III Kongres Pedagogów i Psychologów Szkolnych w relacji uczestnika

W dniach 12 i 13 lutego 2009 r. w Warszawie odbył się III Kongres Pedagogów i Psychologów Szkolnych organizowany przez Instytut Badań w Oświacie we współpracy z Akademią Pedagogiki Specjalnej i Wydawnictwem Fraszka Edukacyjna. W Kongresie uczestniczyli psycholodzy i pedagodzy pracujący w szkołach, placówkach opiekuńczo - wychowawczych oraz poradniach psychologiczno – pedagogicznych z terenu całego kraju.

Tematem przewodnim trzeciej edycji Kongresu był „Uczeń w toksycznym środowisku”, stąd też zaplanowane przez organizatorów wykłady oraz spotkania seminaryjne wpisywały się treścią w główny problem obrad.

Pierwszy dzień obrad rozpoczął się wykładem prof. E. Dryll  z Zakładu Psychologii Wychowania Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego dotyczącym środowiska rodzinnego tak zwanych „trudnych dzieci”, a zatytułowanym „Interakcje rodzinne - co różni dzieci trudne od dzieci łatwych?. Autorka powołując się miedzy innymi na koncepcję Bronfenbrennera nakreśliła rolę prawidłowo funkcjonującego środowiska rodzinnego dziecka, jako prototypowego w procesie wychowania, podkreślając przy tym niebezpieczeństwa płynące ze środowisk dysfunkcjonalnych w tym zakresie. Odniosła się także do kontekstu interakcyjnego w nauczaniu - relacji wzajemnych zachodzących pomiędzy nauczycielem a uczniem oraz do problemu etykietyzacji uczniów, a w konsekwencji efektu Pigmaliona w samospełnianiu oczekiwań trudności wychowawczych (w świetle badań Rosenthala prowadzonych na dwóch grupach uczniów, którym przypisano etykiety genialnych i bardzo słabych). Udzielając odpowiedzi na pytanie skąd się biorą dzieci trudne, prelegentka wskazała na internalizację wzorów zachowań społecznych przez jednostkę oraz konieczność odróżnienia oczekiwań wychowawczych rodziców i nauczycieli względem dzieci od stawianych im wymagań oraz na zmianę tych oczekiwań.

Duże zainteresowanie uczestników Kongresu wzbudziło wystąpienie dr W. Bednarkowej zatytułowane „A jednak! – Galileo, powiedz to głośno! - czyli o tym, że każde dziecko ma prawo się uczyć, to „trudne” i „niegrzeczne” też!” – o wielorakiej inteligencji, ewaluacji jako dialogu społecznym, człowieku uwikłanym w zdobycze techniki oraz pięciu umysłach dla przyszłości wg H. Gardnera.

O tym, „Czego doświadczają i o czym marzą polskie nastolatki” mówił prof. Z. Izdebski przedstawiając problematykę procesów inicjacyjnych młodzieży w świetle badań własnych, zrealizowanych w grupie uczniów szkół ponadgimnazjalnych w 2004 roku.

Zwieńczeniem pierwszego dnia Kongresu była dyskusja środowiskowa o roli i miejscu pedagoga i psychologa w szkole, przedszkolu i placówce oświatowej prowadzona przez prof. J. Gęsickiego. Ten niezwykle cenny moduł spotkania był przyczynkiem do poszukiwania odpowiedzi na nurtujące pytania, wymiany doświadczeń między uczestnikami Kongresu, a także sposobnością do czerpania z przykładów tzw. dobrej praktyki stosowanej w różnych placówkach w kraju.

W drugim dniu Kongresu słuchacze mieli możliwość wzięcia udziału w wykładach fakultatywnych. Pierwszy z nich „O podstawie programowej kształcenia początkowego” wygłosiła prof. E. Gruszczyk – Kolczyńska. Drugi, zatytułowany „Podręcznik pedagoga i psychologa szkolnego - zbiór profesjonalnych narzędzi pracy” zaprezentowała dr W. Baranowska.

Kolejnym punktem spotkania były seminaria skierowane do uczestników Kongresu, a odpowiadające ich zainteresowaniom i potrzebom zawodowym. Każdy miał możliwość skorzystania z dwóch, wybranych przez siebie z bogatej tematycznie oferty: „Toksyczna szkoła, trauma uczniów i zadania interwencyjno – profilaktyczne psychologa”, „Wpływ odżywiania na zaburzenia rozwojowe dzieci”, „Czy szkoła może być toksyczna?”, „Analiza toksycznego środowiska na podstawie filmów fabularnych”, czy wreszcie - „Nie lekceważmy wagarów”.

Moje zainteresowanie wzbudziła propozycja dr E. Sokołowskiej „Jak przygotować rodziców do zdawania egzaminów przez dzieci?” - przedstawiająca ciekawy pomysł realizacji cyklu szkoleń dla rodziców oraz seminarium dra K. Ostaszewskiego „Zachowania ryzykowne gimnazjalistów: skala, czynniki ryzyka i czynniki chroniące”, prezentujące wyniki badań zrealizowanych wśród uczniów warszawskich gimnazjów, sugerujące kierunki szkolnych działań zapobiegawczych i wskazujące na niedobory w zakresie czynników chroniących młodzież gimnazjalną, jakimi okazują się być dodatkowe zajęcia rozwijające konstruktywne zainteresowania gimnazjalistów.

III Kongres Pedagogów i Psychologów Szkolnych zaowocował nie tylko poszerzeniem horyzontów w obszarze myśli pedagogicznej i psychologicznego podejścia w zakresie pracy z dziećmi i młodzieżą. Pozwolił na uświadomienie sobie skali toksyczności współczesnej polskiej szkoły na wszystkich szczeblach kształcenia, ujawniając tym samym konieczność podejmowania działań naprawczych, polegających w pierwszym rzędzie na uzmysłowieniu problemu nauczycielom, dyrektorom placówek oraz rodzicom. Uczestnicy Kongresu wyjechali z Warszawy bogatsi także o nowe znajomości, które z pewnością przyczynią się do dalszej wymiany doświadczeń zawodowych i pomysłów na rozwiązywanie problemów.

   Joanna Borowiak