Gdańska SROiW: Komunikat (i pismo do MEN) ze spotkania w Gdańsku w sprawie kształcenia integracyjnego 

Gdańsk, dnia 06.02.2007 r.

 Kształcenie integracyjne - uwagi i postulaty

 Komunikat

W dniu 6 lutego 2007 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli szkół-klas integracyjnych, zorganizowane przez Sekcję Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Regionu Gdańskiego we współpracy z Sekcją Krajową Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”. 

W spotkaniu wzięli udział – oprócz członków Rady Sekcji – około 100 przedstawicieli szkół z: Gdańska, Sopotu, Gdyni, Tczewa, Chojnic (i Brus), Wejherowa (i Redy oraz Kębłowa), Lęborka, Pucka (i Celbowa), Kartuz, Kościerzyny, Starogardu Gdańskiego (i Skórcza), Kwidzyna, Malborka, Pruszcza Gdańskiego (i Cedr Wielkich, Przywidza oraz Kolbud), Żukowa, Bytowa, Krakowa, Wałbrzycha, Wrocławia.

            W części wstępnej głos zabierali m. in.: Wiesława Szczepaniak-Maleszka – naczelnik z Ministerstwa Edukacji Narodowej, Monika Gołubiew-Konieczna – wizytator Kuratorium Oświaty w Gdańsku, Irena Łaguna – dyrektor OKE w Gdańsku, Barbara Brzozowska – doradca metodyczny – OKUN Gdańsk, Bożena Brauer – przewodnicząca „S” oświatowej w Gdańsku, Barbara Wiszniewska – rodzic, ZSS nr 1 w Gdańsku, Beata Ignaczewska i Małgorzata Okuniewska – SOSR-W dla Dzieci z Autyzmem w Gdańsku, Krzysztof Jędrzejczyk – zastępca przewodniczącego Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”.

W trakcie zebrania zwracano uwagę, że sprawa mądrego rozwoju i promocji kształcenia integracyjnego należy do podstawowych zadań i wyzwań edukacyjnych. Dotyczy to szczególnie wstępnego etapu edukacji. Sygnalizowano również brak pełnej realizacji art.1 ust. 5 Ustawy o systemie oświaty, mówiącego, że „system oświaty zapewnia[...] opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych”.

I. Za konieczne uznano:

1. Obecność nauczyciela dodatkowego („nauczyciela posiadającego kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela... oraz odpowiednich specjalistów, w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego” – par. 5 rozp. MEN o warunkach organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych... z 18 stycznia 2005 r. – Dz.U. z 2005r. Nr 19. poz. 166) na każdej lekcji tak, aby pomoc obejmowała wszystkie lekcje ucznia.

2. Wprowadzenie w rozporządzeniu płacowym dodatku także dla nauczycieli dodatkowych. Obecnie nauczyciele ci nie otrzymują w większości gmin i powiatów dodatku za wychowawstwo (udało się to wynegocjować w Gdańsku), ani za trudne warunki pracy, tylko uznaniowy dodatek motywacyjny. Ważne jest, aby docenić pracę tej grupy nauczycieli, choćby z uwagi na konieczność corocznego opracowania przez nich indywidualnych programów edukacyjno-wychowawczych dla każdego podopiecznego.

3. Przydzielenie przez organ prowadzący dodatkowo co najmniej 1 godziny na zajęcia rewalidacyjne w klasach integracyjnych od nowego roku szkolnego 2007/2008 (terapia logopedyczna, socjoterapia, psychoterapia zaburzeń emocjonalnych, itp.). Zajęcia te muszą prowadzić specjaliści i nie mogą odbywać się na innych lekcjach ucznia. Należy dążyć, aby całość oferty rewalidacyjnej była możliwa do realizacji w szkole, do której uczęszcza dany uczeń niepełnosprawny.

4. Zatrudnienie na pełnym etacie psychologa szkolnego w szkołach integracyjnych lub
   z oddziałami integracyjnymi.

5. Nadanie szkole masowej prowadzącej klasy integracyjne statusu szkoły integracyjnej.

6. Zapewnienie przez organ prowadzący pełnego cyklu kształcenia w systemie integracyjnym, a przynajmniej od przedszkola po gimnazjum.

7. Jasne uregulowanie wybranych spraw nauczycieli dodatkowych (odstąpienie od praktyki wysyłania ich na zastępstwa za nieobecnych nauczycieli czy prowadzenia zajęć pod nieobecność nauczyciela wiodącego, określone zasady pełnienia dyżurów).

8. Wprowadzenie nauczyciela dodatkowego do oddziałów zerowych oraz utworzenie dodatkowych etatów w świetlicach szkolnych, jeśli uczęszczają do nich uczniowie niepełnosprawni.

9. Zatrudnienie w placówkach pielęgniarki na pełnym etacie tak, aby pomoc medyczna dostępna była w czasie przebywania uczniów w szkole. Stan obecny skazuje dzieci przewlekle chore na marginalizację życia społecznego i stawia nauczycieli w sytuacji negatywnego wyboru: czy podać dziecku lek ( do czego nie maja uprawnień), czy nie podać, i narazić dziecko na zagrożenie zdrowia lub życia. Nie może być tak, że brakuje pielęgniarek w ¼ szkół, a lekarzy – w ¾.

II. Ważne jest także:  

a) Przemyślany dobór dzieci do klas integracyjnych (nie powinno się włączać więcej niż jedno dziecko z ADHD do danej klasy, nie wolno łączyć nauczania dziecka z ADHD i dziecka z autyzmem, dobór dzieci pełnosprawnych nie powinien doprowadzić do tworzenia z klasy integracyjnej tzw. klasy wyrównawczej. W przypadku bardzo poważnych deficytów rozwojowych należy umożliwić utworzenie klasy integracyjnej ze zmniejszoną liczba uczniów niepełnosprawnych (np. mniej niż 3 takich uczniów). W gminach wiejskich należy umożliwić tworzenie klas integracyjnych już z jednym uczniem niepełnosprawnym.

b) Uregulowanie prawne zatrudnienia tzw. pracowników pomocowych do obsługi uczniów niepełnosprawnych ruchowo (dobór pod względem predyspozycji do pracy z niepełnosprawnymi, przeszkolenie ich tak, aby posiadali podstawową wiedzę o potrzebach niepełnosprawnych uczniów.

c) Zniesienie barier architektonicznych w szkołach z klasami integracyjnymi.

d) Skuteczna realizacja rozporządzenia w zakresie stwarzania właściwych warunków nauki, wyposażenie w specjalistyczny sprzęt i pomoce dydaktyczne, wzbogacanie oferty materiałów edukacyjnych (np. gotowych kart pracy) oraz podręczników dla uczniów niepełnosprawnych.

e) Przekaz aktualnej wiedzy z zakresu pedagogiki specjalnej w trakcie studiów na wszystkich kierunkach pedagogicznych oraz w systemie doskonalenia zawodowego (tego typu wiedzę powinni poznawać tym bardziej studenci pedagogiki nauczania początkowego). Nauczyciel (także tzw. wiodący) musi wiedzieć, planując pracę dydaktyczno-wychowawczą, jakie możliwości i ograniczenia posiada jego podopieczny. Jednocześnie szkolenie powinni przejść wszyscy pracownicy szkoły tak, by każdy posiadał elementarną wiedzę w zakresie potrzeb osób niepełnosprawnych.

f) Dostosowanie warunków sprawdzianów, egzaminów i matury do indywidualnych potrzeb uczniów niepełnosprawnych, m. in. wydłużenie czasu egzaminu maturalnego. Uczniowie niepełnosprawni, którzy chcą zdawać egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe przed komisją powołaną przez OKE, powinni obligatoryjnie mieć opiekuna ze szkoły, którą ukończyli.

g) Systemowe rozwiązania w zakresie transportu uczniów niepełnosprawnych tak, aby uczniowie niepełnosprawni mogli uczestniczyć także w zajęciach pozalekcyjnych, w kołach zainteresowań.

h) Uregulowanie sytuacji dzieci z obniżoną normą intelektualną, włączenie ich do systemu wspomagania i wyrównywania szans oraz kontynuowania nauki w szkołach ponadgimnazjalnych.

i) Mądra i wspierająca pomoc konsultantów, doradców metodycznych i wizytatorów kuratoryjnych.

j) Wspomaganie rodziców uczniów niepełnosprawnych, układanie dobrej współpracy między organem prowadzącym, nadzorującym a rodzicami, powstanie Wojewódzkiej Rady Oświatowej, wzmocnienie wspomagania rodziców poprzez poradnie pedagogiczno-psychologiczne i wnikliwe diagnozowanie uczniów (wielokrotnie, po kolejnych stopniach kształcenia z uwagi na indywidualny tok rozwoju każdego dziecka).

k) Stworzenie możliwości odpowiedniego kształcenia zawodowego (w tym ustawicznego) dla osób niepełnosprawnych, łącznie z obowiązkiem opieki i wsparcia nad nimi przynajmniej do usamodzielnienia się lub stwierdzenia, że rodzice panują nad ich dalszym rozwojem, także zawodowym. Koniecznie trzeba zwracać uwagę na orzecznictwo zawodowe, w jakim zawodzie może odbywać się nauka rokująca zatrudnienie po skończeniu szkoły a także, aby umożliwić uczniom niepełnosprawnym zdobywanie kwalifikacji zawodowych (np. tytułu poszukiwanych na rynku pracy pomocników robotnika wykwalifikowanego lub czeladnika w określonym zawodzie). Nie można dopuścić, aby nauka uczniów niepełnosprawnych kończyła się niczym.

Postulowano, aby ze zgłoszonych uwag i postulatów sformułować dwa rodzaje wystąpień – pism: jedno do Ministerstwa Edukacji Narodowej, drugie do organów prowadzących szkoły i placówki oświatowe, czyli w zdecydowanej większości do samorządów terytorialnych różnych szczebli. 

Pismo do Ministerstwa Edukacji Narodowej

Ministerstwo Edukacji Narodowej

Szanowni Państwo,

Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Regionu Gdańskiego przesyła Komunikat ze spotkania, jakie w dniu 6 lutego br. zorganizowaliśmy na temat kształcenia integracyjnego. Dziękując za udział przedstawiciela Ministerstwa Edukacji Narodowej, zwracamy się o podejmowanie poruszanych tematów w trakcie dalszych prac legislacyjnych, programowych, związanych z finansowaniem tych zadań. Zwracamy uwagę, że wciąż nie do końca satysfakcjonująco realizowane są zapisy w odniesieniu do oferty edukacyjnej skierowanej do dzieci i młodzieży niepełnosprawnej (np. wynikające z art. 1 ust. 5 Ustawy o systemie oświaty). Informujemy jednocześnie, że Sekcja przygotowała odrębne pismo do jednostek samorządu terytorialnego, zdając sobie sprawę, że szereg problemów można i powinno się rozwiązywać na tym poziomie (wzór w załączeniu)

            Nie wszystko jednak udaje się skutecznie podjąć w tak zdecentralizowanym systemie. W opinii uczestników zebrania oraz Rady Sekcji do najważniejszych i najpilniejszych spraw, które powinno podjąć i rozwiązać Ministerstwo Edukacji Narodowej należy:

1. Wpisanie do stosownego rozporządzenia obecność nauczyciela dodatkowego („nauczyciela posiadającego kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela”) na każdej lekcji tak, aby pomoc obejmowała wszystkie lekcje ucznia.

2. Wprowadzenie w rozporządzeniu płacowym dodatku także dla nauczycieli dodatkowych. Obecnie nauczyciele ci nie otrzymują w większości gmin i powiatów dodatku za wychowawstwo, ani za trudne warunki pracy, tylko uznaniowy dodatek motywacyjny.

3. Dążenie do zapewnienia – w oparciu o odpowiednie standardy – dodatkowej oferty zajęć rewalidacyjnych, zatrudniania odpowiednich specjalistów (psychologów, logopedów, itd.);

4. Wpisanie obowiązku zapewnienia przez organ prowadzący pełnego cyklu kształcenia w systemie integracyjnym – począwszy od przedszkoli i oddziałów zerówkowych (ew. przez zagwarantowanie odpowiedniego dowozu);

5. Wprowadzenie nauczyciela dodatkowego do świetlic szkolnych, jeśli uczęszczają do nich uczniowie niepełnosprawni.

6. Doprowadzenie do pełnej realizacji obecności opieki medycznej we wszystkich szkołach (tym bardziej, gdy uczęszczają do nich uczniowie niepełnosprawni) – zgodnie z zapisami ustawy o systemie oświaty.

7. Zwrócenie uwagi na to, aby w standardach kształcenia na kierunkach pedagogicznych wyższych uczelni występował obowiązek przekazu aktualnej wiedzy z zakresu pedagogiki specjalnej.

Bylibyśmy zobowiązani za informację o trybie i czasie podjęcia wyżej wymienionych tematów (ew. też tych zawartych w załączonym komunikacie)

Z poważaniem:

W załączeniu:

- Komunikat ze spotkania ws. kształcenia integracyjnego;

Do wiadomości:

- Pan Stefan Kubowicz – Przewodniczący Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”;