Struktury Polskiego Państwa Podziemnego w Wielkopolsce przez cały okres okupacji działały na pierwszej linii frontu walki polsko-niemieckiej. Tu toczył się bój o biologiczne przetrwanie narodu. Obszar Wielkopolski dekretem Hitlera został włączony bezpośrednio do III Rzeszy i miał w ciągu 10 lat uzyskać czysto niemieckie oblicze. Ziemia ta, uznana przez okupanta za bastion polskości na zachodzie, miała zapłacić za wygraną "najdłuższą wojnę nowoczesnej Europy"," za zwycięskie Powstanie Wielkopolskie oraz za wysoki poziom rozwoju cywilizacyjnego. I płaciła - masakrą swoich elit, wysiedlaniem dziesiątków tysięcy Polaków na teren Generalnego Gubernatorstwa, grabieżą mienia, likwidacją szkolnictwa i placówek kultury, germanizacją, eksploatacją przez pracę (od 12-go roku życia), terrorem prawa karnego, nędzą przydziałów kartkowych, drakońskimi przepisami administracyjnymi zakazującymi podróżowania, posiadania aparatów fotograficznych i odbiorników radiowych.

    W takich warunkach prowadzona była od pierwszych dni okupacji działalność konspiracyjna. Powstające spontanicznie od września 1939 roku organizacje podziemne od początku czuły się związane z tworzonymi na uchodźstwie władzami państwowymi. To właśnie w Wielkopolsce najwcześniej (już w maju 1940 roku) objął swój urząd Główny Delegat Rządu. Wkrótce potem ukształtowało się Porozumienie Stronnictw Politycznych, czyli lokalny parlament, z udziałem Stronnictwa Narodowego, Stronnictwa Ludowego i Stronnictwa Pracy. I choć gestapo zdołało w 1941 roku rozbić struktury państwa podziemnego, choć zginął Główny Delegat i wielu jego współpracowników, to Delegatura Okręgowa (podziemny urząd wojewódzki) przetrwała do końca wojny. W jej ramach tworzono siatkę podziemnej administracji cywilnej, wspierano akcję pomocy społecznej, tajnego szkolnictwa, podziemnej informacji i propagandy. Na terenie Wielkopolski ukazywało się ponad 50 tytułów prasy podziemnej. Najliczniejszą organizacją konspiracyjną w latach 1939-1941 była Narodowa Organizacja Bojowa. W wyniku prowadzonej przeciwko niej akcji gestapo aresztowanych zostało kilka tysięcy konspiratorów. Posiadająca poważne wpływy w początkowym okresie okupacji Wojskowa Organizacja Ziem Zachodnich została niemal doszczętnie rozbita aresztowaniami w lecie 1940 roku. Konspiracyjną organizację polityczną i wojskową utworzyli także wielkopolscy ludowcy.

    Od wiosny 1940 roku rozbudowywać się zaczęły struktury podziemnego Wojska Polskiego, czyli Związku Walki Zbrojnej (od 1942 roku zwanego Armią Krajową). W wyniku scalania wchłonęły one większość istniejących w Wielkopolsce grup o charakterze wojskowym (ponad 50 organizacji). Szczególnego wsparcia udzieliło podziemne harcerstwo - Szare Szeregi. Okręg Poznański Armii Krajowej zorganizował 27 obwodów (powiatów). W połowie 1943 roku w 300 plutonach szkieletowych zaprzysiężonych było około 6000 żołnierzy. Największe znaczenie miała praca wywiadowcza, działalność sabotażowa oraz przygotowania do działań powstańczych. Z siedmiu kolejnych komendantów Okręgu, czterech zginęło z rąk okupanta niemieckiego, ostatni zaś zakończył życie w 1946 roku w lochach poznańskiego Urzędu Bezpieczeństwa.

    Ocenia się, że przez szeregi samej tylko konspiracji wojskowej w Wielkopolsce przeszło około 25 tysięcy zaprzysiężonych żołnierzy. Z tej liczby niemal 1/3 padła ofiarą aresztowań.

    Wybudujmy pomnik Polskiego Państwa Podziemnego tu, gdzie przebiegała pierwsza linia frontu, w Poznaniu, mieście, które - z woli Adolfa Hitlera - zostało stolicą wzorcowego Okręgu III Rzeszy. Oddajmy hołd tym wszystkim, którzy Polskie Państwo Podziemne w Wielkopolsce tworzyli i w nim działali, którzy za Polskę cierpieli i ginęli.

Aleksandra Pietrowicz

więcej...

strona główna

KOMITET BUDOWY POMNIKA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO

Konto bankowe: 05 1020 4027 0000 1902 0300 2243 z dopiskiem „Budowa Pomnika”

Telefony Komitetu Budowy: 061 854 15 57, 0502 161 333

Copyright © 2007 Daria Nawrot - wszelkie prawa zastrzeżone.