Menu

W zwi膮zku z pozostawaniem w stosunku pracy oprócz wynagrodzenia („w艂a艣ciwego” i gwarancyjnego, tj. przys艂uguj膮cego za okresy niewykonywania pracy, je偶eli przepisy tak stanowi膮, np, wynagrodzenie chorobowe) pracownik mo偶e naby膰 prawo do innych 艣wiadcze艅 od pracodawcy. W艂a艣nie tego typu 艣wiadczeniem s膮 odprawy. Prawo do takiego 艣wiadczenia zapisane jest w kodeksie pracy, ale równie偶 przewiduj膮 je inne ustawy, w szczególno艣ci ustawa o zwolnieniach grupowych. Prawo do odprawy mog膮 przewidywa膰 równie偶 inne 藕ród艂a prawa pracy, takie jak uk艂ady zbiorowe, pakiety socjalne, czy nawet indywidualne umowy o prac臋.

Odprawy s膮 jednorazowym 艣wiadczeniem, które przys艂uguje b膮d藕 pracownikowi rozstaj膮cemu si臋 z pracodawc膮 w 艣ci艣le okre艣lonych sytuacjach, b膮d藕 jego rodzinie w zwi膮zku ze 艣mierci膮 zatrudnionego, a ich celem jest wsparcie materialne pracownika (lub jego rodziny) w trudnym momencie 偶ycia. W przypadku odpraw ustawowych mo偶na ponadto doda膰, i偶 s膮 to 艣wiadczenia obowi膮zkowe.

Pierwsz膮 z odpraw przewidzianych przez kodeks pracy jest odprawa przys艂uguj膮ca pracownikowi, dla którego podstaw膮 stosunku pracy by艂 wybór, w razie ustania tego stosunku, o ile w zwi膮zku z wyborem nie pozostawa艂 na urlopie bezp艂atnym (art. 75 kp). Jej wysoko艣膰 jest równa jednomiesi臋cznemu wynagrodzeniu pracownika.

Pracownik nabywa równie偶 prawo do odprawy w wysoko艣ci jednomiesi臋cznego wynagrodzenia, je偶eli spe艂nia on warunki do przej艣cia na rent臋 lub emerytur臋, a jego stosunek pracy usta艂 w艂a艣nie w zwi膮zku z przej艣ciem na rent臋 lub emerytur臋 (odprawa rentowa lub emerytalna - art. 921 kp). Jest to odprawa jednorazowa.
Z dniem 8 stycznia 2009 r. uchylony zosta艂 przepis art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze艅 Spo艂ecznych, w skutek czego pracownik nie musi rozwi膮zywa膰 stosunku pracy w z zwi膮zku z uzyskaniem prawa do emerytury w celu unikni臋cia zawieszenia prawa do emerytury. W zwi膮zku z tym nale偶y podkre艣li膰, i偶 je偶eli pracownik kontynuuje zatrudnienie, prawo do odprawy emerytalnej b臋dzie mu nadal przys艂ugiwa艂o w momencie rozwi膮zania tego stosunku (fakt jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy i pobierania emerytury nie ma na to wp艂ywu). Wysoko艣膰 tej odprawy to równowarto艣膰 jednomiesi臋cznego wynagrodzenie pracownika. 

Ostatnim rodzajem odprawy regulowanym w kodeksie pracy jest odprawa po艣miertna (art. 93 kp). Oczywiste jest, i偶 w tym przypadku prawo do tego 艣wiadczenia nabywa nie sam pracownik, lecz jego rodzina, w razie jego 艣mierci, o ile nast膮pi ona w trakcie trwania stosunku pracy, lub w czasie pobierania po jego rozwi膮zaniu zasi艂ku z tytu艂u niezdolno艣ci do pracy wskutek choroby. Warto zapami臋ta膰, i偶 prawo do tej odprawy jest ca艂kowicie niezale偶ne od prawa do zasi艂ku pogrzebowego innymi s艂owy pobranie jednego z tych 艣wiadcze艅 nie powoduje utraty prawa do drugiego (o ile oczywi艣cie dana osoba spe艂nia przes艂anki do ich uzyskania). Jej wysoko艣膰 uzale偶niona jest od tzw. sta偶u zak艂adowego i wynosi od jedno- do sze艣ciomiesi臋cznego wynagrodzenia pracownika), a uprawnionymi do niej s膮: ma艂偶onek, a tak偶e dzieci w艂asne, dzieci drugiego ma艂偶onka oraz dzieci przysposobione, przyj臋te na wychowanie i utrzymanie przed osi膮gni臋ciem pe艂noletno艣ci wnuki, rodze艅stwo i inne dzieci, w tym równie偶 w ramach rodziny zast臋pczej, rodzice (o ile osoby te, poza ma艂偶onkiem, spe艂niaj膮 warunki otrzymania renty rodzinnej).

Wysoko艣膰 odpraw kodeksowych oblicza si臋 wed艂ug zasad obowi膮zuj膮cych przy ustalaniu ekwiwalentu pieni臋偶nego za urlop wypoczynkowy, o czym stanowi § 2 ust. 1 pkt 6-8 rozporz膮dzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 289 z pó藕n. zm.)

Najpowszechniejsz膮 odpraw膮 pozakodeksow膮 jest niew膮tpliwie odprawa przys艂uguj膮ca pracownikom, z którymi stosunek pracy usta艂 w ramach tzw. zwolnie艅 grupowych. Prawo do niej przys艂uguje niezale偶nie od tego, czy rozwi膮zanie stosunku pracy nast膮pi艂o w trybie grupowym czy indywidualnym (przy czym w drugim wypadku wtedy je偶eli przyczyny niedotycz膮c膮ce pracowników stanowi膮 wy艂膮czny powód uzasadniaj膮cy wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwi膮zanie na mocy porozumienia stron).

Wysoko艣膰 tej odprawy równie偶 ustala si臋 wed艂ug zasad obowi膮zuj膮cych przy obliczaniu ekwiwalentu pieni臋偶nego za urlop wypoczynkowy, a jej wysoko艣膰, tak jak odprawy po艣miertnej, zale偶y od d艂ugo艣ci sta偶u zak艂adowego. Warto mie膰 na uwadze, 偶e do d艂ugo艣ci tego sta偶u nale偶y zaliczy膰 wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy (zob. wyrok SN z dnia 15.01.2003 r., III PZP 20/02).

Wyrok S膮du Najwy偶szego z dnia 11 pa藕dziernika 2007 r. (III PK 40/07)

Z art. 921 § 1 k.p. wynika, 偶e u偶yte w nim sformu艂owanie "przej艣cie na emerytur臋" oznacza zamian臋 statusu pracownika lub pracownika-emeryta na status wy艂膮cznie emeryta, w zwi膮zku z czym przewidziana w tym przepisie odprawa emerytalna przys艂uguje pracownikowi, je偶eli rozwi膮zanie stosunku pracy nast膮pi艂o w zwi膮zku z tak rozumianym przej艣ciem pracownika na emerytur臋, cho膰by j膮 wcze艣niej pobiera艂, chyba 偶e ju偶 wcze艣niej skorzysta艂 z uprawnienia do tej odprawy.
 

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarno艣膰" wykorzystuje na swoich stronach pliki cookie. Je偶eli nie zmienisz domy艣lnych ustawie艅 swojej przegl膮darki b臋d膮 one zapisywane w pami臋ci urz膮dzenia. Wi臋cej informacji.