Menu

Poradnik urlopowicza 2019

Poradnik urlopowicza 2019 fotolia.pl

Urlop wypoczynkowy jest prawem pracownika. Zagadnienia zwi膮zane z urlopami pracowniczymi s膮 uregulowane w rozdziale siódmym kodeksu pracy.

1. Kiedy pierwszy raz na urlop

Pracownik, który po raz pierwszy podejmuje prac臋, w danym roku kalendarzowym uzyskuje prawo do urlopu wypoczynkowego z up艂ywem ka偶dego przepracowanego miesi膮ca w wymiarze 1/12 rocznego urlopu. Urlop cz膮stkowy, nabywany z up艂ywem miesi膮ca pracy, ma charakter samodzielny, co oznacza, 偶e po ka偶dym miesi膮cu pracy mo偶e by膰 wykorzystywany.

Prawo do kolejnego urlopu b臋dzie przys艂ugiwa艂o pracownikowi wraz z pocz膮tkiem nast臋pnego roku kalendarzowego, ju偶 w pe艂nym wymiarze.

2. Wymiar urlopu

By艂 projekt, aby w nowelizacji kodeksu pracy mia艂 znale藕膰 si臋 zapis, 偶e ka偶dy pracownik b臋dzie mia艂 26 dni urlopu niezale偶nie od sta偶u. Zmiana by艂aby zatem korzystna dla m艂odych pracowników, którym wed艂ug starych przepisów przys艂ugiwa艂 krótszy urlop.

Proponowana zmiana ostatecznie nie wesz艂a w 偶ycie i obowi膮zuj膮 dotychczasowe przepisy. Zgodnie z nimi wymiar urlopu wynosi

-  20 dni, gdy pracownik jest zatrudniony krócej ni偶 10 lat,

-  26 dni, gdy pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

3. Czy mo偶na udzieli膰 urlopu wypoczynkowego na cz臋艣膰 dnia?

Urlopu wypoczynkowego udziela si臋 w wymiarze godzinowym, odpowiadaj膮cym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu, czyli w wymiarze tylu godzin, ile w danym dniu pracownik powinien przepracowa膰, zgodnie z obowi膮zuj膮cym go rozk艂adem czasu pracy. Je艣li wi臋c w danym dniu pracownik powinien przepracowa膰 9 godzin i wnioskuje o urlop w艂a艣nie na ten dzie艅, urlopu nale偶y mu udzieli膰 w wymiarze 9 godzin.

Je艣li zdarzy si臋 tak, 偶e pracownikowi zostanie do wykorzystania urlop w niskim wymiarze (np. 3 godziny), 偶e nie jest mo偶liwe udzielenie urlopu na ca艂y dzie艅 roboczy (np. 8 godzinny), to pracodawca powinien udzieli膰 mu urlopu na cz臋艣膰 dnia roboczego. Przez pozosta艂膮 cz臋艣膰 tego dnia pracownik powinien wykonywa膰 prac臋.

4. Sta偶 pracy, od którego zale偶y wymiar urlopu pracownika

Do okresu zatrudnienia, od którego zale偶y wymiar urlopu, wlicza si臋:

-   wszystkie okresy poprzedniego zatrudnienia, bez wzgl臋du na przerwy w zatrudnieniu i sposób ustania stosunku pracy,

-   okresy nauki w szkole, maksymalnie mo偶na doliczy膰 8 lat, je艣li pracownik sko艅czy艂 edukacj臋 w szkole wy偶szej.

Wa偶ne!!!

Okresu pobierania zasi艂ku dla bezrobotnych nie wlicza si臋 do okresu zatrudnienia, od którego zale偶y nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego.

Je艣li pracownik by艂 zatrudniony i jednocze艣nie si臋 uczy艂, do sta偶u wlicza si臋 b膮d藕 okres zatrudnienia, b膮d藕 okres nauki, w zale偶no艣ci od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

5. Udzielanie urlopu wypoczynkowego – kto decyduje?

Pracodawca jest obowi膮zany udzieli膰 pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyska艂 do niego prawo. Pracodawca mo偶e zrezygnowa膰 z ustalania planu urlopów i wówczas termin urlopu jest ustalany po porozumieniu z pracownikiem.

Urlopy powinny by膰 udzielane zgodnie z planem urlopów, który stanowi kompromis mi臋dzy planami wakacyjnymi pracownika a konieczno艣ci膮 zapewnienia normalnego funkcjonowania zak艂adu pracy.

Urlop wypoczynkowy mo偶e by膰 podzielony na cz臋艣ci, z tego przynajmniej jedna cz臋艣膰 wypoczynku musi trwa膰 nie mniej ni偶 14 dni kalendarzowych. Pracownik nie planuje tzw. urlopów na 偶膮danie (4 dni w roku kalendarzowym).

6. Urlop na 偶膮danie (art. 1672 k.p.)

Pracodawca jest obowi膮zany do udzielenia urlopu na 偶膮danie pracownika, które mo偶e by膰 zg艂oszone najpó藕niej w dniu rozpocz臋cia tego urlopu. Skoro kodeks nie wprowadza 偶adnych wymogów co do formy zg艂oszenia tego 偶膮dania, to oznacza, 偶e pracownik mo偶e to uczyni膰 w dowolny sposób.

Wa偶ne!!!

W orzecznictwie przewa偶a rygorystyczny pogl膮d, 偶e pracownik nie mo偶e rozpocz膮膰 urlopu na 偶膮danie bez udzielenia go przez pracodawc臋 (por. wyrok SN z dnia 16 wrze艣nia 2008 r., II PK 26/08).

Co do zasady jednak pracodawca nie mo偶e odmówi膰 udzielenia pracownikowi urlopu na 偶膮danie w terminie wskazanym przez pracownika, je艣li nie wyst臋puj膮 偶adne szczególne okoliczno艣ci, uzasadniaj膮ce odmow臋.

7. Czy pracodawca mo偶e odwo艂a膰 pracownika z urlopu ( art. 167 k.p.)

Pracodawca mo偶e odwo艂a膰 pracownika z urlopu, je偶eli jego obecno艣ci w zak艂adzie wymagaj膮 okoliczno艣ci nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu (np. awaria urz膮dze艅, nieprzewidziana kontrola z urz臋du skarbowego). Przyk艂adowo: nie mo偶na wymaga膰 od pracownika przerwania urlopu w zwi膮zku z konieczno艣ci膮 wykonania rutynowych obowi膮zków.

Odwo艂anie pracownika z urlopu ma charakter polecenia s艂u偶bowego. W konsekwencji odmowa jego wykonania mo偶e by膰 uznana za ci臋偶kie naruszenie obowi膮zków pracowniczych. Jednocze艣nie § 2 omawianego artyku艂u nak艂ada na pracodawc臋 obowi膮zek pokrycia kosztów poniesionych przez pracownika w bezpo艣rednim zwi膮zku z odwo艂aniem go z urlopu (np. koszty przejazdu czy zakwaterowania, koszty op艂acenia wycieczki w biurze podró偶y).

8. Zaleg艂y urlop wypoczynkowy

Urlop niewykorzystany w roku kalendarzowym, w którym pracownik naby艂 do niego prawo, nale偶y pracownikowi udzieli膰 najpó藕niej do 30 wrze艣nia nast臋pnego roku kalendarzowego. Pracodawca nie ma obowi膮zku uzgadniania z pracownikiem terminu wykorzystania zaleg艂ego urlopu i musi udzieli膰 mu urlopu przed ko艅cem wrze艣nia. W wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r. (I PK 124/05) S膮d Najwy偶szy stwierdzi艂, i偶 pracodawca mo偶e pracownika wys艂a膰 na zaleg艂y urlop, nawet gdy ten nie wyra偶a na to zgody. S膮d podkre艣li艂, 偶e prawo do urlopu wypoczynkowego okre艣lone jest przepisami o charakterze bezwzgl臋dnie obowi膮zuj膮cym i to w odniesieniu do obu stron stosunku pracy. Pracodawca jest zobowi膮zany do udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego w okre艣lonym rozmiarze i terminie, a z drugiej strony pracownik nie mo偶e zrzec si臋 prawa do urlopu (por. art. 152 § 2 k.p.).

9. Przesuni臋cie terminu urlopu

Wcze艣niej ustalone terminy urlopu wypoczynkowego mog膮 by膰 zmieniane z inicjatywy pracodawcy lub pracownika. Przepisy prawa pracy przewiduj膮 równie偶 obowi膮zkowe przesuni臋cie urlopu wypoczynkowego, na skutek takich okoliczno艣ci, jak:

  • choroba,
  • odosobnienie zwi膮zane z chorob膮 zaka藕n膮,
  • powo艂anie na 膰wiczenia wojskowe lub szkolenie wojskowe do 3 miesi臋cy,
  • urlop macierzy艅ski.

Wtedy pracodawca obowi膮zkowo przesuwa pracownikowi urlop na inny termin (art. 165 k. p.).

10. Jakie 艣wiadczenia pieni臋偶ne przys艂uguj膮 pracownikowi korzystaj膮cemu z urlopu?

a. Wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego.

Za czas urlopu pracownikowi przys艂uguje wynagrodzenie, jakie by otrzyma艂, gdyby w tym czasie pracowa艂. Przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego pracownika uwzgl臋dnia si臋 sk艂adniki wynagrodzenia w 艂膮cznej wysoko艣ci wyp艂acone pracownikowi w okresie 3 miesi臋cy kalendarzowych poprzedzaj膮cych miesi膮c rozpocz臋cia urlopu. W przypadkach znacznego wahania wysoko艣ci sk艂adników wynagrodzenia mog膮 by膰 uwzgl臋dnione przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego wynagrodzenia wyp艂acone pracownikowi w okresie nieprzekraczaj膮cym 12 miesi臋cy kalendarzowych poprzedzaj膮cych miesi膮c rozpocz臋cia urlopu.

b. Czy pracodawca mo偶e dofinansowa膰 wypoczynek pracownika.

Nie ma przeszkód prawnych, aby pracodawca w przepisach zak艂adowych przewidzia艂 mo偶liwo艣膰 dofinansowania do wypoczynku pracownika i jego rodziny. Je艣li jednak 艣wiadczenia mia艂yby korzysta膰 ze zwolnienia od sk艂adek na ubezpieczenia spo艂eczne i zwolnienia podatkowego, to musz膮 by膰 przyznawane w oparciu i na zasadach przewidzianych w ustawie o ZF艢S, czyli m.in. z zastosowaniem tzw. kryterium socjalnego i w wysoko艣ci okre艣lonej przez regulamin funduszu.

c. Czy 艣wiadczenie urlopowe i „wczasy pod grusz膮” to te same 艣wiadczenia?

„Wczasy pod grusz膮” to dofinansowanie urlopu wypoczynkowego z zak艂adowego funduszu socjalnego, a 艣wiadczenie urlopowe – to kwota wyp艂acana przez pracodawc臋, który funduszu nie tworzy. Zasady wyp艂acania „wczasów pod grusz膮” okre艣la regulamin ZF艢S.

Natomiast zasady przyznawania 艣wiadczenia urlopowego s膮 wprost okre艣lone w ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zak艂adowym funduszu 艣wiadcze艅 socjalnych (Dz. U. z 2018 poz. 1608). Zgodnie z nimi 艣wiadczenie urlopowe przys艂uguje raz w roku, po wykorzystaniu urlopu wypoczynkowego w wymiarze 14 kolejnych dni.

Stan prawny na 18.06.2019 r.

www.solidarnosc.gda.pl / Maria Szwajkiewicz

Powr贸t na g贸r臋

Komisja Krajowa NSZZ "Solidarno艣膰" wykorzystuje na swoich stronach pliki cookie. Je偶eli nie zmienisz domy艣lnych ustawie艅 swojej przegl膮darki b臋d膮 one zapisywane w pami臋ci urz膮dzenia. Wi臋cej informacji.