Uzasadnienie
Warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych, zasady i tryb finansowania tych świadczeń, zadania władz publicznych w zakresie zapewnienia dostępu do tych świadczeń określa ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych /Dz.U.2004 Nr. 210, poz. 2135, z późniejszymi zmianami/.
Sposób podziału kwot składkowych z powszechnych ubezpieczeń zdrowotnych, od 1999 roku w podziale na województwa, budził wątpliwości i zastrzeżenia, zarówno strony społecznej, jak i rządowej, do tego stopnia, że w uzasadnieniu do projektu rządowego ustawy o ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia /druki sejmowe nr. 932 oraz 932A wniesione 01.10.2002 i 18.10.2002 roku- IV kadencja Sejmu/, jako jedno z głównych założeń do ustawy, przyjęto /cytat/: „Niniejszy projekt ustawy o ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia opiera się na następujących założeniach: 1) ustawa zapewni równe traktowanie wszystkich obywateli w dostępie do świadczeń zdrowotnych w ramach systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego”.
Ustawa o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, przyjęta 27.08.2004 r. przez Sejm - w wyniku rządowego projektu /Dz.U.2004 Nr. 210, poz. 2135 z późniejszymi zmianami/, określiła kryteria podziału terytorialnego środków finansowych jako nie budzące merytorycznych, prawnych oraz społecznych wątpliwości. W artykule 118 i 119, jako kryteria przyjęto:

• liczbę ubezpieczonych zarejestrowanych w oddziale wojewódzkim Funduszu,
• ryzyko zdrowotne przypisane ubezpieczonym należącym do danej grupy wydzielonej według struktury wieku i płci w porównaniu z grupą odniesienia,
• migrację ubezpieczonych do świadczeniodawców z innego oddziału Funduszu,
• wskaźnik wynikający z liczby i rodzaju wykonywanych świadczeń wysokospecjalistycznych.

         Sposób /algorytm/ podziału, przyjęty wzmiankowaną ustawą oraz aktem wykonawczym /Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie szczegółowego trybu i kryteriów podziału środków pomiędzy centralę i oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia z przeznaczeniem na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych/ spełniał kryteria artykułów 32 oraz 68 ust.2 Konstytucji, co do równego traktowania przez władze publiczne, nie dyskryminowania obywateli w życiu społecznym lub gospodarczym, z jakiejkolwiek przyczyny, zapewnienia przez władzę publiczną równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.
W latach budżetowych 2006 i 2007 zmiana ustawowa spowodowała znaczące zmniejszenie dotychczasowych dysproporcji w zakresie środków finansowych przekazywanych oddziałom wojewódzkim Funduszu, dotyczyło to zwłaszcza województw „biedniejszych”, zwłaszcza z tzw. „ściany wschodniej”.
Ustawa z dnia 24.08.2007 r., przyjęta w wyniku rządowego i poselskiego projektu /druki sejmowe 1490 oraz 1298- V kadencja Sejmu/ nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych /Dz.U. Nr. 166, poz. 1172/, w artykule 118 ust.3 pkt.2 a), jako kryterium dodatkowe do wcześniej wymienionych kryteriów podziału środków na pokrycie kosztów finansowania przez oddziały wojewódzkie Funduszu świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych, wymienia: „wskaźnik wynikający ze zróżnicowania kosztu jednostkowego świadczenia opieki zdrowotnej”, które to kryterium w brzmieniu paragrafu 7.1. Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2007 r. w sprawie szczegółowego trybu i kryteriów podziału środków pomiędzy centralę i oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia z przeznaczeniem na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych, sprowadza się do zastosowania „wskaźnika uwzględniającego przeciętny miesięczny dochód do dyspozycji gospodarstwa domowego, przypadajacy na 1 osobę, w danym województwie; zawartego w publikacjach GUS z okresu sięgajacego ostatnich 7 lat wstecz”. Wniesione, zarówno przez stronę rządową, jak i poselską, projekty omawianej nowelizacji, w uzasadnieniach nie dostarczają przekonywujących dowodów na merytoryczne uzasadnienie zastosowania przyjętego w tym brzmieniu kryterium.
Kryteria wartości pracy, mogące mieć wpływ na koszty jednostkowego świadczenia, w kosztach rodzajów usług zdrowotnych, dodatkowo, zostały przyjęte ustawą z dnia 22.07.2006 r. o przekazaniu środków finansowych świadczeniodawcom na wzrost wynagrodzeń /Dz.U. Nr. 149, poz. 1076 z późniejszymi zmianami/.
Przyjęte kryterium, zawarte w art. 118 ust.3 pkt.2 a), w sposób niemerytoryczny, nie mający faktycznego wpływu na koszt jednostkowego świadczenia opieki zdrowotnej, różnicuje obywateli ze względu na kryterium materialne /przeciętny miesięczny dochód do dyspozycji gospodarstwa domowego/, co narusza art.32 oraz 68 ust.2 Konstytucji.
Celem ustawodawczej inicjatywy obywatelskiej jest zniesienie kryterium materialnego, różnicującego obywateli oraz ubezpieczonych ze względu na miejsce zamieszkania, tym samym przywrócenie do faktycznej równości obywateli /gwarantowanej Konstytucją/ w dostępie do środków publicznych oraz świadczeń zdrowotnych. Proponowane w przedkładanym projekcie ustawy rozwiązania, tj. odstąpienie od stosowania wskaźnika wynikającego ze zróżnicowania kosztu jednostkowego świadczenia opieki zdrowotnej (obowiązujący ust. 3 pkt 2 a) art. 118) z jednoczesnym pozostawieniem dotychczasowych kryteriów rozdzielania środków finasowych pomiędzy wojewódzkie oddziały Funduszu zawartych w art. 118, spowoduje:
- usunięcie dyskryminujących mieszkańców „biedniejszych” województw kryteriów przyznawania środków finansowych na świadczenia zdrowotne,
- poprawę dostępu do środków i świadczeń zdrowotnych z nich finasowanych dla mieszkańców wskazanych wyżej województw,
- doprowadzi do przywrócenia stanu prawnego zgodnego z art. 32 oraz art. 68 ust. 2 Konstytucji RP.
Podstawą tworzenia systemu ubezpieczeń zdrowotnych w latach 1998-1999 był solidaryzm społeczny gwarantujący maksymalnie równy, możliwy do zagwarantowania dostęp obywateli do środków i świadczeń z opieki zdrowotnej. Jakiekolwiek odstępstwa`w tym zakresie, a zwłaszcza odnoszące się do zróżnicowania materialnego i dochodowego występującego w różnych regionach kraju, daje społeczne poczucie marginalizacji, dyskryminacji, podziału Polski na bogatszą i biedniejszą. W tym też zakresie proponowane zmiany regulacji ustawowych zmierzają do przeciwdziałania powyżej wskazanym nierównościom.

Ocena Skutków Regulacji (OSR)

• Podmioty, na które oddziałują projektowane regulacje

      Projekt ustawy swoim zakresem wywiera wpływ na następujące podmioty:

• Narodowy Fundusz Zdrowia – w zakresie sposobu sporządzania i zmiany planu finansowego Funduszu, podziału środków finansowych pomiędzy centralę a oddziały Funduszu,
• świadczeniodawcy – zmianie ulegnie sposób podziału środków finansowych pomiędzy centralę, a oddziały wojewódzkie Funduszu, co będzie miało bezpośredni wpływ na wysokość środków przeznaczanych na finansowanie świadczeń w ramach zawieranych umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
• organy założycielskie zakładów opieki zdrowotnej – w zakresie odpowiedzialności za kondycję finansową zakładów opieki zdrowotnej, których są organami założycielskimi.

2. Wpływ regulacji na dochody i wydatki budżetu oraz sektora publicznego
Zmiany nie będą miały wpływu na dochody i wydatki budżetu oraz sektora publicznego. Wejście w życie przedmiotowej regulacji nie spowoduje kosztów dla jednostek sektora finansów publicznych.

• Wpływ regulacji na rynek pracy

Proponowana regulacja będzie miała pozytywny wpływ na rynek pracy, związany z zatrudnieniem w sektorze ochrony zdrowia w województwach, które są niedofinansowane przy podziale środków finansowych NFZ na oddziały Funduszu, różnicującym je wedle kryteriów materialnych, poprzez zmniejszenie zagrożenia bezrobociem, związanym z realnie uwzględnianą „oszczednościową” restrukturyzacją zakładów opieki zdrowotnej.

• Wpływ regulacji na konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzną gospodarki

Wnoszony projekt nie będzie miał wpływu na konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzną gospodarki.

• Wpływ regulacji na sytuację i rozwój regionów

 Projekt będzie miał wpływ na wyrównywanie dostępu do usług zdrowotnych w różnych regionach kraju, w zakresie rozdziału środków finansowych na oddziały Funduszu, niezależnie od poziomu dochodu przypadajacego na jednego mieszkańca każdego regionu /województwa/.

• Wpływ regulacji na ochronę zdrowia

Wejście w życie proponowanej regulacji będzie miało pozytywny wpływ na ochronę zdrowia ludności, poprzez poprawę funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, zwłaszcza w województwach, które są niedofinansowane przy stosowaniu różnicujących materialnie, kryteriów podziału środków finansowych NFZ na oddziały Funduszu.
7.  Wnoszony projekt projektowanej regulacji, nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

 

Pełnomocnik Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej
projektu ustawy o zmianie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Marian Król