Gdańska SROiW: Opieka medyczna w szkołach - wyniki ankiet i pismo do MEN

Gdańska SROiW: Opieka medyczna w szkołach - wyniki ankiet i pismo do MEN

Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Regionu Gdańskiego przekazuje wyniki ankiet w sprawie opieki medycznej w szkołach.

Tak jak pisaliśmy w piśmie do MEN z 20 marca 2007 (odpowiedź ogólnikowa), w piśmie z 12 listopada 2007 r. (brak odpowiedzi!), sprawa:

a. Zapewnienia odpowiedniej ilości i wyposażenia gabinetów medycznych w szkołach (brakuje ich w ponad 30% szkół),

b. Zmniejszenia absurdalnych norm (cały etat przypada dopiero od 1.170 uczniów w danej szkole),

Dlatego też oczekujemy pilnej odpowiedzi, co zrobiono w tym zakresie, jakie są wspólne ustalenia z Ministerstwem Zdrowia (w tym Narodowym Funduszem Zdrowia, odpowiedzialnym za owe normy pielęgniarskie), ale też z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego (istnieje możliwość skorzystania na te zadania ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego - Programu Operacyjnego „Kapitał ludzki”, tak w odniesieniu do tzw. terenów defaworyzowanych, ale i uczniów niepełnosprawnych, czy szkół z tzw. ściany wschodniej).

*Krystyna Bojahr*		*Wojciech Książek*
(Wiceprzewodnicząca Sekcji)		(Przewodniczący Sekcji)

1. Ilu uczniów uczęszcza do placówki i jaki jest tygodniowy wymiar pracy pielęgniarki/higienistki?

2. Czy w szkole funkcjonuje gabinet profilaktyki zdrowotnej oraz gabinet stomatologiczny?

3. W jakich programach zdrowotnych organizowanych w 2007 r. biorą udział uczniowie szkoły?

4. Proponuję, aby pielęgniarka przebywała w szkole codziennie w godzinach zajęć lekcyjnych. Należałoby też objąć uczniów opieką lekarską i stomatologiczną.

4. Uczniowie niepełnosprawni na wózkach nie mogą swobodnie dostać się na drugie piętro do gabinetu pielęgniarki. Jej czas pracy nie obejmuje całego pobytu uczniów w szkole, co należałoby pilnie zmienić.

3. Programy: „Między nami kobietkami” i „Radosny uśmiech, radosna przyszłość”,

4. Opieka pielęgniarska jest potrzebna w czasie wszystkich zajęć (od 8 do 17).

3. Udzielanie pierwszej pomocy, Fluoryzacja, pogadanki o higienie osobistej i zdrowym trybie życia,

3. Program „Mam haka na raka”, pielęgniarka prowadzi pogadanki na temat profilaktyki onkologicznej w I klasach, na temat wad cewy nerkowej w III klasach.

4. Istnieje potrzeba obecności pielęgniarki w szkole w większym wymiarze godzin – nawet codziennie.

3. Program edukacyjny: „STOP – HIV”, Różowa wstążeczka „Profilaktyka raka piersi”, „Rzuć palenie Razem z nami”

3. „Sport ucieczką od nałogów – organizowany przez stowarzyszenie „Przemiana”, „W życiu jak w tańcu każdy krok ma znaczenie” – profilaktyka AIDS,

1. ok. 500 uczniów i słuchaczy dziennie i 300 – wieczorowo, brak gabinetu i pielęgniarki,

4. Brak środków finansowych na utworzenie i funkcjonowanie gabinetu medycznego w placówce

3. Programy: Różowa wstążeczka „Profilaktyka raka piersi”, „Rzuć palenie Razem z nami”, Przedstawienie profilaktyczne „Odważ się”, Zakup książek o tematyce zdrowotnej (refunduje wydział zdrowia UP);

3. Problem Profilaktyczny „Pętla zdarzeń”, Program „Bezpieczna droga”,

4. Aktualnie gabinet lekarski czynny jest 3 razy w tygodniu. Wskazane byłoby jego funkcjonowanie 5 dni w tygodniu.

3. Profilaktyka raka szyjki macicy, Profilaktyka raka piersi, Zapobieganie wady cewy nerwowej,

4. Istnie pilna potrzeba zapewnienia choćby częściowej opieki medycznej. Szkoła położona jest na wsi, z dala od ośrodka zdrowia. Zaleceniem wizytatora kuratorium jest, aby w szkole była pielęgniarka chociaż na ½ etatu. Do tej pory – bez skutku.

4. Większa opieka medyczna jest konieczna. Uczniowie maja problemy zdrowotne – w tym zasłabnięcia.

3. Higiena jamy ustnej (fluoryzacja 6 razy w roku), Prawidłowe odżywianie i zaburzenia procesu odżywiania,

3. Program: Edukacja i promocja zdrowia higieny jamy ustnej, Zaburzenia odżywiania (choroby społeczne – instrukcja)

4. Wnioskujemy, aby gabinet pielęgniarski był czynny od poniedziałku do piątku

3. Klub profilaktyki uzależnień, Zajęcia sportowe „Żyj zdrowo i bezpiecznie”, Zdrowy uśmiech – akcja profilaktyczna,

4. Brak godzin na edukację zdrowotną i profilaktykę – zapobieganie próchnicy, higiena osobista, walka z wszawicą. Zbyt mało godzin na opiekę medyczna w szkole, gdzie są małe dzieci (w tym sześciolatki).

3. Profilaktyka Próchnicy zębów, Program profilaktyczny „Zaburzenia odżywiania”

4. Pielęgniarka szkolna powinna być w szkole codziennie – u nas jest 2 razy w tygodniu.

4. Jeżeli pielęgniarka przychodzi dwa dni w tygodniu, to trudno mówić o opiece medycznej, tym bardziej że do jej obowiązków należy głównie praca papierkowa

Zespół Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego nr 17 z klasami sportowymi w Gdańsku

3. Profilaktyka szczepień – do VI 2007, Prawidłowe odżywianie, Higiena jamy ustnej – pogadanki i pokazy, Badanie postawy ciała młodzieży w II klasie gimnazjum (do IV 2007),

4. W dotychczasowym wymiarze jest absolutnie niewystarczająca – szkoła sportowa to tym bardziej zagrożenie dużej wypadkowości. Brak też stomatologa.

Zespół Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego nr 21 w Gdańsku (w tym klasy sportowe)

1. 876 uczniów – 37 godzin opieki pielęgniarskiej tygodniowo oraz lekarz 2 x 2 godz. w tygodniu,

2. Jest prywatny gabinet stomatologiczny – dostępny dla uczniów w ramach NIZ.,

3. Programy: Prawidłowe odżywianie, Zapobieganie chorobom zakaźnym, Samobadanie piersi, Profilaktyka wad cewy nerwowej, Profilaktyka AIDS, Profilaktyka raka szyjki macicy

4. Higienistka jest potrzebna przynajmniej 6 godzin codziennie ze względu na uczniów niepełnosprawnych (wózki inwalidzkie, protezy), choroby przewlekłe wielu uczniów (cukrzyca, astma, padaczka, itd.), z uwagi na ew. wypadki i profilaktykę, która powinna być realizowana permanentnie.

3. Programy: Fluoryzacja – wszyscy uczniowie, „Radosny uśmiech – radosna przyszłość”, „Kosmiczna przygoda – kryptonim – witaminki”,

4. Brak stomatologa oraz codziennej obecności p. pielęgniarki jest naganne i tylko ogromnemu zaangażowaniu naszej p. pielęgniarki zawdzięczamy maksymalną z możliwych opiekę.

4. Życzeniem szkoły byłoby funkcjonowanie opieki medycznej przez wszystkie dni obecności uczniów w szkole.

3. Program dla dzieci niepełnosprawnych w klasach integracyjnych „Rośnij zdrowo”,

4. Potrzeba większej ilości godzin, szczególnie dla dzieci niepełnosprawnych.

4. Wydłużenie czasu pracy, lepsza dostępność uczniów do pracowników służby zdrowia.

3. Program profilaktyczny AIDS i HIV „W życiu jak w tańcu, każdy krok ma znaczenie”, Program profilaktyczny „Stres pod kontrolą"

3. Opieka zdrowotna w tut. szkole polega w większości przypadków na fluoryzacji oraz – na prośbę dyrekcji szkoły – na przeglądach czystości, inne programy: Ogólnoświatowy Program Higieny Jamy ustnej – „Radosny uśmiech, radosna przyszłość”, Ogólnopolski Program Profilaktyki Astmy – „Wolność oddechu”,

4. W szkole brak jest pełnej opieki medycznej, tzn. nie ma dyżuru lekarskiego. Pielęgniarka pracuje 3 razy w tygodniu o ile nie jest wezwana do pracy w Niepublicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Rumi.

3. Programy: „Światowy dzień Bez Papierosa”, „Radosny uśmiech, radosna przyszłość”,

4. Szkolna higienistka opiekuje się trzema placówkami na terenie gminy. Prowadzi profilaktykę zdrowotną w określonym zakresie i w miarę możliwości. Codzienna opieka na terenie szkoły w obecnej formie jest nie do zrealizowania.

3. Programy: „Profilaktyka jamy ustnej „śnieżnobiały uśmiech”, „Ruch to zdrowie”, Kampania zwalczania otyłości

3. W szkole istnieje wyposażony gabinet pielęgniarski (utworzony i wyposażony ze środków własnych szkoły). Otrzymaliśmy jedynie w 2003 roku 1.200 zł na utworzenie takowego gabinetu z dotacji MEN – wystarczyło to na zakup wagi lekarskiej. Niestety, lekarz nie korzysta z gabinetu, zaś pielęgniarka dorywczo podczas badań uczniów. Na szczepienia uczniowie muszą udać się do ośrodka zdrowia. Tak więc bez uregulowań systemowych, gdy lekarz i pielęgniarka jest jedynie w ośrodku, gabinet szkolny nie jest wykorzystany we właściwym celu.

4. W szkole pielęgniarka winna pracować codziennie. Lekarz powinien pracować w danej placówce chociaż raz w tygodniu.

Gabinety funkcjonują we wszystkich szkołach (5 szkół podstawowych i 3 gimnazja)

Realizuje się programy: profilaktyki antyalkoholowej, „Radosny uśmiech – radosna przyszłość”, „Między nami kobietkami”, „Trzymaj formę”,

Koszty samorządu dotyczą bieżącego utrzymania m. in. sprzątania, energii elekt. i ogrzewania. Opieka pielęgniarska opłacana jest ze środków NIZ., wypłacanych na podstawie kontraktów z NZOZ,

Gabinety medyczne są w każdej z prowadzonych szkół: szkoła i gimnazjum specjalne, 6 zespołów szkół ponadgimnazjalnych,

Są realizowane różne programy prozdrowotne adresowane do poszczególnych grup uczniów,

Uwaga: Co ciekawe, aż kilkadziesiąt wypełnionych ankiet nie zostało podpisanych, jakby ich autorzy obawiali się ewentualnych negatywnych reperkusji wobec ich szkoły. To zły znak czasu, który wydawało się, że już bezpowrotnie minął.

Z odpowiedzi MEN na postulaty „S” ws. opieki medycznej w szkołach – VI 2007

Profilaktyka zdrowotna dzieci i młodzieży realizowana w szkołach - nowe propozycje Ministerstwa Edukacji Narodowej – VII 2006

I. Profilaktyczna opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieżą w środowisku nauczania i wychowania - stan aktualny.

II. Propozycje Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakresie profilaktyki zdrowotnej dzieci i młodzieży w szkołach.

I. W aktualnym stanie prawnym zasady sprawowania opieki medycznej nad uczniami, tak jak nad innymi ubezpieczonymi, są określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210. poz.2135 z pózn. zm.). Opiekę tę sprawują (zgodnie z obowiązkowymi deklaracjami wyboru złożonymi przez rodziców) wskazani przez nich lekarze rodzinni, bądź inni lekarze posiadający kontrakty z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń zdrowotnych w podstawowej opiece zdrowotnej. Narodowy Fundusz Zdrowia zabezpiecza świadczenia zdrowotne z ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z kompetencjami lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (lekarza rodzinnego), pielęgniarki środowiskowej / rodzinnej, położnej środowiskowej /rodzinnej, pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania. Świadczeniodawca, który podpisuje kontrakt z Funduszem odpowiada za jakość i sposób ich wykonywania. Szczegółowe regulacje prawne umożliwiające realizację profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą szkolną, z uwzględnieniem środowiska nauczania i wychowania, zawarte są w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą (Dz. U. Nr 282, poz. 2814) oraz w art.67 ust.1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 67 poz. 329 z późn. zm.). W oparciu o powyższe przepisy został opracowany przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, we współpracy z Ministrem Zdrowia oraz w porozumieniu z Ministrem Finansów, a następnie zgodnie z Protokołem ustaleń Nr 46/2004 posiedzenia Rady Ministrów w dniu 2 listopada 2004r. wdrożony - Rządowy Program Profilaktyczna Opieka Zdrowotna nad Dziećmi i Młodzieżą w Środowisku Nauczania i Wychowania.

Program uwzględnia zakres i organizację opieki nad uczniami oraz reguluje zasady powstawania nowych gabinetów profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej w szkołach, w których do tej pory ich nie ma.

- profilaktyczna opieka zdrowotna sprawowana w szkole przez pielęgniarkę lub higienistkę szkolną,

- profilaktyczna opieka zdrowotna sprawowana przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w miejscu określonym w umowie z NFZ,

- nadzór merytoryczny nad jakością opieki pielęgniarskiej, lekarskiej i stomatologicznej,

- monitorowanie stanu zdrowia uczniów i realizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad przedmiotową populacją,

- realizacja wybranych programów zdrowotnych państwa, których adresatem są dzieci i młodzież.

Realizowane świadczenia profilaktyczne u dzieci i młodzieży obejmują w szczególności:

1) badania ( testy ) przesiewowe wykonywane przez pielęgniarki lub higienistki szkolne,

Program przewiduje ścisłą współpracę pielęgniarki z lekarzami, specjalistami, dentystami, nauczycielami oraz rodzicami.

Szczegółowe zakresy zadań realizowanych w czasie sprawowania tej opieki przez lekarza, pielęgniarkę i lekarza dentystę wyszczególnione są tak w przedmiotowym Programie, jak i w wymienionych powyżej przepisach prawnych.

Aktualnie w szkołach funkcjonują gabinety profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej, a tylko w bardzo niewielkim odsetku szkół działają gabinety lekarskie i stomatologiczne. Większość z gabinetów stomatologicznych została zlikwidowana z powodu dekapitacji bardzo starego (często z lat 70-tych) sprzętu i braku środków finansowych na jego odtworzenie. Obecnie opiekę lekarską i stomatologiczną nad dziećmi i młodzieżą sprawują lekarze rodzinni i lekarze dentyści - zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych w miejscu określonym w umowie z Narodowym Funduszem Zdrowia. Należy również pamiętać o tym, że rodzice mają prawo wyboru lekarza dentysty i gabinetu dla swojego dziecka.

W przypadku szkół o małej liczbie uczniów i zlokalizowanych w dużej odległości od siebie, profilaktyczna opieka zdrowotna nad tymi uczniami sprawowana jest w najbliższych placówkach podstawowej opieki zdrowotnej.

W sytuacji zespołów szkół znajdujących się w jednym budynku (np. szkoła podstawowa i gimnazjum), w większości przypadków funkcjonuje jeden gabinet profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej.

Wg danych SIO (stan na 01.01.2006 r.) liczba szkół prowadzonych dla dzieci i młodzieży przez jst wynosi - 18 970.

Łączna liczba szkół, w których funkcjonują gabinety profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej wynosi - 10 825 (w tym w 896 szkołach są dwa gabinety – profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej i gabinet medyczny).

Liczba uczniów w szkołach prowadzonych dla dzieci i młodzieży przez jst wynosi 5 724 912. Liczba uczniów objętych profilaktyczną opieką zdrowotną w szkolnych gabinetach profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej i gabinetach medycznych wynosi 4 786 565. Z danych tych wynika, że 938 347 uczniów objętych jest profilaktyczną opieką zdrowotną (w tym pielęgniarską) w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej.

Zgodnie z Programem Narodowy Fundusz Zdrowia pokrywa koszty wyposażenia gabinetów profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej w szkołach w zestaw przeciwwstrząsowy, drobny sprzęt medyczny (np. igły, strzykawki) i środki niezbędne do udzielania świadczeń zdrowotnych przez pielęgniarkę lub higienistkę szkolną (kwota mieści się w stawce kapitacyjnej na ucznia, jaką otrzymują pielęgniarki w wyniku zawarcia kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia).

Natomiast jednostki samorządu terytorialnego (organy prowadzące szkoły publiczne) powinny sfinansować:

a) wyposażenie gabinetu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej w szkole w sprzęt medyczny (leżanka, parawan, waga lekarska ze wzrostomierzem, apteczka, tablica do badań ostrości wzroku, lampa bakteriobójcza, aparat Ambu, aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego krwi ze słuchawkami lekarskimi, Tablice pseudoizochromatyczne Ishihary, lodówka, stolik zabiegowy, szafka na leki, wiadro pedałowe ),

b) koszty utrzymania gabinetu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej w szkole, takie jak energia, woda, sprzątanie, konserwacja.

Program określił, że z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej są adaptowane pomieszczenia szkolne na gabinety profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej. Ministerstwo Edukacji Narodowej wspomaga w tym zakresie szkoły, przekazując z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej środki finansowe na adaptację pomieszczeń szkolnych na gabinety profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej. Przyjęto jednostkowy koszt adaptacji pomieszczenia (malowanie, podłoga zmywalna, glazura) - 1 200 zł.

W 2003 r. przekazane zostały na ten cel środki w wysokości 3 830 400 zł na adaptację 3 192 pomieszczeń, a w 2004 r. w wysokości 3 808 800 zł na adaptację 3 174 pomieszczeń.

W 2005r. Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego zatwierdziła „Kryteria podziału 0,6 % rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2005” nie uwzględniając w nich dofinansowania kosztów adaptacji pomieszczeń szkolnych z przeznaczeniem na gabinety profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej. W celu wywiązania się MEN z realizacji ww programu w 2006 r. powinny być przekazane środki finansowe w wysokości 5 040 000 zł na adaptację kolejnych 4 200 pomieszczeń.

Podczas prac roboczego zespołu ds. opieki zdrowotnej nad uczniami w szkole - złożonego z przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Zdrowia analizowano obecną sytuacje w zakresie zapewnienia profilaktycznej opieki zdrowotnej uczniom w szkołach, liczby i rozmieszczenia funkcjonujących w szkołach gabinetów profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej, gabinetów medycznych oraz gabinetów stomatologicznych. Podczas ostatniego posiedzenia rozważano warianty dotyczące:

- wzmocnienia, upowszechniania funkcjonującej obecnie profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą w środowisku nauczania i wychowania sprawowanej przez pielęgniarkę lub higienistkę szkolną, włączenia lekarza pediatry do sprawowania opieki zdrowotnej nad uczniami w szkole - z przyjęciem tymczasowego rozwiązania w zakresie opieki stomatologicznej polegającym na zmianie proporcji wydatkowania środków finansowych na leczenie stomatologiczne (zwiększenie sumy środków finansowych przeznaczonych na leczenie stomatologiczne dzieci i młodzieży).

II. Zapewnienie uczniom możliwości korzystania z gabinetu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej jest ustawowym obowiązkiem szkoły publicznej. Przepis przejściowy art. 17 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 137, poz. 1304) obliguje wszystkie szkoły publiczne do realizacji tego obowiązku w terminie trzech lat od wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 21 sierpnia 2006 r.

Wg danych SIO (stan na 01.01.2006 r.) liczba szkół dla młodzieży prowadzonych przez jst wynosi - 18 970.

We wrześniu 2006 r. Ministerstwo dokona rozeznania w jakim stopniu jst wywiązały się zadania określonego w art. 17 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 137, poz. 1304).

Jeżeli organy prowadzące szkoły publiczne nie wywiążą się z tego obowiązku (stan na 01.01.2006 r.) to trzeba będzie w 2007 roku uruchomić (w tym wyposażyć w sprzęt medyczny) około 6 000 gabinetów.

Koszty wyposażenia i utrzymania nowouruchomionych gabinetów szacuje się na kwotę - 6 000 x 9 115 zł, tj. 54 690 000 zł przy jednostkowych kosztach:

	Kwota w zł
Opinia SANEPIDU dopuszczająca pomieszczenie do używalności	40,00
Wyposażenie: jednorazowy zakup sprzętu medycznego (leżanka, parawan, stołek obrotowy lekarski, waga lekarska ze wzrostomierzem, apteczka, tablica do badań ostrości wzroku, lampa bakteriobójcza, aparat Ambu, aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego krwi ze słuchawkami lekarskimi, tablice pseudoizochromatyczne Ishihary, lodówka, stolik zabiegowy, szafka na leki, wiadro pedałowe)	6 500,00
Utrzymanie gabinetu: centralne ogrzewanie, zimna i ciepła woda, ścieki, wywóz śmieci, energia elektryczna, sprzątanie gabinetu	2 575,00

(Do kalkulacji kosztów wyposażenia i utrzymania gabinetu profilaktycznego przyjęto pomieszczenie o powierzchni 12 m² ).

Koszt doposażenia już funkcjonujących gabinetów szacuje na kwotę 12 709 836 zł (6 478 gabinetów x 1 962 zł - ponad 50 % gabinetów funkcjonujących w szkołach wymaga doposażenia). Razem 67 399 836 zł.

W szkolnych gabinetach profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej profilaktyczną opiekę zdrowotną nad uczniami sprawują pielęgniarki lub higienistki szkolne.

W sytuacji kiedy zostanie przyjęty projekt dotyczący sprawowania przez lekarzy opieki zdrowotnej w szkołach konieczne będzie uruchomienie gabinetów lekarskich. Ministerstwo Edukacji Narodowej przewiduje w 2007 r. uruchomienie ok. 14 000 gabinetów.

Koszt wyposażenia i utrzymania takiego gabinetu jest zbliżony do kosztów wyposażenia i utrzymania gabinetu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej - ok. 10 000 zł.

Ministerstwo Edukacji Narodowej sugeruje, aby na realizację powyższych zadań została utworzona w 2007 roku i w latach następnych odpowiednia rezerwa celowa w budżecie państwa.

Z uwagi na bardzo wysokie koszty związane z uruchamianiem w szkołach gabinetów stomatologicznych (ok. 130 - 150 tys. zł) Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje, aby gabinety te uruchamiane były dopiero po utworzeniu brakujących gabinetów profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej (pielęgniarskich) i gabinetów lekarskich, które powinny odpowiadać odpowiednim standardom.

Ministerstwo Edukacji Narodowej uważa, że profilaktyczną opiekę zdrowotną nad dziećmi i młodzieżą w środowisku nauczania i wychowania powinni sprawować również lekarze. Przyczyniłoby się to do wczesnego wykrywania zagrożeń, odchyleń w stanie zdrowia zarówno w rozwoju psychicznym jak i somatycznym uczniów. Zdaniem Ministerstwa Edukacji Narodowej na terenie szkoły lekarz powinien przede wszystkim wykonywać bilanse zdrowia i nadzorować wykonywanie szczepień ochronnych. Wskazane by było, aby lekarz w szkole dokonywał orzecznictwa lekarskiego dla potrzeb ucznia i szkoły, w tym kwalifikacji uczniów do zajęć wychowania fizycznego i sportu, oraz do udziału w zorganizowanym wypoczynku, a także kwalifikacji do szkół specjalnych. Powrót lekarzy do szkół w dużej mierze mógłby przyczynić się do zorganizowania systemu edukacji zdrowotnej dla wszystkich dzieci i młodzieży w wieku szkolnym w celu ukształtowania postaw, zachowań, umiejętności i motywacji prozdrowotnej, w tym racjonalnego odżywiania, odpowiedniej aktywności fizycznej oraz w celu zapobieżenia zachowaniom antyzdrowotnym, takim jak: paleniu tytoniu, używaniu substancji psychoaktywnych, spożywaniu alkoholu.

Profilaktyczna opieka zdrowotna nad uczniami powinna być powiązana z programem profilaktyki i promocji zdrowia w szkole oraz realizowana w ścisłej współpracy z pracownikami szkoły i rodzicami uczniów.

Wprowadzenie do szkół profilaktycznej opieki zdrowotnej sprawowanej przez lekarza wymaga zmian legislacyjnych w obowiązujących regulacjach prawnych resortu zdrowia tj.w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz.2135 z późn. zm.) i rozporządzeniu z dnia 22 grudnia 2004r.w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą (Dz. U. 282, poz. 2814) oraz w ustawie z dnia 27czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 13 , poz. 1304 z późn. zm.).

Należy nadmienić, że w obecnym stanie prawnym finansowanie lekarzy rodzinnych, jak również pielęgniarek środowiska nauczania i wychowania odbywa się poprzez przekazywanie stawek kapitacyjnych określonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia na ubezpieczonego (ucznia). Wysokość stawki kapitacyjnej zależy od wykonywanych procedur medycznych przez lekarza bądź pielęgniarkę. W podstawowej opiece medycznej Narodowy Fundusz Zdrowia nie oszacował kosztów wykonywania poszczególnych procedur.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135) nakłada obowiązek profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą lekarzom podstawowej opieki zdrowotnej (rodzinnym). Zadania te opłacane są przez stawki kapitacyjne. Jak wynika z informacji przekazanych przez Ministerstwo Zdrowia nie jest możliwe płacenia po raz drugi przez Narodowy Fundusz Zdrowia lekarzom „szkolnym” za wykonywanie tego samego zakresu świadczeń profilaktycznej opieki zdrowotnej. W tej sytuacji należałoby rozważyć możliwość wydzielenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia procedur medycznych wykonywanych przez lekarza na terenie szkoły, bądź zabezpieczyć na ten cel środki z budżetu państwa.

Zakres świadczeń zdrowotnych finansowanych przez kasy chorych oraz zakres świadczeń opłacany przez samorządy lokalne - propozycje

Minimum świadczeń zdrowotnych udzielanych uczniom w stopniu podstawowym powinien obejmować:

1. Badania przesiewowe mające na celu wczesne wykrycie odchyleń od prawidłowości w stanie zdrowia i rozwoju uczniów - świadczenia pielęgniarskie.

2. Powszechne profilaktyczne badania lekarskie (bilanse zdrowia) u uczniów 7- jeżeli nie były wykonane u 6 letnich , 10, 14 i 18 letnich,

3. Badania lekarskie uczniów przewlekle chorych lub niepełnosprawnych, niezbędne do realizacji nauki w szkole - poradnictwo czynne (grupy dyspanseryjne).

4. Szczepienia ochronne uczniów zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień. Zadanie to obejmuje badania lekarskie kwalifikujące do szczepień oraz bezpośrednie szczepienie wykonywane przez pielęgniarkę szkolną - świadczenia pielęgniarskie.

5. Orzecznictwo lekarskie (badania lekarskie i orzeczeni o stanie zdrowia) w celu kontynuowania nauki, uczestnictwa uczniów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku (kolonie obozy).

6. Prowadzenie na terenie szkoły edukacji zdrowotnej, propagowanie zachowań prozdrowotnych.

1. Zadaniem ustawowym samorządu terytorialnego jest promocja i ochrona zdrowia. Dotyczy to także ich zapewnienia w środowisku nauczania i wychowania.

2. Samorządy terytorialne mają obowiązek po uprzednim rozpoznaniu potrzeb, zorganizowania w placówkach oświatowo-wychowawczych ochrony zdrowia w tym opieki zdrowotnej. Obejmuje to zapewnienie odpowiedniej kadry medycznej (lekarze i pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania) ich zatrudnienie oraz zabezpieczenie warunków do wykonywania powierzonych im zadań (wyposażenie gabinetów medycznych w szkołach i zapewnieniu ich funkcjonowania).

3. Zadania z zakresu promocji zdrowia realizowane w szkołach powinny być finansowane przez samorządy terytorialne (powiat, gmina) z budżetu przeznaczonego na realizację zadania własnego, jakim jest promocja zdrowia. Są to zadania pielęgniarki szkolnej. Obejmują one także sprawowanie opieki nad uczniami z problemami zdrowotnymi, szkolnymi, społecznymi, udział w planowaniu i realizacji edukacji zdrowotnej uczniów, pracowników szkoły i rodziców, kontrolę warunków sanitarno - higienicznych szkoły, współpracę z pracownikami szkoły i rodzicami.

4. Zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży w szkole należy do organu założycielskiego szkoły, który deleguje uprawnienia na dyrektorów szkół (personel jaki zatrudnia dyrekcja do realizacji tego zadania jest w jego kompetencji, może być przygotowana do wypełnienia tych zadań pielęgniarka w środowisku nauczania i wychowania finansowana przez organ założycielski).

Fragmenty artykułu, który ukaże się w miesięczniku „Dyrektor Szkoły”

Powtarzającym się problemem, jaki pojawił się podczas kilku spotkań organizowanych przez „Solidarność” oświatową (ws. kształcenia integracyjnego, wychowania fizycznego, przedszkoli) był problem szeroko rozumianej opieki medycznej w szkołach i przedszkolach.

Z informacji MEN, przygotowanej w lipcu 2006 roku dla Sejmowej Komisji Edukacji wynika, że samych gabinetów pielęgniarskich nie ma w ponad 30% szkół. Stan ten potwierdza specjalna ankieta, którą przygotowaliśmy w regionie gdańskim (jej szczegółowe wyniki znajdują się na str. internetowej: www.solidarnosc.gda.pl - oświata). Na pewno lepiej sytuacja wygląda w dużych miastach, takich jak Gdańsk, Gdynia, ale i tam potrzeby są dużo większe.

Jeszcze gorzej sytuacja wygląda w odniesieniu do samej obecności pielęgniarek (higienistek) w szkołach. Sprzeciw budzi sama podstawowa norma ustalona przez Narodowy Fundusz Zdrowia (te zadania określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą). Zgodnie z decyzjami NFZ 1 etat przypada na 1.170 uczniów! Są to normy drakońskie. Na pełnoetatową opiekę pielęgniarską nie mają bowiem szans tak preferowane szkoły z liczebnością uczniów nie większą niż 400 – 600 uczniów. Ten limit uniemożliwia zapewnienie pełnej opieki pielęgniarskiej w szkołach integracyjnych, które ze swej natury są liczbowo mniejsze. Tymczasem opieka medyczna, chociażby dla regularnego podawania insuliny, jest tym bardziej konieczna. Podobnie ma się sytuacja i potrzeby w szkołach wiejskich.

„Proponuję, aby pielęgniarka przebywała w szkole codziennie w godzinach zajęć lekcyjnych. Należałoby też objąć uczniów opieką lekarską i stomatologiczną”.

„Jeżeli pielęgniarka przychodzi dwa dni w tygodniu, to trudno mówić o opiece medycznej, tym bardziej że do jej obowiązków należy głównie praca papierkowa”.

„Istnieje pilna potrzeba zapewnienia choćby częściowej opieki medycznej. Szkoła położona jest na wsi, z dala od ośrodka zdrowia. Zaleceniem wizytatora kuratorium jest, aby w szkole była pielęgniarka chociaż na ½ etatu. Do tej pory – bez skutku”.

„Higienistka jest potrzebna przynajmniej 6 godzin codziennie ze względu na uczniów niepełnosprawnych (wózki inwalidzkie, protezy), choroby przewlekłe wielu uczniów (cukrzyca, astma, padaczka, itd.), z uwagi na ewentualne wypadki i profilaktykę, która powinna być realizowana permanentnie”.

„W dotychczasowym wymiarze jest absolutnie niewystarczająca – szkoła sportowa to tym bardziej zagrożenie dużej wypadkowości. Brak też stomatologa”.

„W szkole istnieje wyposażony gabinet pielęgniarski (utworzony i wyposażony ze środków własnych szkoły). Otrzymaliśmy jedynie w 2003 roku 1.200 zł na utworzenie takowego gabinetu z dotacji MEN – wystarczyło to na zakup wagi lekarskiej”.

Trzeba zrozumieć i starać się przekonać innych, że inwestowanie w obecność pielęgniarki, ale też lekarza, stomatologa, to inwestycja we właściwą profilaktykę, kształtowanie odpowiednich nawyków. W tym sensie zadania pielęgniarki, higienistki szkolnej, to nie tylko okresowe zebranie danych do bilansu zdrowia ucznia, czy stanu czystości włosów. To także współpraca z wychowawcami klas, realizacja różnych (oby atrakcyjnych w formie i treści) programów profilaktycznych, istotny wpływ na szkolny program edukacji zdrowotnej. Cały ich szereg przytacza się w ankietach (Programy: „STOP – HIV”, „Rzuć palenie razem z nami”, „Sport ucieczką od nałogów”, higiena jamy ustnej (fluoryzacja 6 razy w roku), „Prawidłowe odżywianie i zaburzenia procesu odżywiania”, Zapobieganie chorobom zakaźnym, Profilaktyka AIDS)

To jest jedno z tych może mniej spektakularnych działań władz różnych szczebli, których właściwa realizacja pozwoli na wyrównywanie (w sensie podnoszenia) szans edukacyjnych, na tworzenie szkoły rzeczywiście przyjaznej i efektywnej. Stąd tak ważne, aby oprócz słów pojawiły się także decyzje i czyny.