Od 1 stycznia 2010 r. pracodawcy, którzy odprowadzają składki na Fundusz Emerytur Pomostowych są zobowiązani do prowadzenia wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencji pracowników wykonujących takie prace. Ma to związek z uprawnieniami pracowników do emerytur pomostowych.


W celu sporządzenia wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a także ewidencji osób wykonujących te prace, pracodawca powinien ustalić:

− jakie rodzaje prac, z wymienionych w wykazach w załączniku nr 1 lub nr 2 do ustawy,
występują w jego przedsiębiorstwie

− czy prace te spełniają warunki prac wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 i ust. 3
ustawy.

W przypadku nieumieszczenia przez pracodawcę w ewidencji pracowników wykonujących
prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, pracownik ma prawo złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy.

Postępowanie w sprawie emerytury pomostowej wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o emeryturę pomostową zgłoszony bezpośrednio w odpowiednim oddziale ZUS lub za pośrednictwem płatnika składek - pracodawcy.


Praca w szczególnych warunkach

Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka,
które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe
uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska
pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które
mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej
stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich
możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem
wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym
stanowisku (art. 3 ust. 1 ustawy).

Prace w szczególnych warunkach to prace:

1. determinowane siłami natury:
- prace pod ziemią
- prace na wodzie
- prace pod wodą
- prace w powietrzu

2. determinowane procesami technologicznymi:
- prace w warunkach gorącego mikroklimatu – prace wykonywane w pomieszczeniach,
w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 280 C
i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu powyżej 130 W/m2
- prace w warunkach zimnego mikroklimatu – prace wykonywane w pomieszczeniach
o temperaturze powietrza poniżej 0 oC
- bardzo ciężkie prace fizyczne – prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny
wydatek energetyczny: u mężczyzn powyżej 8400 kJ, u kobiet powyżej 4600 kJ
- prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego
- ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym
z konieczności wykonywania pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała;
przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej
efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn – powyżej 6300 kJ, a u kobiet – powyżej
4200 kJ, a prace w wmuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego
pochylenia i/lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej
10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4)
przez co najmniej 50% zmiany roboczej.

Prace o szczególnym charakterze

Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności
oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się (art. 3 ust. 3 ustawy).