Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów. Projekt wspólnego sprawozdania Rady i Komisji z 2012 r. w sprawie wdrażania strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia: Kształcenie i szkolenie na rzecz inteligentnego, trwałego rozwoju Europy sprzyjającego włączeniu społecznemu.

Dokument Komisji Europejskiej do rekomendacji (w załączniku) - str. 112- 116 dotyczą Polski

Tabela – wyniki obecne i poziomy, które należy osiągnąć:

Udział dzieci w nauczaniu wczesnoszkolnym (4-latki) – poziom do osiągnięcia 95% - obecnie mamy 70%.

Najniższe rezultaty w badaniach PISA – czytanie (15%), matematyka (20,5%), nauka (13,1%)- wyniki Polskie – poziomy do osiągnięcia na rok 2020: 15% we wszystkich kategoriach.

Opuszczanie szkoły bez jej ukończenia (18-24- latki): 5,4% - standard 2020- 10% - tu jesteśmy poniżej poziomu.

Wykształcenie wyższe (30-34- latki) – poziom obecny 35,3% - standard 40%.

Proces kształcenia przez cale życie dla dorosłych (24-64 lata) – 5,3% - standard 15% (2020).

Polska przeprowadza szeroko zakrojone reformy modernizacji wszystkich szczebli systemu edukacji i poprawiła swoje wyniki w badaniach OECD PISA. Dane dotyczące przedwczesnego opuszczenia szkoły są znacznie poniżej średniej UE, a % wyższego wykształcenia jest nieco powyżej średniej. Jednak system edukacji przeżywa poważne trudności z zapewnieniem odpowiednich umiejętności wymaganych na rynku pracy. Zauważalne są niedostosowania umiejętności i zatrudnienia, szczególnie wśród młodych ludzi. Należy dostosować skuteczną strategię kształcenia. Należy przeprowadzić reformy systemu szkolnictwa wyższego, łącząc go lepiej do potrzeb rynku pracy, konieczne są dalsze inwestycje
w kształcenie – programy edukacyjne, skierowanych do osób o niskich kwalifikacjach i do pracowników, zwłaszcza starszych.

Rozpoczęto już prace nad wdrożeniem Krajowych Ram Kwalifikacji na szczycie krajowego rejestru kwalifikacji (planowane na 2012 r.). Dokument polityki - "Perspektywa kształcenia ustawicznego" - wkrótce zostanie przyjęty. KPR przedstawia plany zmian legislacyjnych, które pomogą dostosować kształcenie do potrzeb rynku pracy, np. poprzez włączenie szkół do realizacji szkoleń, przygotowujących się do potwierdzenia kwalifikacji. KPR przewiduje również ułatwienia przejścia od nauki do pierwszego zatrudnienia i tworzenia miejsc pracy w nowych, mniej podatnych na kryzys gałęziach przemysłu.

Ponadto, Polska przeprowadziła reformy szkolnictwa wyższego (druga połowa 2011 roku). Reforma ma zachęcić uniwersytety do zapewnienia bardziej elastycznego kształcenia, wprowadzenia wysokiej jakości programów, które mogłyby zmniejszyć niedopasowanie umiejętności, poprzez zaangażowanie pracodawców w proces kształcenia oraz przez wzmocnienie powiązań uczelni z przedsiębiorstwami, aby zapewnić odpowiedni zakres kierunków studiów, które spełnią potrzeby rynku pracy. Należy podkreślić, że nadal jest niski dostęp do kształcenia oraz brak jest zindywidualizowanych programów wsparcia, w tym specjalnych programów szkoleniowych i praktyk, które miałyby ułatwić zdobycie pierwszego doświadczenia zawodowego.

Zalecenie Rady w sprawie wdrażania zintegrowanych wytycznych dla polityki gospodarczej i zatrudnienia państw członkowskich

Zalecenie (4).

Wdrożenie proponowanych strategii kształcenia ustawicznego, zwiększenie dostępności do praktyk zawodowych oraz szkoleń i programów edukacyjnych dla starszych pracowników
i pracowników o niskich kwalifikacjach. Wzmocnienie powiązań między nauką i przemysłem poprzez wdrożenie programu "Budujemy na wiedzy". Wdrożenie reformy szkolnictwa wyższego programu "Partnerstwo dla wiedzy", tak aby lepiej dostosować ofertę edukacyjną do potrzeb rynku pracy.

Przedwczesne zakończenie nauki szkolnej

Polska jest jednym z najwyżej lokowanych krajów w UE w zakresie wczesnego opuszczania szkoły, przy stopie 5,4% w 2010 r. wobec średniej w UE 14,1%. Polska zmierza do zmniejszenia tego wskaźnika do 4,5% w roku 2020, podejmuje szereg środków zapobiegawczych i kompensacyjnych, wobec wcześnie porzucających naukę, jak: wydłużenie okresu kształcenia na poziomie szkoły średniej, aby zapobiec wcześniejszej segregacji, lub organizowanie szkoleń i zajęć dla dorosłych, którzy chcą zdobyć lepsze wykształcenie.

Kształcenie ustawiczne, nowych umiejętności i zatrudnienie

Polska poczyniła postępy w rozwoju strategii kształcenia ustawicznego. Dokument
o nazwie „perspektywy kształcenia ustawicznego” ma zostać ostatecznie przyjęty przez Radę Ministrów przed końcem 2011 roku. Jak wskazano, największym wyzwaniem stojącym przed systemem edukacji i szkoleń, w tym kształcenia i szkolenia zawodowego, jest możliwość szybkiej reakcji na potrzeby rynku pracy, ze względu na szczególnie wysoką stopę bezrobocia wśród ludzi młodych w wieku do lat 25 (26% w marcu 2011 r.).

Zgodnie z europejskim zaleceniem dotyczącym edukacji, należy dostosować rynek szkoleń do rynku pracy i zwiększyć dostęp do kształcenia ustawicznego, szczególnie dla osób o niskich kwalifikacjach oraz dla grup ryzyka, takich jak osoby bezrobotne lub starsze ( udział dorosłych w kształceniu ustawicznym jest tylko 5,3%, wobec średniej w UE o 9,1%.). Byłoby to również korzystne dla promowania bliższej współpracy między placówkami edukacyjnymi, szkoleniowymi i pracodawcami, na przykład poprzez wzmocnienie pracy- „based learning” w kształceniu i szkoleniu zawodowym, w tym praktyk zawodowych (począwszy od klas pierwszych), w celu ułatwienia przejścia młodzieży od nauki do pracy poprzez szkolenia praktyczne oraz wprowadzenie zachęty dla pracodawców do zatrudniania młodych pracowników.

Reforma systemu kształcenia i szkolenia zawodowego jest w toku i ma być wdrożona
w 2012/2013. Proponowane zmiany obejmują zwiększenie atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego i lepszego dostosowania go do potrzeb rynku pracy. Reforma szkolnictwa wyższego ma również na celu zapewnienie ściślejszej współpracy i kontaktów z pracodawcami, zgodnie z Europejską polityką.

Kolejnym wyzwaniem jest poprawa usług poradnictwa zawodowego - zwłaszcza dla młodych ludzi - zarówno w VET jak i sektorze usług, w celu poinformowania o możliwości znalezienia pracy po ukończeniu studiów w czasie badaniach ich wyboru. Promowanie postaw przedsiębiorczości na wszystkich etapach kształcenia i szkolenia będzie również ważne.
Polska ma wprowadzić kilka rozwiązań do przeprowadzenia prognozy umiejętności
i wykorzystania ich do nakreślenia kształtu edukacji i szkoleń w ofercie krajowej i regionalnej.

Inwestycje w edukację

POLSKA – 5,09% (2008) średnia dla UE – 5,07% (2008)

Inwestycje w edukację mają stabilny poziom od 2000 roku i są zbliżone do średniej UE, 5,09% w porównaniu do średniej unijnej wynoszącej 5,07%. Polska nie zgłasza żadnego wyraźnego wpływu kryzysu budżetu publicznego na jakikolwiek sektor edukacji. Wynagrodzenie nauczyciel faktycznie wzrosło o 7% w 2010 roku. W połączeniu ze wzrostem w latach poprzednich, ogólny wzrost wynagrodzeń dla nauczycieli to 30% w porównaniu do 2007 roku.
Oprócz nowych programów nauczania, reformy zmierzające do zwiększenia udziału w edukacji przedszkolnej i podstawowej nie zostały dotknięte przez kryzys. Europejski Fundusz Społeczny współfinansuje ważne reformy polskiego systemu edukacji.

Wzrost wydatków na szkolnictwo wyższe jest rejestrowany od 2007 roku (16,8% w ciągu czterech lat) i został utrzymany. Ponadto, wydatki na szkolnictwo wyższe są racjonalne: utrzymując tempo wzrostu poziomu finansowania uczelni, dodatkowo przyznaje się fundusze dla ośrodków (Krajowe Naukowe Ośrodki Wiodące - KNOW).

Budżet na edukację w 2011 roku szacowany jest na 37,2 miliardów zł (około 9,3 miliardów €), który wynosi 6,3% więcej niż w 2010 roku (35 mld zł - € 8750000000). Zmiany, obserwowane
w polskiej edukacji i budżecie szkoleń, są w pełni zgodne z wezwaniem do zachowania
i promowania wzrostu gospodarczego, inwestycji, które wynikały z europejskiej polityki prowadzonej w 2011 roku.

WNIOSKI Komisji

Dokument perspektywa kształcenia ustawicznego, który zostanie przyjęty w 2011 roku oraz towarzyszący mu plan działań, stanowią znaczący postęp w kierunku rozwoju krajowych strategii uczenia, zgodnie z zaleceniami w ramach europejskiego okresu. Nowe kompleksowe podejście może odegrać kluczową rolę w promowaniu rozwoju kapitału ludzkiego i stanowić wytyczną dla wszystkich polskich strategii sektorowych.

Zgodnie z polityka europejską, Polska jest w okresie modernizacji systemu kształcenia zawodowego poprzez pakiet propozycji, określonych w 2011 r., które mają być wykonywane od 2012-2013 roku. Powinno to umożliwić Polsce zwiększenie ilości staży i promowanie szkoleń zawodowych, mających na celu rozwijanie umiejętności zarówno starszych, jak
i niewykwalifikowanych pracowników. Polska jest również w okresie wdrażania nowej reformy szkolnictwa wyższego, przyjętej w 2010 roku, która ma na celu zmniejszenie niedopasowania umiejętności, zgodnie z zaleceniem Europejskiego Dokumentu, wprowadzając nowe podejście
w oparciu o efekty uczenia się, co jest zgodne z celami europejskich ram kwalifikacji (EQF ).

tłumaczyła: Monika Kończyk