informacje

W pamięci Polaków i historii Polski trwale zapisała się data 31 sierpnia 1980 r. Tego właśnie dnia podpisaniem porozumienia między władzą a Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym zakończył się, trwający od 14 sierpnia, strajk w Stoczni Gdańskiej. Strajk - z całej serii protestów wybuchających w różnych miejscach kraju od lipca - najsłynniejszy. I to nie tyle ze względu na jego długość, na to, że odbił się głośnym echem i zyskał masowe poparcie. Sławny nie tylko odwołaniem się do wartości głoszonych przez Papieża Polaka i wspólnymi modlitwami, budzący podziw dyscypliną, opanowaniem i godnością stoczniowców.

Najbardziej znaczący - bo determinacją i niespotykaną dotąd solidarnością zmusił władze PRL do uznania żądań strajkujących, zapisanych w 21 postulatach, z których pierwszy i najważniejszy to “akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych”. A jeszcze kilkanaście dni wcześniej, kiedy Maciej Grzywaczewski i Arkadiusz Rybicki wypisywali postulaty wielkimi literami na drewnianych tablicach, I sekretarz KC PZPR E. Gierek grzmiał, że nigdy nie będzie zgody na wolne związki zawodowe. Tymczasem już wkrótce zmieniły one dzieje Polski i wpłynęły na rozpad systemu komunistycznego w Europie. Drewniane tablice z 21 postulatami, które 18 sierpnia 1980 r. zawieszono obok portretu Jana Pawła II na bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej, 16 października 2003 r. zostały wpisane na Światową Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO “Pamięć świata”.

Strajkującym stoczniowcom dodawała sił solidarność. Solidarność trwających pod bramą stoczni rodzin, mieszkańców Gdańska i Trójmiasta, ludzi różnych środowisk przybywających z całej Polski z wyrazami poparcia, przedstawicieli zakładów pracy przyłączających się do strajku. Ta międzyludzka solidarność, do której nawoływały wówczas napisy na murach, o której przypominał tytuł biuletynu strajkowego. Solidarność, która stała się hasłem zrywu wolnościowego, a później nazwą wywalczonego przezeń Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego. Solidarność stała się także najpopularniejszym w świecie polskim słowem.

Najbardziej znanym symbolem polskiej pokojowej rewolucji uczynił ją znakomity znak graficzny, pomysłu gdańskiego plastyka Jerzego Janiszewskiego. Autor, dla którego natchnieniem stali się ludzie wyczekujący przed stocznią, wyjaśniał w “Tygodniku Solidarność” (nr 1 z 3.04.1981 r.) ideę charakterystycznego liternictwa: “Jak ludzie w zwartym tłumie solidarnie wspierają się jeden o drugiego - to było charakterystyczne dla tłumu przed bramą, stojący nie cisnęli się, nie odpychali, ale wspierali - tak litery tego słowa powinny się też wspierać o siebie, nie być oddzielone ani na siebie napadać. (...) miałem świadomość, że sprawa nie jest już tylko środowiskowa, lecz powszechna, że jest to pospolite ruszenie - niech więc łopoce nasza flaga nad nim”.

Znaczek “Solidarności” spodobał się związkowcom i chętnie go nosili. Po wprowadzeniu stanu wojennego jego używanie było zakazane. Noszenie go jak i innych pojawiających się w dużej liczbie - na przekór władzy - znaczków pisanych “solidarycą” narażało na represje ze strony reżimu. Ale to wzmacniało przywiązanie do naszego znaku - symbolu poczucia jedności i niezależności, symbolu wartości kojarzonych z tym słowem, które miały w nas przetrwać do czasów wolności.

(Anna Niedziela)

U góry jeden z wielu znaczków “S” noszonych w Poznaniu w latach 80., autorstwa Jerzego Bąka.

aktualności - galeria - kontakt