Menu

21 x Tak. Uchylone drzwi ku wolno艣ci

21 x Tak. Uchylone drzwi ku wolno艣ci fot.P.Machnica

Lista 21 postulatów zg艂oszonych przez strajkuj膮cych w Sierpniu ’80 jest jednym z najwa偶niejszych dokumentów XX w. Do ich spisania dosz艂o wkrótce po tym, jak w nocy z 16 na 17 sierpnia 1980 r. powo艂any zosta艂 Mi臋dzyzak艂adowy Komitet Strajkowy w Stoczni Gda艅skiej im. Lenina.

W Trójmie艣cie w sierpniu 1980 r. wybuch艂 strajk powszechny. Mi臋dzyzak艂adowy Komitet Strajkowy (powo艂any z 16 na 17 sierpnia) kontrolowa艂 Wybrze偶e. Powo艂anie MKS, z inicjatywy Andrzeja Gwiazdy i Bogdana Lisa i lista 21 postulatów strajkuj膮cych w Sierpniu ’80 z pierwszym punktem o „akceptacji niezale偶nych od partii i pracodawców wolnych zwi膮zków zawodowych”, s膮 kamieniami milowymi w dziejach bloku wschodniego.


Oryginalna tablica z postulatami. Fot.P.Machnica

Postulaty mia艂y charakter ekonomiczny, spo艂eczny i polityczny. Pierwszy punkt dotyczy艂 powo艂ania niezale偶nych od partii i rz膮du zwi膮zków zawodowych. Powstanie w konsekwencji NSZZ „Solidarno艣膰” jako pierwszej oficjalnej, niezale偶nej organizacji spo艂ecznej w bloku wschodnim, nios艂o ze sob膮 rewolucyjn膮 zmian臋, by艂o swoist膮 szczelin膮 w drzwiach. St膮d gda艅skie postulaty w perspektywie historycznej okaza艂y si臋 najwa偶niejsze, nie umniejszaj膮c postulatów strajkuj膮cych i porozumie艅 w Szczecinie, Jastrz臋biu i w Katowicach.

Kluczowe by艂y dni po pierwszej fazie stoczniowego strajku, czyli po 16 sierpnia.

By postulaty MKS przekaza膰 na zewn膮trz opinii publicznej zosta艂y spisane przez cz艂onków Ruchu M艂odej Polski Macieja Grzywaczewskiego i Arkadiusza Rybickiego na sklejkach u偶ywanych w stoczni przez traserów i 18 sierpnia umieszczone nad bram膮 nr 2. Lista 21 postulatów MKS zosta艂a przekazana w艂adzom PRL. 22 sierpnia zosta艂a opublikowana w „Strajkowym Biuletynie Informacyjnym”.

19 sierpnia 1980 r. do Gda艅ska przybywa komisja rz膮dowa z wicepremierem i ministrem przemys艂u Tadeuszem Pyk膮. Podj膮艂 on rozmawia艂y z niektórymi delegacjami strajkuj膮cych. Nie osi膮gn膮艂 porozumienia i nie dosz艂o do roz艂amu przez oderwanie od MKS cz臋艣ci komitetów strajkowych. Pyka zosta艂 odwo艂any do stolicy.

21 sierpnia 1980 r. do Gda艅ska przyby艂a delegacja rz膮dowa z cz艂onkiem Biura Politycznego KC PZPR i wicepremierem Mieczys艂awem Jagielskim. Jego przemówienie, w którym próbuje z艂ama膰 solidarno艣膰 MKS proponuj膮c rozmowy ze strajkuj膮cymi w komisjach bran偶owych (bez MKS) wyemitowa艂o lokalne radio.

Tego dnia w Warszawie 64 intelektualistów z Towarzystwa Kursów Naukowych oraz Klubu Inteligencji Katolickiej wystosowa艂o apel do w艂adz o uznanie MKS, a pisarz Lech B膮dkowski w stoczni odczyta艂 list trzydziestu literatów z ZLP. On i dr Wojciech Gruszecki z Politechniki Gda艅skiej zostali przyj臋ci do prezydium MKS.

Strajk poparli te偶 ch艂opi. Komitety Samoobrony Ch艂opskiej Ziemi Rzeszowskiej i Grójeckiej popar艂y robotnicze 偶膮dania.

31 sierpnia 1980 r. o godz. 16.40 w Sali BHP strajkuj膮cy i delegacja rz膮dowa podpisa艂y porozumienia gda艅skie, w których rz膮d PRL gwarantowa艂 realizacj臋 21 postulatów.

Tablice przetrwa艂y stan wojenny. Zosta艂y uznane przez UNESCO za jeden z najwa偶niejszych dokumentów XX wieku i wpisane na 艢wiatow膮 List臋 Dziedzictwa Kulturowego. Zmieni艂y si臋 polityczny kontekst, ale wci膮偶 wiele postulatów mo偶na czyta膰 wprost. Lista postulatów z sierpnia 1980 r. to drogowskaz dla instytucji pa艅stwowych, odpowiedzialnych ze sprawy gospodarcze i spo艂eczne.

www.solidarnosc.gda.pl

 

Powr贸t na g贸r臋

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarno艣膰" wykorzystuje na swoich stronach pliki cookie. Je偶eli nie zmienisz domy艣lnych ustawie艅 swojej przegl膮darki b臋d膮 one zapisywane w pami臋ci urz膮dzenia. Wi臋cej informacji.