Uchwała KK nr 1/09
ws. wniosku do Trybunału Konstytucyjnego

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność", działając na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 Konstytucji RP, postanawia wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności art. 3 ust. 2 i art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) oraz załącznika Nr 1 do tej ustawy z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i wyrażonymi tam zasadami równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym.

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność" upoważnia:

• Janusza Śniadka - Przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność"
• Macieja Jankowskiego - Zastępcę Przewodniczącego KK

do podpisania wyżej wymienionego wniosku do Trybunału Konstytucyjnego.

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność" upoważnia Marcina Zielenieckiego do reprezentowania Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w tej sprawie.

Wniosek o zbadanie zgodności norm ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) z Konstytucją

Działając na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 Konstytucji RP Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność" reprezentowana zgodnie z uchwałą Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" nr 1/09 z dnia 21 stycznia 2009 r. przez:

1. Janusza Śniadka - Przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" oraz
2. Macieja Jankowskiego - Zastępcę Przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność"

wnosi o zbadanie zgodności art. 3 ust. 2 i art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) oraz załącznika nr 1 do tej ustawy, z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i wyrażonymi tam zasadami równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656), zwanej dalej "ustawą o emeryturach pomostowych", warunkiem nabycia prawa do emerytury pomostowej jest wykonywanie po dniu 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy. Art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych zawiera wykaz szczególnych warunków pracy zdeterminowanych siłami natury oraz procesami technologicznymi. Wyliczenie to ma charakter enumeratywny. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych związek wykonywanej pracy z tymi szczególnymi warunkami pracy oraz skutki jej wykonywania (określane przez ustawodawcę mianem czynników ryzyka) w postaci dużego prawdopodobieństwa wystąpienia trwałego uszkodzenia zdrowia oraz ograniczenia możliwości wykonywania pracy w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. decydują o uznaniu pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach, umożliwiając tym samym nabycie przez pracownika prawa do emerytury pomostowej. Do prac wykonywanych w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury zaliczono prace wykonywane pod ziemią, na wodzie, pod wodą i w powietrzu. Za prace w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi uznano natomiast prace wykonywane w warunkach mikroklimatu gorącego (wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2) i zimnego (wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C), bardzo ciężkie prace fizyczne (powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ,) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego oraz ciężkie prace fizyczne (powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ) związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała (wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej). W załącznikach Nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych zawarte zostały wykazy prac w szczególnych warunkach (obejmujący 40 rodzajów prac) oraz o szczególnym charakterze (obejmujący 24 rodzaje prac).

Zarówno wykaz szczególnych warunków pracy jak i zestawienia prac w szczególnych warunkach oraz o szczególnym charakterze, których wykonywanie uprawnia do emerytury pomostowej powinny zostać ustalone z należytą starannością, ponieważ podlegają one ocenie z punktu widzenia zgodności z zasadami równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym wyrażonymi w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Pominięcie zatem w wykazie szczególnych warunków pracy zawartym w art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych takich warunków pracy, które ze względu na kryteria medyczne są szczególne (czyli spełniają warunki określone w art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) albo zawarcie w tym wykazie prac, które nie mieszczą się w ustawowej definicji posiada znamiona dyskryminacji i stanowi podstawę stwierdzenia niezgodności tej regulacji z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Zdaniem Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" pominięcie w wykazie szczególnych warunków pracy zawartym w art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych prac wykonywanych w warunkach występowania hałasu, wykonywanych poza pomieszczeniami zamkniętymi oraz pracy zmianowej nocnej narusza zasadę równości wobec prawa oraz zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym wyrażone w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez to, że pozbawia pracowników zatrudnionych w takich (obiektywnie rzecz biorąc szczególnych) warunkach możliwości nabycia prawa do emerytury pomostowej. W sposób nie uzasadniony różnicuje on sytuację prawną osób znajdujących się w tej samej lub podobnej sytuacji (wykonujących prace w szczególnych warunkach), jednym (osoby wykonujące prace w warunkach określonych w art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych) umożliwiając nabycie prawa o emerytury pomostowej, innych (osoby wykonujące prace w warunkach występowania hałasu, poza pomieszczeniami zamkniętymi oraz pracę zmianową nocną) pozbawiając możliwości wcześniejszego przejścia na taką emeryturę.

Praca wykonywana w warunkach występowania hałasu oraz praca zmianowa nocna zostały uznane za prace w szczególnych warunkach w raporcie pt. "Prace wykonywane w szczególnych warunkach i prace o szczególnym charakterze" przedstawionym w dniu 4 lutego 2000 r. przez Komisję Ekspertów do Spraw Uprawnień do Obniżonego Wieku Emerytalnego Osób Zatrudnionych w Szczególnych Warunkach lub Szczególnym Charakterze powołaną przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej (dowód: kopia raportu pt. "Prace wykonywane w szczególnych warunkach i prace o szczególnym charakterze" z dnia 4 lutego 2000 r.). Konsekwencją uznania hałasu oraz wykonywania nocnej pracy zmianowej za czynniki ryzyka zdrowotnego występujące w środowisku pracy w warunkach szczególnych było zamieszczenie prac wykonywanych w tych warunkach w opracowanym przez Komisję wykazie rodzajów prac w warunkach szczególnych uzasadniających ograniczenie okresu zatrudnienia przy ich wykonywaniu. Prace wykonywane poza pomieszczeniami zamkniętymi oraz w warunkach występowania hałasu zostały uznane za wykonywane w warunkach szczególnych w "Sprawozdaniu z wykonania zadań wydanym przez Zespół Ekspertów Medycyny Pracy do Spraw Zweryfikowania Wykazu Rodzajów Prac w Szczególnych Warunkach i Wykazu Prac o Szczególnym Charakterze przedstawionym w marcu 2006 r. Jednocześni Zespół wyraził pogląd, że ze względu na liczbę ściśle zdefiniowanych czynników charakteryzujących warunki szczególne nie jest możliwe, aby Zespół ustalił wykaz rodzajów prac odpowiadających tym kryteriom. Za uznaniem prac wykonywanych w warunkach występowania hałasu i poza pomieszczeniami zamkniętymi oraz pracy nocnej zmianowej za wykonywane w warunkach szczególnych opowiadają się również eksperci z dziedziny medycyny pracy. Zdaniem dr hab. n. med. Alicji Bortkiewicz, Kierownika Zakładu Fizjologii Pracy i Ergonomii w Instytucie Medycyny Pracy im. J. Nofera w Łodzi hałas w środowisku pracy sprzyja wypadkom przy pracy, absencji chorobowej i przedwczesnemu zakończeniu aktywności zawodowej z powodu ogólnego stanu zdrowia. Fakty te wskazują, że hałas ze względu na związane z jego działaniem pozasłuchowe skutki zdrowotne powinien być uznany za czynnik szczególny w środowisku pracy, który stanowi podstawę nabycia wcześniejszych niż ustawowe uprawnień emerytalnych (dowód: A. Bortkiewicz Opinia na temat uznania pracy w narażeniu na hałas jako pracy w warunkach szczególnych - w załączeniu). Zdaniem tej samej Autorki wiek, z uwagi na spadek odporności i wzrost podatności na infekcje działanie czynników szkodliwych, w tym promieniowania UV jest czynnikiem ograniczającym zdolność do wykonywania pracy poza pomieszczeniami zamkniętymi (outdoor work). Istnieją więc merytoryczne przesłanki, aby pracę taką uznać za pracę w warunkach szczególnych (dowód: A. Bortkiewicz Opinia na temat zagrożeń związanych z wykonywaniem pracy poza pomieszczeniami zamkniętymi - w załączeniu). Zdaniem dr K. Zużewicz i prof. dra hab. med. Krzysztofa Kwareckiego po wielu latach pracy zmianowej u pracowników stwierdza się znaczny wzrost ryzyka zawodowego i konieczność zwiększonej koncentracji (.). Stan zdrowia pracowników zmianowych jest istotnie gorszy od stanu zdrowia pracowników dziennych (.). Koszt fizjologiczny pracy fizycznej pracownika zmianowego-nocnego, w miarę starzenia się, a co za tym idzie obniżania się wydolności fizycznej, jest większy niż u pracownika dziennego w tym samym wieku. Podobnie obniżają się możliwości wykonywania pracy umysłowej. W konsekwencji Autorzy podzielają stanowisko wyrażone przez Międzynarodową Organizację Pracy w pkt 24 zalecenia Nr 178 z dnia 6 czerwca 1990 r. dotyczącego pracy nocnej, iż pracownicy o odpowiednio dużym stażu pracy w charakterze pracowników nocnych powinni korzystać ze szczególnych względów, gdy chodzi o możliwości dobrowolnego wcześniejszego lub stopniowego przechodzenia na emeryturę, jeżeli takie możliwości istnieją (dowód: dr Krystyna Zużewicz, prof. dr hab. med. Krzysztof Kwarecki Praca nocna zmianowa [w:] Prace wykonywane w szczególnych warunkach i prace o szczególnym charakterze. Załącznik Nr 1. Komisja Ekspertów do Spraw Uprawnień do Obniżonego Wieku Emerytalnego Osób Zatrudnionych w Szczególnych Warunkach lub Szczególnym Charakterze, Warszawa 9 kwietnia 1999 r.).

Konsekwencją uznania art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych za niezgodny z art. 32 ust. ust. 1 i 2 Konstytucji RP jest również niekonstytucyjność wykazu prac w szczególnych warunkach zawartego w załączniku Nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Pominięcie prac wykonywanych w warunkach występowania hałasu, poza pomieszczeniami zamkniętymi oraz pracy zmianowej nocnej w wykazie szczególnych warunków pracy zawartym w art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych powoduje bowiem, że prace te nie zostały również uwzględnione w wykazie prac w szczególnych warunkach zawartym w załączniku Nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, pozbawiając tym samym wykonujących je pracowników możliwości nabycia prawa do emerytury pomostowej.

Art. 4 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych przewiduje, że prawo do emerytury pomostowej przysługuje wyłącznie pracownikom, którzy wykonywali prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed dniem 1 stycznia 1999 r. Art. 4 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych w sposób nie uzasadniony różnicuje sytuację prawną pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ze względu na datę rozpoczęcia pracy. Osobom, które rozpoczęły wykonywanie takiej pracy przed dniem 1 stycznia 1999 r. umożliwia nabycie prawa do emerytury pomostowej, zaś osoby, które wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze rozpoczęły po dniu 31 grudnia 1998 r. pozbawia możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę. Tymczasem o przysługiwaniu prawa do emerytury pomostowej powinny decydować szczególne warunki lub charakter pracy określone w oparciu o kryteria medyczne, a nie data rozpoczęcia pracy. Zdaniem Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" art. 4 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym wyrażonymi w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zasada równości wobec prawa zakłada, że osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo, natomiast osoby znajdujące się w odmiennej sytuacji faktycznej należy traktować odmiennie. Innymi słowy wszystkie podmioty (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu mają być traktowani równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących. Równość wobec prawa zakłada jednocześnie zasadność wyboru takiego, a nie innego kryterium różnicowania podmiotów prawa; oznacza uznanie tej, a nie innej cechy za istotną, a tym samym za uzasadnioną w regulowanej dziedzinie (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lutego 1997 r., P 4/96).

Żadne przekonywujące argumenty nie uzasadniają pozbawienia pracowników, którzy rozpoczęli wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 1998 r. możliwości nabycia prawa do emerytury pomostowej. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy o emeryturach pomostowych koncepcja wygaszania prawa do emerytury pomostowej stanowi kontynuację procesu wygaszania szczególnych uprawnień emerytalnych w nowym systemie emerytalnym. Zdaniem projektodawców o likwidacji możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę zadecydowały czynniki demograficzne, a w szczególności znaczne pogorszenie się relacji pomiędzy pokoleniem osób w wieku produkcyjnym (opłacających składki) a populacją osób w wieku nieprodukcyjnym (pobierających świadczenia). W rezultacie likwidacja możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę miała stanowić jeden z elementów reformy systemu emerytalnego, którego celem było zapewnienie równowagi finansowej systemowi ubezpieczeń społecznych.

Z przedstawioną argumentacją nie sposób się zgodzić. Dążenie do zrównoważenia sytuacji finansowej systemu ubezpieczeń społecznych było głównym celem reformy systemu emerytalnego wprowadzonej w życie w dniu 1 stycznia 1999 r. Reforma ta zakładała, iż stopniowo ulegać będą likwidacji szczególne uprawnienia emerytalne. Wygaszenie szczególnych uprawnień emerytalnych miało się przy tym odbywać nie w sposób nagły zaskakując ubezpieczonych, lecz stopniowo przy zastosowaniu racjonalnego kryterium daty urodzenia. Dotychczasowe możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę zachowali ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r. (czyli osoby, które w dniu wejścia w życie reformy miały ukończone 50 lat) oraz ubezpieczeni urodzeni w latach 1949-1968, którzy spełnili warunki określone w art. 46-50 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o emeryturach i rentach z FUS". Wprowadzając reformę systemu emerytalnego podjęto jednocześnie decyzję, że możliwość wcześniejszego przechodzenia na emeryturę w nowym systemie emerytalnym zachowają ubezpieczeni zatrudnieni w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zapowiadał określenie w odrębnej ustawie zasad, warunków i trybu ustanawiania dla tych ubezpieczonych emerytur pomostowych. Utrzymanie w nowym systemie emerytalnym możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę przez ubezpieczonych zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze było jednym z warunków społecznej akceptacji niekorzystnych dla wielu osób rozwiązań prawnych wprowadzonych w ramach reformy systemu emerytalnego. Emerytura pomostowa została pomyślana jako trwały element nowego systemu emerytalnego obejmującego ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a więc systemu, w którym, co do zasady, nie występuje możliwość wcześniejszego przechodzenia na emeryturę. Emerytura pomostowa miała być instrumentem łagodzenia skutków społecznych stopniowej likwidacji możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, co podkreślał Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 22.06.1999 r. (K 5/99, OTK 1999/5/100) i z dnia 4.01.2000 r. (K 18/99, OTK 2000/1/1). Z zawartej w art. 24 ust. 3 ustawy emerytalno-rentowej zapowiedzi, iż zasady, warunki i tryb ustanawiania emerytur pomostowych zostaną określone w odrębnej ustawie wynikało również to, że emerytury pomostowe zostały pomyślane jako świadczenia usytuowane w odrębnym od Funduszu Ubezpieczenia Społecznego systemie organizacyjno-finansowym. Takie rozwiązanie miało być zgodne z podstawowym założeniem reformy systemu emerytalnego, zgodnie z którym uprawnienia emerytalne wszystkich ubezpieczonych, którzy płacili taka sama składkę będą takie same. Nie utrudniało ono zarazem osiągnięcia zasadniczego celu reformy jakim było zrównoważenie sytuacji finansowej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ finansowanie emerytur pomostowych odbywać się miało ze środków pochodzących z odrębnego źródła jakim jest składka na Fundusz Emerytur Pomostowych. Art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zakładał jednocześnie weryfikację kręgu pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uprawnionych do tego świadczenia. Obowiązujące poprzednio rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, z późn. zm.) z uwagi na postęp w dziedzinie ochrony przed zagrożeniami zawodowymi oraz rozwój nowych technologii stało się w dużej mierze nie aktualne. Z zapisów zawartych w art. 24 ust. 2 i 3 ustawy emerytalno-rentowej trudno natomiast wyprowadzić wniosek o wygasającym (przejściowym) charakterze emerytury pomostowej w nowym systemie zabezpieczenia przed ryzykiem starości.

Zdaniem Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" zróżnicowanie w art. 4 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych prawa do emerytury pomostowej w zależności od kryterium daty rozpoczęcia pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie znajduje uzasadnienia w jakichkolwiek przekonywujących argumentach. Pozbawiając pracowników, którzy rozpoczęli wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 1998 r. możliwości nabycia prawa do emerytury pomostowej przepis ten narusza zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym sformułowany w art. 32 ust. 2 Konstytucji RP.

Uchwała KK nr 2/09
ws. kalendarza wyborczego na kadencję 2010 - 2014

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność" w związku z kończącą się siódmą kadencją funkcjonowania władz związkowych ustala następujący kalendarz wyborczy dla jednostek organizacyjnych Związku.

§ 1

1. W terminie od 1 grudnia 2009 r. do 31 marca 2010 r. odbywają się wybory:

1) władz podstawowych jednostek organizacyjnych Związku, wymienionych w § 19 Statutu NSZZ "Solidarność";
2) delegatów na walne zebranie delegatów regionu;
3) delegatów na walne zebranie branżowej jednostki organizacyjnej Związku;
4) wybory władz niższych jednostek organizacyjnych Związku, zgodnie z § 19 ust. 7 i 8 Statutu NSZZ "Solidarność", a także delegatów na zakładowe lub międzyzakładowe zebranie delegatów, mogą odbyć się we wcześniejszym terminie. W takim przypadku wcześniejszy termin wyborów musi być uzgodniony z właściwą regionalną komisją wyborczą.

2. W terminie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2010 r. odbywają się wybory:

1) władz regionów;
2) delegatów na Krajowy Zjazd Delegatów.

3. W terminie od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2010 r. odbywają się wybory:

1) władz regionalnych sekcji branżowych i problemowych;
2) władz regionalnych sekretariatów branżowych;
3) delegatów do kongresu regionalnego sekretariatu branżowego;
4) delegatów na walne zebranie delegatów krajowej sekcji branżowej.

4. W terminie od 1 kwietnia do 31 maja 2010 r. odbywają się wybory:

1) władz krajowych sekcji branżowych i problemowych;
2) delegatów do kongresu krajowego sekretariatu branżowego.

5. W terminie od 1 maja do 30 czerwca 2010 r. odbywają się wybory:

1) władz krajowych sekretariatów branżowych;
2) władz Krajowego Sekretariatu Emerytów i Rencistów.

6. W terminie do 31 października 2010 r. odbywają się wybory ogólnokrajowych władz Związku (sprawozdawczo - wyborczy Krajowy Zjazd Delegatów).

§ 2

1. Dokładne terminy wyborów wymienionych w § 1 ust. 1, 2 i 3 określa, z uwzględnieniem postanowień niniejszej uchwały, właściwy zarząd regionu.
2. Dokładne terminy wyborów wymienionych w § 1 ust. 4 i 5 określa odpowiednio, z uwzględnieniem postanowień niniejszej uchwały, właściwa rada krajowego sekretariatu branżowego, Krajowego Sekretariatu Emerytów i Rencistów lub krajowej sekcji problemowej.
3. Dokładny termin sprawozdawczo - wyborczego Krajowego Zjazdu Delegatów, określi Komisja Krajowa.

§ 3

Traci moc Uchwała Komisji Krajowej nr 10/05 zmieniona Uchwałą Komisji Krajowej nr 18/05.

Uchwała  KK nr 3/09
ws. działań na rzecz ochrony pracowników wobec kryzysu

Wobec braku odpowiedniej reakcji rządu na kryzys, Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność", odwołując się do założeń przyjętych przez Komisję Europejską, uważa, że podstawą działań władz powinny być:

• ochrona miejsc pracy,
• pomoc dla najuboższych i najbardziej poszkodowanych
• utrzymanie siły nabywczej wpływającej na popyt wewnętrzny
• realizowane w praktyce zasady solidarności i sprawiedliwości społecznej umożliwiające odbudowanie zaufania w oparciu o dialog między partnerami.

To muszą być dziś najważniejsze cele polityki władz. By było to możliwe, należy podjąć solidarne działania służące utrzymaniu poziomu zatrudnienia i stymulowaniu popytu.

Dlatego Komisja Krajowa postanawia rozpocząć kampanię "solidarność na kryzys", której celem jest możliwie największa ochrona pracowników przed negatywnymi skutkami spowolnienia gospodarczego, zmniejszenie ryzyka bezrobocia, a co za tym idzie utraty wynagrodzenia, ponadto - zachęcenie pracowników do wstępowania do naszego Związku i tworzenia nowych organizacji, by zapewnić sobie większe poczucie bezpieczeństwa i możliwości wpływu na sytuację w zakładzie pracy.

Komisja Krajowa zobowiązuje Prezydium KK do opracowania szczegółowego planu działań a wszystkie struktury Związku do włączenia się w nie poprzez aktywny udział w akcjach związkowych, stały monitoring skutków kryzysu na poziomie przedsiębiorstw, branż i regionów, akcje informacyjne i edukacyjne docierające do wszystkich członków "Solidarności".

Komisja Krajowa domaga się od rządu i pracodawców pilnego podjęcia dialogu z partnerami społecznymi w następujących obszarach:

1. Utrzymania zatrudnienia poprzez stymulowaną pomoc dla firm i pracowników. Wszelkie działania w tym zakresie powinny być wynegocjowane z przedstawicielami pracowników w drodze dialogu i wsparte systemową pomocą państwa.
2. Utrzymania popytu wewnętrznego poprzez ochronę poziomu wynagrodzeń, systematyczny wzrost płacy minimalnej, zmniejszanie rozwarstwienia dochodów, przede wszystkim poprzez wzrost nakładów na inwestycje publiczne.
3. Przyspieszenie i zwiększenie efektywności wykorzystania funduszy europejskich do działań antykryzysowych na rynku pracy.
4. Opracowania systemu pomocy dla najuboższych i najbardziej poszkodowanych w wyniku kryzysu.
5. Odbudowy zaufania i solidarności poprzez dialog od szczebla zakładowego, prawo do informacji i konsultacji pozwalające uniknąć podejrzeń o wykorzystywanie kryzysu do działań antypracowniczych i maksymalizacji zysku.

Pomimo napięć i konfliktów społecznych Komisja Krajowa deklaruje wolę współpracy i dialogu. Do takiego dialogu wzywamy też rząd i pracodawców. Przestrzegamy jednocześnie przed doktrynalną liberalizacją rynku pracy, nieuzasadnionymi ułatwieniami zwolnień pracowników, w tym osób w wieku przedemerytalnym czy ograniczaniu uprawnień pracowniczych. Będziemy takim działaniom stanowczo przeciwni, ponieważ naruszają one poczucie bezpieczeństwa i w praktyce pogłębią kryzys i zwielokrotnią jego negatywne oddziaływanie.

Załącznik do uchwały KK nr 3/09

Solidarność na kryzys

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność", zgodnie z założeniami walki z kryzysem przyjętymi m.in. przez Komisję Europejską, uważa, że jednym z fundamentalnych założeń pakietu antykryzysowego powinno być zwiększenie siły nabywczej wpływającej na wzrost popytu wewnętrznego i zaufania oraz zasady solidarności i sprawiedliwości społecznej, umożliwiające ochronę miejsc pracy i pomoc dla najuboższych i najbardziej poszkodowanych.

Kryzys na rynku pracy, zahamowanie wzrostu wynagrodzeń, spadek wartości środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych będą wywierać negatywny wpływ na popyt gospodarstw domowych. Tej tendencji towarzyszyć będzie spadek popytu zewnętrznego oraz gwałtowne zahamowanie inwestycji w sektorze prywatnym. Wzrost będzie mógł być podtrzymany jedynie przez popyt wewnętrzny oraz konsumpcję gospodarstw domowych, a także popyt sektora publicznego.

Jednym z najważniejszych wyzwań dla polityki Państwa będzie utrzymanie zaufania, Fundamentami zaufania są: umiejętność przewidywania sytuacji w przyszłości, poczucie stabilności, poczucie bezpieczeństwa oraz zasada przejrzystości. Stabilność i przejrzystość to obecnie słowa-klucze dla działań w sferze publicznej. Wyznaczają one ramy, w które powinna wpisać się polityka Państwa.

W związku z tym KK postuluje opracowanie szczegółowego planu w następujących obszarach:

1. Utrzymanie zatrudnienia poprzez stymulowaną pomoc dla firm i pracowników. Wszelkie działania w tym zakresie powinny być wynegocjowane z przedstawicielami pracowników w drodze dialogu i wsparte systemową pomocą państwa.

• Okresy pozostawania pracownika bez pracy (np. na skutek ograniczenia produkcji), muszą być wykorzystane na szkolenia zawodowe i wzmocnienie kompetencji pracowników. Działania te powinny by realizowane przy maksymalnym wykorzystaniu w tym zakresie funduszy unijnych.
• Muszą być uruchomione dodatkowe źródła finansowania wynagrodzeń za czas przestoju.
• Wszelka pomoc przyznana przedsiębiorstwu musi być celowa i uwarunkowana wymogami społecznymi i prawnymi zwłaszcza w dziedzinie zatrudnienia. Musi być podana do wiadomości wybranych przedstawicieli pracowników, przez nich zaopiniowana i transparentna wobec społeczeństwa.
• Obwarowanie umów o udzielenie pomocy dla przedsiębiorstw musi zawierać zapisy ograniczające wypłacanie dywidend oraz ruchomych części wynagrodzenia kadry zarządzającej(premie i bonusy). Wiele firm, często dużych grup międzynarodowych, zwraca się obecnie do rządów o pomoc. Niektóre z nich nie wahają się występować o nią, wyprowadzając równocześnie do firm-matek dywidendy z wypracowanych zysków. Wspieranie takich przedsiębiorstw rodzi ryzyko, że pieniądze polskich podatników zostaną bezpowrotnie utracone. Zamiast bezpośredniej pomocy finansowej przedsiębiorstwom, należy wybrać inwestycje w polski kapitał ludzki, bo gdy minie kryzys, pozostanie on głównym zasobem kraju.
• Prowadzenie dialogu społecznego na różnych poziomach.

2. Utrzymanie popytu wewnętrznego poprzez ochronę poziomu wynagrodzeń, systematyczny wzrost płacy minimalnej, zmniejszanie rozwarstwienia dochodów, a także wzrost nakładów na inwestycje budżetowe.

Ożywienie gospodarcze - wzrost konsumpcji - pomoc dla firm - wzrost siły nabywczej szczególnie osób o najskromniejszych dochodach.

• W branżach, w przedsiębiorstwach, w służbie publicznej negocjacje płacowe muszą zapewnić przynajmniej utrzymanie siły nabywczej i zmniejszenie nierówności płacowych.
• Pokrywanie kosztów dojazdu do pracy komunikacja miejską i dofinansowanie kwoty kosztów przejazdu własnym środkiem transportu poprzez

1. pracodawców, przy wykorzystaniu zewnętrznych źródeł finansowania
2. zwiększenie ulg ustawowych na przejazdy (zwiększenie kosztów uzyskania przychodów w związku z dojazdem do pracy do wysokości rzeczywiście poniesionych wydatków).

• Zwolnienie z opodatkowania kwot talonów przeznaczonych na posiłki dla pracowników, na opiekę nad członkami rodziny (przedszkola, żłobki, opieka pielęgnacyjna i pielęgniarska, oświata). Partnerzy społeczni i rząd powinni dopracować system zwolnień podatkowych w innych obszarach.
• Poprawienie jakości działania służb publicznych oraz obsługi klientów, uwzględniając zwiększenie niezbędnych środków budżetowych.

Wpływ na wzrost konsumpcji może odbywać się również poprzez działania:

• Okresowe zmniejszenie podstawowej stawki podatku VAT na wybrane artykuły, w tym żywność
• Obniżenie ceny kredytu - obniżenie stawek podstawowych oraz polityka banków obniżenia ceny kredytu (oprocentowania) przy konieczności stworzenia narzędzi monitoringu rzeczywistego wykorzystania uwolnionych środków (kontrola czy zwiększone strumienie pieniędzy zostały skierowane na odblokowanie akcji kredytowej dla przedsiębiorstw
• Intensyfikacja inwestycji publicznych (szczególnie drogowej, budownictwa i sektorze paliwowo-energetycznym) przy maksymalnym wykorzystaniu środków unijnych.

Spadający popyt w sektorze prywatnym należy zrównoważyć większym popytem w sektorze publicznym

3. Lepsze wykorzystanie funduszy europejskich do działań antykryzysowych na rynku pracy.

• Uruchomienie środków dla firm i służb zatrudnienia, aby finansować wyżej wymienione działania ograniczające wydatki przedsiębiorstw i utrzymujące popyt wewnętrzny.
• Odbiurokratyzowanie procedur przyznawania środków - zmiana przepisów pozwalająca na skrócenie okresu od złożenia wniosku do uruchomienia środków, aby móc szybko reagować w miarę pojawiających się sytuacji kryzysowych w przedsiębiorstwach oraz uproszczenie procedur ich rozliczania.
• Preferencje dla projektów, w tym tzw. projektów indywidualnych, obejmujących działania kompleksowe, nowe rozwiązania na rynku pracy - pomoc przedsiębiorcom, pracownikom i pracodawcom oraz zapewniających wdrożenie rozwiązań wypracowanych w innych programach , szczególnie EFS i Equal.
• Zwiększenie środków finansowych na działania służące poprawie efektywności konsultacji społecznych w zakresie jakości stosowanego prawa i wprowadzanych regulacji oraz współpracy instytucji rządowych i samorządowych z partnerami społecznymi.
• Szybsze wykorzystanie funduszy strukturalnych poprzez alokację na lata 2009-2010 części środków przewidzianych do wydatkowania w okresie 2011-2013; powiększenie obecnie dostępnych środków w ramach funduszy strukturalnych o te, których nie udało się wykorzystać w minionych latach.
• Szybsze wykorzystanie środków europejskich wymaga przygotowania jak najszybciej nowych planów rozwoju infrastruktury.
• Uruchomienie kredytów przeznaczonych dla samorządów lokalnych służących współfinansowaniu projektów realizowanych w oparciu o fundusze strukturalne.

4. Opracowanie systemu pomocy dla najuboższych i najbardziej poszkodowanych w wyniku kryzysu.

• Zwiększenie środków na świadczenia socjalne (zasiłki dla bezrobotnych i zasiłki z pomocy społecznej) w związku ze wzrostem ilości osób zwalnianych z pracy.
• Pilne rozpoczęcie prac nad systemem ubezpieczenia od bezrobocia.
• Obniżenie podatków dla najmniej zarabiających poprzez podniesienie kwoty wolnej od podatku lub zmniejszenie stawek podatkowych dla osiągających najniższe dochody.
• Zniesienie opodatkowania zapomóg udzielanych przez związki zawodowe (poszerzenie katalogu).
• Wsparcie rodzin najuboższych w szczególności poprzez podniesienie wysokości świadczeń rodzinnych.
• Fundusze emerytalne zostały mocno dotknięte następstwami kryzysu, Polska nie jest pod względem wyjątkiem. Straty nagromadzone przez system niezdolny do zabezpieczenia dochodów przyszłych emerytów powinny wzbudzić dyskusję na temat reformy funduszy, która pozwoliłaby pracownikom spokojnie patrzeć w przyszłość.
• Wzrost minimalnych rent i emerytur.
• Rozważenie możliwości wykupu mieszkań - nieukończonych budów inwestorów znajdujących się w stanie upadłości lub zagrożonych upadłością, z przeznaczeniem ich na cele socjalne.

5. Odbudowa zaufania i solidarności poprzez dialog od szczebla zakładowego począwszy, prawo do informacji i konsultacji pozwalające uniknąć podejrzeń o wykorzystywanie kryzysu do działań antypracowniczych i maksymalizacji zysku.

• Wzmocnienie roli układów zbiorowych pracy.
• Ratyfikacja konwencji nr 158, odnoszącej się w szczególności do prawa pracownika do zasiłku z tytułu przerwy w zatrudnieniu lub innych podobnych świadczeń lub świadczeń z ubezpieczenia na wypadek bezrobocia (Art. 12).
• W obecnych pracach nad nowelizacja ustawą o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji należy uwzględnić prawo partnerów społecznych do uzyskiwania konkretnych i wyczerpujących informacji.

Obecna sytuacja gospodarcza wymaga, by polityka rynku pracy budowana była na zaufaniu i współpracy partnerów społecznych. Kluczem do sukcesu gospodarczego musi być zaufanie pomiedzy poszczególnymi aktorami życia gospodarczego, politycznego i społecznego.

Stanowisko KK nr 1/09
ws. zmiany Kodeksu pracy dot. obowiązków pracodawcy w zakresie ochrony przeciwpożarowej

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność" ze zdziwieniem obserwuje reakcję przedstawicieli Rządu na publiczną krytykę niektórych zapisów ustawy zmieniającej Kodeks pracy (ustawa z dnia 21 listopada 2008). Ustawa ta wprowadzając do Kodeksu pracy art. 2091 nakłada na pracodawcę, niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników, obowiązek zatrudnienia lub przeszkolenia pracownika(ów) w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Przepisy te, wprowadzone z pominięciem konsultacji społecznych, niewątpliwie kompromitują ich autorów, jak i też koalicję rządzącą, która wcześniej deklarowała wprowadzanie zmian w prawie, które zmniejszą koszty prowadzenia działalności gospodarczej.

Uświadomienie sobie skutków, jakie niesie za sobą ten "bubel" prawny nie usprawiedliwia postawy Ministra Pracy i Polityki Społecznej, która publicznie nawołuje do łamania obowiązującego prawa poprzez zwrócenie się do Głównego Inspektora Pracy o nie wyciąganie konsekwencji wobec pracodawców nie przestrzegających wyżej wymienionych przepisów. Podobnie należy ocenić zalecenia GIP, nie mającego precedensu w 90-letniej historii Państwowej Inspekcji Pracy, jako instytucji mającej stać na straży przestrzegania prawa pracy.

Komisja Krajowa apeluje do rządu o jak najszybsze usunięcie z Kodeksu pracy absurdalnych przepisów komplikujących niektórym firmom ich działalność i naraża je na zbędne koszty.

Jednocześnie KK zwraca się do Parlamentu o zaniechanie praktyki wprowadzania w życie przepisów dotyczących polityki społecznej, w tym prawa pracy, z pominięciem konsultacji społecznej.