowej;
• promocja inicjatyw dot. równości szans i ochrony socjalnej młodzieży, dzieci i osób niepełnosprawnych;
• wymiana doświadczeń i tradycji kulturalnych w dwustronnej współpracy z organizacjami związkowymi Europy i świata;
• włączanie do Europejskiej Karty Społecznej zasad i wartości społeczeństwa obywatelskiego;

Członkostwo:

• zatrudnienie: 2 922 000
• liczba członków: 400 tys.
• uzwiązkowienie ogółem: 20%
• uzwiązkowienie w KNSB: 13,6%

Struktura i organy:

W skład CITUB wchodzą: 34 krajowe federacje branżowe i związkowe, 28 regionalnych komisji koordynacyjnych.

Najwyższym organem CITUB jest Kongres, który zbiera się co 4 lata i składa się z delegatów organizacji afiliowanych proporcjonalnie do ich liczby członków. Kongres wybiera przewodniczącego i zastępców.

Rada Koordynacyjna organizuje działalność CITUB w okresie pomiędzy kongresami. Jej członkami są przewodniczący, zastępcy, sekretariat wykonawczy i przewodniczący afiliowanych związków branżowych i federacji.

Komitet wykonawczy: odpowiedzialny za wypełnianie decyzji Komisji Koordynacyjnej. Członkami są przewodniczący, zastępcy, sekretariat wykonawczy i przewodniczący największych federacji afiliowanych w CITUB.

• Kongres
• Rada Koordynacyjna - 34 federacje, związki branżowe,
• regionalne struktury branżowe
• Komitet Wykonawczy
• Centrala
• Regionalne Rady Koordynacyjne (28)
• Podstawowe Organizacje Związkowe (7500)
• Centralna Komisja Rewizyjna

Członkami międzynarodowych struktur branżowych są następujące federacje branżowe KNSB:

• Zrzeszenie Nauczycieli Bułgarskich: Międzynarodówka Edukacji
• Federacja Zw. Zaw. w służbie zdrowia
• Krajowa Federacja Pracy Chemii i Przemysłu: ICEM
• Federacja Zw. Zaw. Przemysłu Spożywczego
• Federacja Zw. Zaw. Prac. Obróbki Drewna:
• Zrzeszenie Związków Zaw. Prac. Transportu: ITF;
• Związek Prac Radia i TV: ?
• Federacja Związkowa Handlu, Kooperacji, Turystyki i Usług Publicznych
• Federacja Zw. Zaw. Budownictwa:
• Krajowa Federacja Związkowa "Metalelektro": IFM

Składki członkowskie i finanse:

1% od płacy netto; na potrzeby centrali: 15%

Program i polityka związku:

• podobnie jak "Podkrepa" związek opowiadał się za szybką masową prywatyzacją; w związku z jej pierwszą fazą KNSB utworzył fundusz prywatyzacyjny "Praca i kapitał" przynoszący określone korzyści w postaci dywidend dla jego uczestników. Pomimo nieuznawania przez nowych właścicieli umów zbiorowych, związek kontynuował pracę edukacyjną w trakcie drugiej fali masowej prywatyzacji, która rozpoczęła się w styczniu 1999.
• wspólnie z "Podkrepą" KNSB podpisało z rządem memorandum o współpracy, gdzie zakreślono ramy negocjacji na poziomie krajowym;
• nowa ustawa o ochronie bezrobotnych i wspieraniu zatrudnienia zawiera zasady i normy dot. np. możliwości inicjowania przez partnerów społecznych programów związanych z zatrudnieniem, tworzenia funduszów doszkalania i uczestniczenia przy zakładaniu takich funduszy, jak dobrowolne ubezpieczenie przeciwko bezrobociu czy ochrony rynku pracy przed negatywnymi skutkami reform strukturalnych;
• skala akcji protestacyjnych i strajkowych jesieni 2004 związanych m.in. ze spadkiem dochodów realnych, wzrostem liczby ludności żyjącej poniżej progu ubóstwa, niewypłacaniem zarobków, kryzysem dialogu społecznego, która już na drugi dzień po ich zakończeniu wymogła na rządzie podjęcie negocjacji pokazała, że wspólne akcje i solidarność mogą zmusić władze do rozważenia żądań związków;

W programie konferencji zorganizowanej przez CITUB z udziałem wszystkich sił politycznych kraju związek podjął szereg ważnych dla kraju kwestii, których zakres był następujący:

• zmiany w polityce zatrudnienia;
• wytyczne w sprawie stabilnych i realnych dochodów;
• program dalszych reform ubezpieczeń;
• program zmian w kwestii ochrony i bezpieczeństwa miejsca pracy;
• program o konstruktywny i efektywny dialog partnerów społecznych

Układy zbiorowe:

Bułgarski system negocjacji zbiorowych zorganizowany jest na trzech poziomach:

• poziom branżowy
• poziom komunalny
• poziom przedsiębiorstwa

więcej na ten temat w części poświęconej związkowi "Podkrepa"

Relacje z innymi związkami:

Bliska współpraca z "Podkrepą" czego widocznym dowodem są liczne, wspólnie organizowane akcje protestacyjne w obronie praw związkowych, pracowniczych i socjalnych.

Confederation of Labor PODKREPA

Konfederacja Pracy "Podkrepa"

Adres: 2 Angel Kanchev St. 1000 Sofia, Bułgaria Tel. +359 2/ 981 45 51 Fax. +359 2/ 981 29 28 przewodniczący: Konstantin Trenchev e-mail: intenational.department@podkrepa.org www.podkrepa.org afiliacja: MKWZZ, EKZZ,

Struktura:

• Kongres delegatów - obradujący regularnie co 4 lata jest najwyższym organem władzy Konfederacji.
• Komisja Konfederalna - to organ kierujący pomiędzy kongresami. Ma ona strukturę otwartą i składa się z reprezentantów federacji, związków i krajowych związków zawodowych i członków Komisji Wykonawczej.
• Komisja Wykonawcza - to organ stały, który zarządza i organizuje wszelkie działania konfederacji pomiędzy obradami Komisji Konfederalnej.
• Główna Komisja Rewizyjna - nadrzędne ciało kontrolne Konfederacji. Kontroluje i sprawdza działalność członków Konfederacji.

Do "Podkrepy" należy 25 federacji i 5 pojedynczych związków branżowych w 31 regionach.

Członkami międzynarodowych struktur branżowych są następujące federacje branżowe:

• Federacja "Prac. Ochrony Zdrowia, obrony, usług: PSI;
• Federacja nauczycieli: Międzynarodówka Edukacji;
• Federacja chemii i energetyki, Federacja górników: ICEM;
• Federacja budowy maszyn, metalurgii i elektroniki: IMF;
• Federacja budownictwa, przemysłu i wodociągó: IFBWW;
• Federacja handlu: FIET;
• Federacja prac. przemysłu spożywczego: IUL;
• Federacja prac. komunikacji; PTTI;
• Federacja prac. transportu: FIOST;
• Związek dziennikarzy w Bułgarii "Podkrepa": IEJ

Historia

Związek zawodowy "Podkrepa" powstał w lutym 1989 jeszcze przed przemianami ustrojowymi jako organizacja niezależna od reżimu komunistycznego służąca ochronie praw człowieka, a w szczególności praw mniejszości tureckiej. Jednym z głównych założycieli był dotychczasowy przewodniczący związku, dr Konstantin Trenchev. Związek był organizatorem pierwszej fali masowych protestów społecznych w II połowie 1989 związanych z art.1 bułgarskiej Konstytucji postulującym wiodącą rolę Bułgarskiej Partii Komunistycznej w państwie i społeczeństwie. Dla społeczności międzynarodowej niezależny związek zawodowy "Podkrepa" jest symbolem rozwoju demokratycznego oraz najbardziej walecznej organizacji ludzi pracy w okresie post totalitarnym w Bułgarii.

Cel i zadania związku:

"Podkrepa" jako najważniejszy kierunek działalności uważa szkolenie działaczy związkowych, stawiając na ich profesjonalizm, jako gwarancję prestiżu i stabilizacji związku.

Do najważniejszych zadań zalicza:

• partnerstwo we współpracy trójstronnej;
• prawo do inicjowania negocjacji zbiorowych;
• ochronę praw i interesów ludzi pracy w Bułgarii
• gwarancję dla podstawowych praw człowieka i praw związkowych zawartych w konstytucji i w międzynarodowych standardach pracy;
• ochronę prawa do pracy w zdrowym środowisku pracy;
• ochronę prawa do członkostwa i tworzenia związków zawodowych;
• ochronę prawa do ochrony socjalnej i ubezpieczenia społecznego;
• ochronę prawa do podejmowania akcji strajkowej w celu obrony praw i interesów pracowniczych;

"Podkrepa" oferuje swoim członkom szereg usług i korzyści, z których najważniejsze to:

• bezpłatne porady prawne, doradztwo i reprezentacja;
• szkolenia we wszystkich sferach stosunków przemysłowych;
• specjalistyczne szkolenia w zakresie ochrony przed bezrobociem;
• eliminacja praktyk dyskryminacyjnych, szczególnie wobec kobiet;
• specjalne szkolenia dot. bezpieczeństwa i higieny pracy;

Zatrudnienie i członkostwo:

• zatrudnienie: 2 922,000
• bezrobocie ogółem: 12%
• bezrobocie kobiet: 12,5%
• bezrobocie młodzieży: 25,8%
• bezrobocie długookresowe: 59,3%
• liczba członków:150 tys. osób
• uzwiązkowienie w "Podkrepa": 5%

Składki członkowskie: od 0,7% płacy netto, na potrzeby centrali - 20% .

Program i polityka związku:

• szybka masowa prywatyzacja;
• intensyfikacja reform w sferze socjalnej;
• walka o wzrost standardu życia;
• współdecydowanie w zakładzie pracy;
• orientacja standardów pracy i socjalnych w kierunku norm unijnych;
• współtworzenie instytucji socjalnych, wspieranie bezrobotnych, organizacja partnerstwa socjalnego na rynku pracy;
• walka przeciwko rasizmowi i dyskryminacji mniejszości etnicznych oraz dezintegracji socjalnej;
• współpraca przy tworzeniu ustawodawstwa społecznego i gospodarczego;
• organizacja demonstracji w obronie praw pracowniczych

Układy zbiorowe:

W Bułgarii od 1993 odbywają się negocjacje trójstronne w ramach Krajowej Rady Współpracy Trójstronnej, w których uczestniczy "Podkrepa" jako związek mający status reprezentatywności. Komisja ta jest stałym ciałem ds. współpracy i konsultacji pomiędzy rządem, pracodawcami i związkami zawodowymi w kwestii pracy, bezpieczeństwa socjalnego i standardów życia. W ostatnich latach poszerzono zakres partnerstwa socjalnego - wprowadzono owy mechanizm, mianowicie udział partnerów społecznych w pracach parlamentarnych przez specjalne komisje i tworzenie specjalnych grup roboczych przygotowujących ustawodawstwo pracy i socjalne w kontekście przygotowań do akcesji do UE.

Bułgarski system negocjacjo zbiorowych jest zorganizowany na trzech poziomach:

• poziom branżowy / sektorowy - "komisje branżowe współpracy socjalnejzłożone z reprezentacji poszczególnych branż i organizacji związkowych;
• poziom komunalny - "komisje miejskie współpracy socjalnej" tworzą forum dla negocjacji pomiędzy związkami i przedstawicielami władz lokalnych w dziedzinie edukacji, ochrony zdrowia, kultury i administracji;
• poziom przedsiębiorstwa - wspólne delegacje związkowe i pracodawcy uczestniczą w negocjacjach w ramach "wspólnej komisji partnerstwa socjalnego"

Państwo włącza się w proces negocjacyjny poprzez tzw. akty normatywne. Rozporządzenia te regulują administrację zrzeszeń handlu i instytucji państwowych. i np. przy uzgadnianiu płacy pomiędzy pracodawcą, a związkami zawodowymi ustala się granicę wysokości płacy roboczej. Poza tym państwo wydaje specjalne rozporządzenia zawarte w umowie zarządu państwowych zrzeszeń handlu, gdzie pracodawca zobowiązuje się nie wykraczać poza ramy nakreślone przez organy państwowe. Natomiast pracodawcy sektora prywatnego odrzucają na poziomie krajowym negocjacje dotyczące umów. Zerwanie umowy ze strony pracodawcy, jak i związków rozstrzygane jest sądownie, przy czym autonomia układowa jest również silnie ograniczona.
Zmiany w ustawodawstwie pracy w roku 2001 zdefiniowały poziom branżowy negocjacji zbiorowych i jaśniej zakreśliły zakres odpowiedzialności partnerów socjalnych.

Relacje z innymi związkami:

"Podkrepa" współpracuje z KNSB, największym związkiem Bułgarii wywodzącym się z dawnego systemu, oprócz "Podkrepy" uznanym przez rząd jako reprezentatywnyi pomimo drastycznego spadku liczby członków.

Relacje z partiami politycznymi: początkowo związany z Unią Sił Demokratycznych UDF (członek założyciel), ruchem powstałym jeszcze za czasów komunistycznych w 1989, gdy związek"Podkrepa" prowadził pierwszy antykomunistyczny protest robotniczy, który doprowadził do rezygnacji rząd Łukanova, następcy Żiwkova.
Wraz z KNSB (CITUB), uczestniczy "Podkrepa" w decyzjach politycznych roku 1991 i wówczas podpisuje z rządem Popova umowę o "pokoju socjalnym" i przyczynia się do zwycięstwa wyborczego UDF. Aktualnie związki mają w Parlamencie oparcie w opozycji, tj. grupie parlamentarnej Unii Ludowej, Koalicji dla Bułgarii, Zjednoczonych Siłach Demokratycznych oraz Zjednoczonym Stowarzyszeniu Emerytów.

Relacje z NSZZ "Solidarność":

W lutym 1995 roku NSZZ "Solidarność" i "Podkrepa" zawarły umowę o współpracy, w której oba związki deklarowały kooperację w zakresie:

• pomocy w tworzeniu Biur konsultacyjno - negocjacyjnych;
• wspólny udział w programach międzynarodowych;
• współpraca w dzi4edzinie szkoleń związkowych
• stymulowania współpracy regionalnych i branżowych struktur obu związków;
• uzgadniania stanowisk politycznych i związkowych w trakcie okresowych spotkań na wysoki szczeblu.

Aktualnie:

W okresie października i listopada 2004 związek przeprowadził wraz z KNSB szereg akcji protestacyjnych, których momentem kulminacyjnym był narodowy dzień protestu i 1. godzinny strajk ostrzegawczy. Celem akcji było wezwanie:

• partnerów społecznych do wzięcia odpowiedzialności za wszystkie ich działania lub ich brak, które prowadzą do wzmożenia istniejących lub pojawiania się nowych konfliktów i obszarów napięć społecznych;
• pozytywnej działalności legislacyjnej i zaangażowania państwa do rozwiązania aktualnych ostrych problemów społecznych i rynku pracy;
• rozwoju negocjacji zbiorowych na wszystkich szczeblach opartych na jasnych przepisach i mających mandat oraz wiarygodnych partnerach społecznych;
• do osiągnięcia równowagi pomiędzy pracą a kapitałem, jako jedyną korzystną możliwością pogodzenia interesów rynku pracy, wzrostu ekonomicznego, rozwoju jakościowego siły roboczej i zasad sprawiedliwości;
• przyjęcia europejskich standardów socjalnych i zaprzestania dumpingu socjalnego w związku z osiągnięciem długotrwałego wpływu na zatrudnienie i jakość pracy, jak i wzrost dochodów ludności, oraz do " całkowitej odpowiedzialności w odniesieniu do wymiaru socjalnego polityki ekonomicznej i konsekwencji.

Pozostałe żądania związków skupiały się wokół;

• podwyższenia płac przynajmniej 0 11%
• podwyższenia płacy minimalnej o 30%
• osądzenia pracodawców nie wypłacających pensji i nie płacących składek ubezpieczeniowych; zagwarantowania prawa do strajku zatrudnionych w energetyce, komunikacji, ochronie zdrowia, służbie cywilnej;
• gwarancji równego dostępu do wysokiego poziomu usług medycznych i poprawy praw pacjenta w sensie zmian legislacyjnych, dokładnej kontroli finansowej oraz podwyższenia skuteczności instytucji ochrony zdrowia.

KRAJOWY ZWIĄZEK ZAWODOWY "PROMYANA"

NPS "PROMIANA"

Historia:

związek powstał 5. stycznia 1992 założony przez przedstawicieli "Podkrepy", którzy opuścili związek w wyniku konfliktu. W tym samym roku związek organizuje duży strajk z udziałem dokerów i marynarzy, który zakończono podpisaniem porozumienia z rządem Unii Sił Demokratycznych.

Cel i zadania:

• reprezentacja i ochrona prawna członków;
• skierowanie działań związkowych na sektor prywatny;
• wymuszenie zmian w ustawodawstwie pracy w celu wprowadzenia ułatwień dialogu społecznego;
• wprowadzenie rozwiązań w kodeksie pracy eliminujących naruszenie przepisów kodeksu pracy;
• szkolenia związkowe zwłaszcza w zakresie negocjacji zbiorowych;
• podniesienie poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach;

Członkostwo:

• liczba siły roboczej: 2 922 000
• liczba członków: 72 000 (?)
• uzwiązkowienie: 2,5%

Struktura i organy:

• związek ma swoją reprezentację w 18 branżach takich, jak: energetyka, edukacja, budownictwo, budowa maszyn, transport, ochrona zdrowia, górnictwo, komunikacja, rolnictwo, przemysł chemiczny, administracja publiczna, kultura, cywilna obsługa armii, policja;
• na poziomie regionalnym ma reprezentację w 24 na 28 regionów, w pozostałych trwały prace organizacyjne;

Składki członkowskie i finanse:

• 1% płacy minimalnej (dla konfederacji)
• 1% różnicy pomiędzy minimum a płacą realną dla regionów i federacji

Program i polityka związku:

• walka o właściwą pozycje partnerstwa socjalnego w kraju;
• walka o standardy pracy zgodne z międzynarodowymi;
• wspieranie starań Bułgarii o wejście do Unii Europejskiej;
• współpraca z Unią Sił Demokratycznych w celu realizacji inicjatyw parlamentarnych.

Relacje z innymi związkami:

głównie z ADTU, złożonym z byłych członków "Podkrepy"

Relacje z partiami politycznymi:

"Promyana" prezentuje się jako związek o orientacji chrześcijańsko - demokratycznej; Ma ścisłe relacje z Unią Sił Demokratycznych.

Przygotowała Joanna Posmyk, Dział Zagraniczny KK, czerwiec 2005