Temat jest niezwykle poważny i ostatnie głośne sprawy, które zaistniały w jednostce… policji powodują, że jak najbardziej aktualny, dlatego bez zbędnych wstępów przejdźmy do istoty problemu.
W Polsce nie mamy jednej, aktualnej, reprezentatywnej i powszechnie akceptowanej statystyki dotyczącej skali molestowania seksualnego w miejscu pracy. Wyniki bardzo mocno zależą od tego, jak szeroko definiujemy molestowanie, kogo pytamy i w jakim okresie czasu. W naszej praktyce związkowej zauważamy, że do Zarządu Regionu (i Państwowej Inspekcji Pracy) docierają skargi w tej sprawie, jednak ich ilość – jak dotąd – nie przekroczyła kilku (mniej niż 5) rocznie.
Jak wspomniałem – nikt nie prowadzi oficjalnych statystyk, które by mogły dać „jakiś” obraz skali zjawiska w regionie. Co do not ogólnokrajowych jest podobnie, chociaż „coś tam” wiemy. Oto najbardziej wiarygodne i najczęściej przywoływane dane z ostatnich lat (stan na początek 2025 r.):
| Źródło / Badanie | Grupa badana | Odsetek osób, które doświadczyły molestowania seksualnego w pracy | Uwagi / Rok badania |
|---|---|---|---|
| CBOS (2018) | Ogólna populacja pracująca/uczących się | ~4–8% doświadczyło bezpośrednio, ~25% było świadkiem | Bardzo wąska definicja |
| Eurofound (ok. 2015) | Pracownicy etatowi | ~4% | Jedno z najniższych w UE |
| Raport PTPA (Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego) ~2022–2024 | Kobiety w pracy | Bardzo często >80–90% w zależności od definicji | Szeroka definicja (komentarze, żarty, spojrzenia itp.) |
| Fundacja Ster (raport o kobietach) | Kobiety | ~87% doświadczyło w życiu jakiejś formy molestowania | Nie tylko praca |
| Badanie InterviewMe (2021–2022) | Pracownicy (ankieta internetowa) | 20–30% było świadkiem lub doświadczyło | Popularne badanie rekrutacyjne |
| Badania branżowe (np. dziennikarki – Zamenhof 2023) | Dziennikarki | >50% | Silnie sfeminizowane zawody kreatywne |
| Ogólnoeuropejskie FRA / EU średnia (kobiety od 15 lat) | Kobiety w UE | 55% doświadczyło molestowania w życiu, Polska ~32% | Nie tylko praca |
| Sądy – sprawy o odszkodowanie (GUS 2022) | Wszystkie sprawy sądowe | Tylko 20 spraw o molestowanie seksualne w skali kraju | Ogromna ciemna liczba |
Najbardziej realistyczna ocena na dziś (2024–2025)
- Bardzo wąska definicja (propozycje seksualne + groźby + dotykanie z przymusem) → 3–8% pracujących osób w Polsce w ciągu całej kariery
- Średnia, potoczna definicja (w tym komentarze, żarty, niechciane spojrzenia, aluzje, niestosowne SMS-y) → 20–40% kobiet i 5–15% mężczyzn w ciągu kariery
- Bardzo szeroka definicja (wszystko, co może być odebrane jako naruszenie godności związanej z płcią) → 70–90%+ kobiet w niektórych badaniach i grupach zawodowych
Dlaczego tak ogromne rozbieżności?
- Większość przypadków nigdy nie jest zgłaszana (75–90% według różnych badań)
- Ludzie różnie odbierają te same zachowania
- W Polsce nadal bardzo silna kultura „to tylko żarty”, „nie przesadzaj”, „sama go prowokowała”
- Bardzo mało spraw trafia do sądów (kilkanaście–kilkadziesiąt rocznie w całym kraju)
Podsumowanie praktyczne (najczęściej powtarzana teza w 2024/2025): W Polsce w miejscu pracy realnie doświadcza jakiejś formy molestowania seksualnego (w szerokim rozumieniu) prawdopodobnie 25–45% kobiet i 5–20% mężczyzn w ciągu całej kariery zawodowej. Najcięższe formy (przymus, szantaż seksualny, dotykanie) dotykają jednak znacznie mniejszej grupy – szacunkowo kilku procent.
Gwałty seksualne w miejscu pracy w Polsce to zjawisko ekstremalnie rzadko dokumentowane w oficjalnych statystykach, ale jednocześnie bardzo poważne i mocno ukryte (tzw. ciemna liczba jest tu gigantyczna).
Oto aktualny (stan na początek 2026) obraz sytuacji oparty na dostępnych danych i badaniach:
Oficjalne statystyki – rzeczywistość sądowo-policyjna
| Rok / okres | Stwierdzone gwałty (art. 197 KK) w całej Polsce | Sprawy o gwałt w miejscu pracy (przybliżone dane) | Skazania za gwałt w pracy (rocznie) |
|---|---|---|---|
| 2020–2022 | ~900–1100 rocznie | Kilka–kilkanaście spraw rocznie | 0–3 przypadki |
| 2023–2024 | ~1000–1050 rocznie | Szac. <10–20 zgłoszeń rocznie | Praktycznie pojedyncze przypadki |
| 2025 (dostępne dane) | ~1047 | Brak precyzyjnych danych, prawdopodobnie <15 | Bardzo nieliczne |
→ W skali całego kraju realnie kończy się wyrokiem skazującym za gwałt dokonany w miejscu pracy średnio 0–5 spraw rocznie (czasem przez kilka lat zero takich wyroków).
Dlaczego tak mało spraw trafia do statystyk?
- Ogromna ciemna liczba – szacuje się, że zgłaszanych jest 5–15% wszystkich gwałtów (w relacjach zależnościowych jeszcze mniej)
- Specyfika miejsca pracy:
- strach przed utratą pracy
- zależność ekonomiczna
- obawa przed ośmieszeniem / „nie udowodnisz”
- sprawca często jest przełożonym lub kluczową osobą w firmie
- Wysoki odsetek umorzeń – nawet po zgłoszeniu ~35–55% spraw o gwałt jest umarzanych na etapie prokuratury (nie tylko praca)
Co pokazują badania ankietowe (deklaracje samych poszkodowanych)?
| Badanie / organizacja | Grupa | Doświadczenie próby gwałtu lub gwałtu w pracy / karierze | Rok / okres |
|---|---|---|---|
| Fundacja Ster (bardzo szeroka próba) | Kobiety w Polsce | ~7–8% próba gwałtu, ~3–5% gwałt (w całym życiu) | 2015–2021 |
| InterviewMe + różne raporty | Pracujące osoby | ~7% kobiet i ~3% mężczyzn – próba gwałtu w życiu | 2021–2024 |
| Raporty branżowe (media, reklama, IT) | Kobiety w kreatywnych branżach | 10–20% wspomina o próbach gwałtu / przymusie seksualnym | 2020–2025 |
| PTPA + jakościowe wywiady | Ofiary molestowania w pracy | Pojedyncze procenty mówią wprost o gwałcie w pracy | 2022–2024 |
Realistyczna ocena (najczęściej przyjmowana przez ekspertki w 2025/2026)
- Gwałt dokonany w miejscu pracy lub bezpośrednio przez przełożonego/współpracownika w ciągu całej kariery zawodowej dotyka prawdopodobnie 0,5–3% kobiet i <0,5% mężczyzn (przy wąskiej, kodeksowej definicji gwałtu)
- Próby gwałtu / bardzo silny przymus seksualny w kontekście pracy – szacunkowo 3–10% kobiet w zależności od branży
- Najwyższe ryzyko → małe i średnie firmy, nierównowaga władzy, branże mocno zmaskulinizowane lub z dużą liczbą młodych kobiet (gastronomia, media, reklama, ochrona zdrowia, transport, praca zmianowa)
Najważniejsze wnioski
Gwałt w miejscu pracy w Polsce istnieje, ale jest zjawiskiem ekstremalnie ukrytym. Oficjalne statystyki pokazują zaledwie kroplę w morzu rzeczywistych przypadków. Większość sytuacji pozostaje w sferze „on wie, że ona wie, że on wie, że ona nic nie zrobi”. To jeden z najbardziej niedoszacowanych i najtrudniejszych do udowodnienia rodzajów przemocy seksualnej w polskim społeczeństwie.
Zebrał – Redaktor
