Menu

Zgodnie z art. 151 § 1 Kodeksu pracy prac膮 w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowi膮zuj膮ce pracownika normy czasu pracy, a tak偶e wykonywana ponad przed艂u偶ony dobowy wymiar czasu pracy, wynikaj膮cy z obowi膮zuj膮cego pracownika systemu i rozk艂adu czasu pracy.

Kiedy praca w godzinach nadliczbowych?

  1. kiedy jest konieczno艣膰 prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony 偶ycia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub 艣rodowiska albo usuni臋cia awarii
  2. w przypadku szczególnych potrzeb pracodawcy. W tym przypadku nie ma mo偶liwo艣ci polecenia „nadgodzin” dla zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których wyst臋puj膮 przekroczenia najwy偶szych dopuszczalnych st臋偶e艅 lub nat臋偶e艅 czynników szkodliwych dla zdrowia.

Liczba godzin nadliczbowych przepracowanych w zwi膮zku ze szczególnymi potrzebami zak艂adu pracy nie mo偶e przekroczy膰 dla danego pracownika 150 godzin w roku kalendarzowym. Prawo dopuszcza jednak mo偶liwo艣膰 ustalenie innej liczby godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym, z tym 偶e takie rozwi膮zanie wprowadzone musi by膰 w uk艂adzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo ostatecznie w umowie o prac臋, ale tylko gdy pracodawca nie jest obj臋ty UZP lub te偶 nie jest zobligowany do wydania regulaminu pracy.

Trzeba jednak pami臋ta膰, 偶e tygodniowy czas pracy 艂膮cznie z godzinami nadliczbowymi nie mo偶e przekracza膰 przeci臋tnie 48 godzin w przyj臋tym okresie rozliczeniowym. Cho膰 to ograniczenie nie dotyczy pracowników zarz膮dzaj膮cych w imieniu pracodawcy zak艂adem pracy. W umowie o prac臋 strony stosunku pracy ustalaj膮 dopuszczaln膮 liczb臋 godzin pracy ponad okre艣lony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepe艂nym jego wymiarze, których przekroczenie uprawni do dodatku za „godziny nadliczbowe”.

Wynagrodzenie za nadgodziny

Za prac臋 w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, pracodawca powinien wyp艂aci膰 dodatek w wysoko艣ci:

  1. 100% wynagrodzenia – za prac臋 w godzinach nadliczbowych przypadaj膮cych:
    • w nocy
    • w niedziele i 艣wi臋ta nieb臋d膮ce dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowi膮zuj膮cym go rozk艂adem czasu pracy
    • dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za prac臋 w niedziel臋 lub w 艣wi臋to, zgodnie z obowi膮zuj膮cym go rozk艂adem czasu pracy,
  2. 50% wynagrodzenia – za prac臋 w godzinach nadliczbowych przypadaj膮cych w ka偶dym innym dniu ni偶 wymienione powy偶ej (pkt 1).

Jako podstaw臋 do obliczania dodatku za „nadgodziny” przyjmuje si臋 wynagrodzenie pracownika wynikaj膮ce z jego osobistego zaszeregowania okre艣lonego stawk膮 godzinow膮 lub miesi臋czn膮, a je偶eli taki sk艂adnik wynagrodzenia nie zosta艂 wyodr臋bniony przy okre艣laniu warunków wynagradzania, wtedy przyjmuje si臋 60 proc. p艂acy ustalanej wedle regu艂 obliczania wynagrodzenia jak za urlop wypoczynkowy.

Dla pracowników wykonuj膮cych prac臋 stale poza zak艂adem pracy wynagrodzenie wraz z dodatkiem za „nadgodziny” mo偶e by膰 zast膮pione rycza艂tem, którego wysoko艣膰 odpowiada musi przewidywanemu wymiarowi pracy w godzinach nadliczbowych.

Dodatek nie przys艂uguje, gdy na pisemny wniosek pracownika, który wypracowa艂 godziny nadliczbowe, pracodawca udziela, w wymiarze odpowiadaj膮cym „nadgodzinom”, czasu wolnego od pracy. Udzielenie czasu wolnego w zamian za „nadgodziny” mo偶e nast膮pi膰 tak偶e bez wniosku zainteresowanego pracownika, jednak w takim przypadku pracodawca udziela czasu wolnego od pracy w wymiarze o po艂ow臋 wy偶szym ni偶 liczba przepracowanych godzin nadliczbowych i najpó藕niej do ko艅ca danego okresu rozliczeniowego. W takiej sytuacji nie mo偶e to znowu spowodowa膰 obni偶enia wynagrodzenia za pe艂ny miesi臋czny wymiar czasu pracy.

Ustawodawca wskazuje, cho膰by przez wzgl膮d na zasad臋 prawa pracy wyra偶on膮 w art. 14 Kodeksu pracy (prawo 艣wiadcz膮cego prac臋 do wypoczynku), 偶e pracownikowi, który wykonywa艂 prac臋 w dniu wolnym od pracy wynikaj膮cym z rozk艂adu czasu pracy w przeci臋tnie pi臋ciodniowym tygodniu pracy, przys艂uguje przede wszystkim dzie艅 wolny od pracy. Dzie艅 ten musi by膰 udzielony do ko艅ca okresu rozliczeniowego i w terminie uzgodnionym z zainteresowanym.

Wyj膮tek: Pracownicy zarz膮dzaj膮cy w imieniu pracodawcy zak艂adem pracy i kierownicy wyodr臋bnionych komórek organizacyjnych co do zasady nie maj膮 prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytu艂u pracy w godzinach nadliczbowych.

W razie ustania stosunku pracy przed up艂ywem okresu rozliczeniowego, czy w jego trakcie, pracownikowi przys艂uguje, oprócz normalnego wynagrodzenia, prawo do dodatku za „nadgodziny”, je偶eli w okresie od pocz膮tku okresu rozliczeniowego do dnia rozwi膮zania stosunku 艣wiadczy艂 prac臋 ponad normy czasu pracy.

Pracownik mo偶e by膰 zobligowany do pe艂nienia dy偶uru, czyli do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowo艣ci do wykonywania pracy wynikaj膮cej z umowy o prac臋 w zak艂adzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawc臋. Czasu dy偶uru nie wlicza si臋 do czasu pracy, je偶eli podczas dy偶uru pracownik nie wykonywa艂 pracy. Czas pe艂nienia dy偶uru nie mo偶e narusza膰 prawa pracownika do odpoczynku. Za czas dy偶uru, z wyj膮tkiem dy偶uru pe艂nionego w domu, pracownikowi przys艂uguje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadaj膮cym d艂ugo艣ci dy偶uru, a w razie braku mo偶liwo艣ci udzielenia czasu wolnego nale偶y si臋 mu wynagrodzenie.
[Dzia艂 6 Kp, rozdzia艂 5]

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarno艣膰" wykorzystuje na swoich stronach pliki cookie. Je偶eli nie zmienisz domy艣lnych ustawie艅 swojej przegl膮darki b臋d膮 one zapisywane w pami臋ci urz膮dzenia. Wi臋cej informacji.