Przygotowaniastanu wojennego na Lubelszczyźnie

Z dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że w sierpniu 1980 roku rozpoczęte zostały prace planistyczne nad wprowadzeniem stanu wojennego. To przedsięwzięcie określa się jakonajwiększą operację militarną po II wojnie światowej z udziałem Wojska Polskiego. Wiadomo jednak, że w tej złożonej akcji brały udział również oddziałów MO i SB, kadry PZPR, administracji, sądownictwa i innych służb uznanych za kluczowe i przydatne w jej przygotowanie i realizację.

       Zawarcie porozumień w sierpniu 1980 r. i utworzenie NSZZ „Solidarność” kierownictwo PZPR traktowało jako przejściowe ustępstwo i uważało, że związek zostanie poddany kontroli poprzez środki polityczne, a gdy one zawiodą, zostaną użyte rozwiązania siłowe. Komitet Obrony Kraju jeszcze w sierpniu 1980 r. polecił szefowi Sztabu Generalnego Wojska Polskiego  gen. Florianowi Siwickiemu rozpoczęcie prac o charakterze mającym za zadanie wprowadzenie stanu wojennego. Zasadnicze przygotowania do jego wprowadzenia odbywały się w Ministerstwie Obrony Narodowej i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Kierowniczą i koordynującą rolę sprawował Sztab Operacji „Lato ‘80”, utworzony już 16 sierpnia 1980 r. w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (zarządzenie nr 031/80 ministra spraw wewnętrznych).

Komendant Wojewódzki Milicji Obywatelskiej w Lublinie płk Bernard Nawęgowski powołał 17 sierpnia 1980 r. sztab do kierowania operacją „Lato’80” na terenie województwa lubelskiego (zarządzenie nr 038/80).

 Razem z członkami zespołów roboczych w skład sztabu lubelskiego operacji „Lato’80” weszło 21 osób. Przygotowano listy osób które określano jako „propozycji w zakresie tymczasowej izolacji osób znanych ze swej wrogiej, bądź chuligańskiej i przestępczej działalności”. Najstarsza z zachowanych list osób przewidzianych do internowania w województwie lubelskim pochodzi z  13 października 1980 r. i obejmuje 171 nazwisk. Listę otwierają takie osoby jak: Niezgoda Czesław z Lokomotywowni w Lublinie, Daniel Stanisław z FSC Lublin i Kuć Ryszard z WSK Świdnik. Wykaz osób z terenu naszego województwa miał charakter „tajny specjalnego znaczenia”, posiadał rubryki z informacjami o dacie i miejscu urodzenia, dokładnym adresie, miejscu pracy oraz uwagę czy należy internować tę osobę w pierwszej, czy drugiej kolejności. W tytule tego wykazu podano, że obejmuje on osoby „aktywnie angażujące się w organizowanie strajków i stwarzających zagrożenie pod tym względem na przyszłość”

W dniu 26 listopada 1981 roku ppłk mgr A. Chochorowski podpisał szyfrogram, który o godz. 19.00 został wysłany z Komendy Wojewódzkiej MO w Lublinie do kierownika Sztabu MSW w Warszawie i Dyrektora Zarządu MSW. Melduje w nim, że „w dniu 26 listopada 1981 r. na posiedzeniu sztabu Komendy Wojewódzkiej MO dokonano oceny stanu przygotowań jednostek MO do działań w sytuacjach szczególnych i stwierdzono, że jednostki MO województwa lubelskiego przygotowane są do podjęcia takich działań pod względem sztabowym, kadrowym, materiałowego i medycznego zabezpieczenia jednostek MO. Przyjęto jednocześnie, że obok dalszej bieżącej aktualizacji planów niezwłocznie zostaną uściślone formy współdziałania z wojskiem, zgodnie z instrukcją dotyczącą działania wydzielonych sił wojskowych w sytuacjach szczególnych Sztabu Generalnego WP z dnia 5 listopada 1981 r.”

Można zatem przyjąć, że zasadnicze przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego przez MO i SB zostały ukończone w dniu 26 listopada 1981 r.

           Internowani oraz skazani za kontynuowanie działalności związkowej zostali rozlokowani w więzieniach na terenie całego kraju.

Na podstawie książki

 „ Stąd ruszyła lawina. NSZZ „Solidarność” Regionu Środkowowschodniego 1980-1989”