Formy działalności niejawnej
– świadkowie wydarzeń – Józef Kaczor

 

 

Podziemne kolonie „Solidarności” 1982-1989

„WAKACJE Z BOGIEM”

 

 

15 czerwca 2000 r. z okazji 20-lecia NSZZ „S” w Sali Tradycji dawnej FSC (wtenczas Daewoo MP) odbyło się sympozjum „Przed Sierpniem był Lipiec”. Nie spodziewałem się, jako jeden z organizatorów, że po 5 latach będę mógł kontynuować swoje wystąpienie w  Auli im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego na KUL. Kontynuować, bo zacznę od zdania z  tamtego sympozjum: „Wiosną 1983 r. przyszedł do mnie pewnego dnia Andrzej Teske i powiedział, że jest z podziemia taki sygnał, że trzeba pomóc dzieciom internowanych i aresztowanych. No więc ja się tym zajmę”. /2/ Tak zaczęły się dla mnie „Wakacje z Bogiem” – podziemne kolonie „S” Regionu Środkowowschodniego.

 

Ludzie, konspiracja

 

Pierwsze spotkanie zapowiedziane wcześniej przez Andrzeja Teske u Florka Bartmińskiego – niby imieniny – 5 maja 1983 r., ale rozmawiamy o organizowaniu rekolekcji dla dzieci w najbliższe wakacje pod hasłem: „Wakacje z Bogiem ’83”. Byli tam wtedy „Ela” (Teske), „Aldona” (Dana Winiarska), „Wiśka” (Jadwiga Kiszczak), „Małgosia” (Małgorzata Kiszczak), „Zygmunt” (Józef Kaczor). Pierwsze uzgodnienia, podział kompetencji. Dowiedziałem się, że Andrzej, a przede wszystkim „Aldona” są związani z RKK Regionu Środkowowschodniego „S” w Lublinie. /20/

13 maja 1983 r. Jakieś mieszkanie na Czubach. „Pozdrowienia od Lidki” – „Dziękuję, proszę pozdrowić Karola”. Na to hasło wpuszczano do mieszkania. Spotkanie kilkunastu osób z wiodących zakładów regionu (pKZ „S”). Byli tam „Hanka” (śp. Kazia Zagojska) z FSC, „Władek” NN ze Świdnika, „Grażyna” NN z Puław, „Karol” NN z Kraśnika, „Zbyszek” NN z MPK, „Halina” NN z Biura Projektów, „Piotr” NN ze Świdnika, „Jacek” (Jacek Firkowski) z Ursusa, „Marta” (Anna Stanek), nauczyciele, „Monika” NN z LZNS i jeszcze ktoś oraz organizatorzy „Aldona”, Zygmunt”, „Małgosia”. Z poznaną  tam „Martą” oraz z „Jadzią” (śp. Marysią Głowacką z pKZ ”S” UMCS) utworzyliśmy grupę ds. kontaktów z zakładami pracy. Do dziś nie znam nazwisk wielu osób, które przez lata współpracowały w organizowaniu „Wakacji z Bogiem”. Później dołączały inne zakłady,także spoza Lublina. Powiem o nich tutaj, może się odnajdą uczestnicy tych konspiracyjnych spotkań i działań: Fabryka Domów Lublin, Poniatowa, Agromet, Spółdzielnia Niewidomych, Zamość „Janina”?, Tomaszów Lubelski, Chełm, Łęczna („Zbyszek”?), Wodrol,  Fabryka Wag... /20/

Z perspektywy czasu te pseudonimy, hasła, konspiracyjne spotkania mogą wzbudzać uśmiech, ale wtedy to nie były żarty. SB, WUSW, pewnie i TW śledzili nasze poczynania, o czym świadczą ostatnio odtajnione akta IPN. /21-29/

Kilkaset dzieci rocznie, dziesiątki wychowawców, przejazdy, wyżywienie – trudno to było ukryć. Dyskretna opieka Kurii Biskupiej w Lublinie i wielu parafii dawała jakieś bezpieczeństwo, ale przyszedł czas, że organizatorów, wychowawców, a nawet rodziców dzieci ścigano, straszono, wsadzano na 48 godzin, przesłuchiwano. Stawiano sankcje prokuratorskie. /9/ Ale o tym później.

 

Geneza „Wakacji z Bogiem”

 

Wiosną 1982 r. do śp. ks. Piotra Kurowskiego w Biskupicach koło Lublina przybyło dwoje ludzi (Małgorzata Kiszczak i Jerzy Bartmiński). Chcieli oddać księdzu pieniądze za koszty poniesione przez proboszcza na związkowe seminarium „Solidarności”, której legalną działalność brutalnie zakończył 13 grudnia 1981 r. oraz internowanie niektórych jego uczestników. Poprosili ks. Kurowskiego o umożliwienie zorganizowania w Biskupicach wakacji dla dzieci z rodzin internowanych, aresztowanych i zwolnionych z pracy członków „Solidarności”. Ksiądz nie tylko się na to zgodził, ale przekazał na ten cel całą otrzymaną przed chwilą kwotę ze słowami: „Niech to będzie na początek”. /1, 4/

Podczas wakacji 1982 r. około 200 dzieci (niektóre z rodzicami) spędziło dwa tygodnie w Biskupicach i Klemensowie pod opieką „zorganizowanych” przez Małgosię wychowawców. Aprowizację uzupełniała żywność z darów. /4, 28, 30/

Spontanicznie rozpoczęta w roku 1982 akcja wakacyjna objęła w 1983 r. prawie 900 dzieci (15 turnusów w: Dąbrowicy, Krasiczynie, Klemensowie, Jarosławiu, Wrzelowcu Tomaszowie i kilka obozów wędrownych). Konieczne były pewne ramy organizacyjne. Powstała grupa zajmująca się kontaktami z zakładami pracy (czyli tajnymi pKZ „S”), o czym wspomniałem na początku. Należeli do niej „Jadzia”, „Zygmunt”, „Marta”. „Aldona” /27/ reprezentowała regionalne władze „Solidarności”, a „Małgosia” i „Wiśka” (Małgorzata i Jadwiga Kiszczak) podjęły trud wyszukiwania odpowiednich miejsc (najczęściej w punktach katechetycznych, starych plebaniach), zaopatrzenia w konieczne wyposażenie oraz kontakty z powiększającą się grupą bezinteresownie pracujących wychowawców, księży i kleryków (biskup Bolesław Pylak, śp. ks. Mieczysław Bochyński, śp ks. Mieczysław Brzozowski, ks. Adam Firosz, ks. Tadeusz Pajurek, ks. Janusz Rzeźnik, ks. Adam Galek, ks. Zbigniew Staszkiewicz i dziesiątki innych).

Po sezonie 1983, w którym to w „Wakacjach z Bogiem” (wtedy ustaliła się ta nazwa) wzięło udział ponad 900 dzieci i ponad stu wychowawców i pracowników obsługi, stwierdziliśmy, że oprócz usprawnień organizacyjnych potrzebne są programy. Na jesiennych spotkaniach księży kapelanów, kleryków, wychowawców i organizatorów (w tym przedstawicieli regionalnej „S”) doszliśmy do wniosku, że oprócz programu religijnego, który już był realizowany, należy wprowadzać program wychowawczy oparty na harcerstwie i Korczakowskiej „republice dziecięcej”. /4/

W dyskusjach tych brali udział między innymi księża Adam Galek i Piotr Kurowski, śp. Adam Stanowski, Jerzy Bartmiński („Solidarność Rodzin”), Małgosia i Jadwiga Kiszczakówny oraz organizatorzy: Anna Stanek, śp. Maria Głowacka, ja oraz liczna grupa wychowawców. Organizacja i programy były doskonalone przez cały czas trwania podziemnych WzB.

 

Program, nowe formy, wyjście poza region

 

W marcu 1985 r. wzięliśmy udział w seminarium u św. Michała na Mokotowie w Warszawie, gdzie przedstawiliśmy cele i zadania lubelskich WzB. /6/

„Wakacje z Bogiem” jest to forma spędzania przez dzieci i młodzież czasu wolnego (wakacje, ferie) z uwzględnieniem elementów wychowania religijnego. Genezą tej formy była pomoc potrzebującej rodzinie (zwolnieni z pracy, aresztowani, internowani, biedni). W szczególności dzieciom członków NSZZ „S”. Celem „Wakacji z Bogiem” jest przekazanie młodemu pokoleniu różnych wartości, także pozakościelnych, prowadzących do Boga, są to: idee Solidarności, patriotyzm, tradycje narodowe, nauka społeczna Papieża Polaka”. /1,4/

W trakcie trzydniowego seminarium poznaliśmy wiele podobnych poczynań w Polsce organizowanych przez KiK, Niezależne Harcerstwo, „Przymierze Rodzin”, PTTK itd. Szczególnie zaprzyjaźniliśmy się z panią Izabelą Dzieduszycką z „Przymierza Rodzin” w Warszawie. Zaowocowało to wykorzystaniem ich ośrodków i miejsc do organizowania wakacji dla dzieci w górach (Pietraszonka, Łętownia, Małe Ciche, Słotwiny, Stryszawa, Tylicz). Były to atrakcyjne miejscowości w Beskidach i Tatrach, ale wymagały dodatkowych wysiłków organizacyjnych (dojazdy), w których bardzo nam pomogli ludzie z „Solidarności” PKP i PKS.

Tak więc od 1985 r. „Wakacje z Bogiem” poszerzyły się o liczne ośrodki w górach, a także dołączyły inne grupy organizujące obozy. Szczególnie ważną i liczną stanowiła grupa Jadwigi i Ziemowita Szymkiewiczów z parafii na „Poczekajce” w Lublinie. Małe Ciche, Beskidy, Bieszczady – to tereny ich obozów. Pojawiły się namioty, karimaty, śpiwory jako dary zachodnich związkowców. Zaczęto organizować obozy żeglarskie z wykorzystaniem sprzętu Yacht Clubu UMCS (Andrzej Trembaczowski) /16/, obozy rowerowe (Ignacy Czeżyk z Puław) i „Zimowiska z Bogiem” na Turbaczu, w Tyliczu.

  W 1985 r. zorganizowano 15 turnusów w ośrodkach stałych i wiele obozów, w których wzięło udział ponad 520 dzieci  Wymagało to zwiększonego wysiłku organizacyjnego przy naborze. Listy dzieci, przynoszone początkowo przez przedstawicieli tajnych pKZ „S”, zastąpiono kartami. Dla bezpieczeństwa wymagano na kartach podpisu katechetów, a karty opatrzone były napisem „Kuria Biskupia w Lublinie – Duszpasterstwo Rodzin”.

Organizatorzy i wychowawcy spotykali się jesienią i zimą (opłatek), w kościele przy ul. Staszica (ks. Janusz Rzeźnik). To grono uzupełniali klerycy, którzy, dzięki przychylności rektora Seminarium Duchownego ks. prof. Mieczysława Brzozowskiego, od początku brali udział w turnusach WzB. To oni oraz księża z parafii, w których były ośrodki, realizowali program religijny  (Msza św., Droga Krzyżowa). W zależności od miejsca pobytu organizowano pielgrzymki do pobliskich sanktuariów czy „pogodne wieczory”, ogniska z pogadankami /4/.

Wiele czasu w dyskusjach zajmowało dopracowanie wychowawczego programu pozareligijnego, jakże odmiennego niż programy obowiązujące na koloniach organizowanych przez władze partyjno-państwowe, opartego, jak już wspominałem, na skautingu-harcerstwie i „Korczakowskiej republice dziecięcej” /4/.

Przedstawicieli zakładów pracy, czyli tajnych pKZ „S”, trzeba było przekonać i uświadomić im, że „Wakacje z Bogiem” – wakacyjne wyjazdy dzieci i młodzieży – to nie akcja jednoroczna. Dzieci i młodzież potrzebowały radości i słońca bez socjalistycznej, ateistycznej indoktrynacji.  Pracownicy w zakładach współpracowali z organizatorami WzB, szukali kadry (wychowawcy, kuchnia, transport), która, po pewnym przeszkoleniu przez organizatorów, pozwalała wypełniać coraz większe potrzeby. Czuli się współorganizatorami tej formy wypoczynku swoich dzieci.

Przy naborze dzieci kierowaliśmy się potrzebami rodzin, nie tylko finansowymi, ale także wychowawczymi. W „WzB” brały także udział dzieci z rodzin niewierzących i innych wyznań. /4/ Łączyliśmy w ten sposób działalność NSZZ „S” z działalnością Kościoła, turystyką i sportem.

Wymienionymi problemami zajmowały się okresowe konspiracyjne spotkania organizatorów z przedstawicielami tajnych KZ „S”. Prosiliśmy przychodzących: nie zajmujcie się innymi podziemnymi sprawami (drukowanie, kolportaż, demonstracje…), bo  tego wymaga bezpieczeństwo WzB.

Informacja o tej formie działania podziemnej „S” w naszym regionie dotarła do struktur krajowych „S” (TKK). Przyjmowana była z niedowierzaniem i uznaniem, że można przez niejawne struktury „S” organizować wypoczynek dla tak dużej liczby dzieci w tak różnych miejscach (relacja A. Sokołowskiego). /2/

Tu należy powiedzieć coś o organizacji, bazie, żywności, opłatach,  transporcie itd. Pełna zaangażowania, bezpłatna praca wychowawców, bezpłatne miejsca w plebaniach i domach katechetycznych oraz żywność z darów musiały być wspomagane przez pewne dotacje finansowe. Szczególnie w okresie od 1985 r., gdy trzeba było płacić gospodarzom ośrodków w górach przynajmniej za niezbędne koszty utrzymania i ponosić koszty dojazdu dzieci. RKK „S” Regionu i przyjaciele ze związków zawodowych na Zachodzie wspomagali trochę tę akcję. Żywność z darów była uzupełniana darami rolników (mleko, nabiał) i zakupami rąbanki wieprzowej czy wołowej. To trzeba było posortować, podzielić, przewieźć (niezastąpiony Fredek Bondos).

          Dla sprawy opłat za dzieci ważna była świadomość rodziców i pKZ ”S” (pKZ „S” mogły dopłacać biedniejszym dzieciom ze zbieranych konspiracyjnie składek!), że działamy solidarnie, nie tylko dzięki dotacjom. Karty skierowań były rozprowadzane przez wspomnianych przedstawicieli pKZ „S” i wraz z opłatami zbierane w maju i czerwcu w pomieszczeniach kościelnych (kościół przy ulicy Staszica, kościół św. Pawła). Tam też je przechowywano, podobnie jak niezbędne dokumenty. Jako ciekawostkę w tym miejscu należy powiedzieć o siostrach zakrystiankach z kościoła pw. św. Pawła, które za zgodą i uprzejmością ks. kanonika Zbigniewa Staszkiewicza przechowywały to wszystko w kasie pancernej wraz z naczyniami liturgicznymi!

Każdego roku przekazywaliśmy podziemnym władzom „S” (RKK czy TZR) sprawozdania  programowe i finansowe w celu potwierdzenia w podziemnym biuletynie regionalnym, że nasze działanie dostaje akceptację i skwitowanie. Z niecierpliwością oczekiwaliśmy hasła w stopce biuletynu, np. ”Wychowawcom dziękują rodzice” czy „Dziękujemy Z.M.J.+ M.W.Z”. Było to niezwykle dla nas ważne. /5,10,11/

 

Represje władz – 1986. Powstanie Rady Programowej „Wakacji z Bogiem”

 

Konspiracyjne działanie mimo ochronnego parasola Kościoła nie dało się ukryć. Choć cel „Wakacji z Bogiem” był jak najbardziej chwalebny, akcja zaś potrzebna w ówczesnej sytuacji (puste półki), Służba Bezpieczeństwa WUSW w Lublinie wszczęła represje.

23 czerwca 1986 r. SB zatrzymała w Lublinie trójkę organizatorów: Annę Stanek, Marię Głowacką, Józefa Kaczora, zarekwirowała pieniądze (zebrane od rodziców przez przedstawicieli pKZ „S”) i dokumenty – karty skierowań na WzB. /21-25/ W następnych dniach zatrzymywano i przesłuchiwano wychowawców i rodziców dzieci. Przeciwko organizatorom Prokuratura Rejonowa dla Miasta Lublina (prokurator Tadeusz Korczak) wszczęła śledztwo „W sprawie działań w latach 1985-1986 w Lublinie związku, którego istnienie i cel – organizacja letnich wyjazdów młodzieży w ramach tzw. „Wakacji z Bogiem” miały pozostać tajemnicą wobec organów państwowych”. Oskarżenie to dotyczyło następujących osób: Józefa Kaczora, Anny Stanek, Marii Głowackiej, Janiny Marciniak (SB zarekwirowało jej pieniądze i dokumenty w Puławach), Haliny Anikij, Mirosława Załuskiego, Kazimierza Kmiecia. /9,29/

WUSW w Lublinie przeprowadził rozmowy z ks. biskupem Bolesławem Pylakiem i ks. M. Bochyńskim przy udziale Wojewody Lubelskiego i dyrektora ds. wyznań dotyczące „działań podjętych w stosunku do osób zaangażowanych w działalność tzw. Komisji Socjalnej RKK Regionu Środkowowschodniego.) Szykanowanie organizatorów, przesłuchiwanie wychowawców i rodziców, a przede wszystkim skonfiskowanie pieniędzy i kart skierowań na mające się rozpocząć za parę dni turnusy WzB miało na celu załamanie akcji. Jednak dzięki postawie wychowawców, Kurii Lubelskiej i księży (ks. Wacław Oszajca /25/, ks. Krzysztof Czerwiński /26/), których kazania spowodowały odzew w postaci dodatkowych składek na tacę na ten cel), „Wakacje z Bogiem” w lecie 1986 r. się odbyły (21 turnusów, 4 obozy wędrowne w sumie ponad 500 osób). Szczególnej pomocy udzieliła w tym czasie pKZ „S” UMCS. /3/

Wielkim wsparciem duchowym było Apostolskie Błogosławieństwo Ojca

Św. Jana Pawła II dla  Akcji Wakacje z Bogiem  w Lublinie (6.06 1986).

 Kilka miesięcy organizatorzy przy pomocy Kurii Biskupiej w Lublinie, wspierani przez prawników z „S” zabiegali o zwrot pieniędzy i cofnięcie sankcji prokuratorskich, co nastąpiło na jesieni 1986 r. /5/

Po tych przykrych doświadczeniach w celu zapewnienia bezpieczeństwa akcji WzB i lepszej ich organizacji, powołano w lutym 1987 r. Radę Programową „Wakacji z Bogiem”, której zadaniem było czuwanie nad całością działań „WzB” oraz koordynowanie działań między władzami kościelnymi a coraz bardziej oficjalnie występującymi regionalnymi podziemnymi strukturami NSZZ”S” (Ujawnienie się regionalnego TZR). /1/

Przewodniczącą Rady została Elżbieta Teske (pKZ UMCS), a w skład weszli: Zygmunt Łupina (TZR), Zbigniew Hołda (prawnik) i ks. Adam Firosz (Kościół). Grupa robocza (Anna Stanek, Małgosia Różycka, Józef Kaczor) kontynuowała kontakty z pKZ „S” w zakładach pracy, prowadziła nabór dzieci. Zostały powołane osoby odpowiedzialne za przygotowanie i funkcjonowanie ośrodków, nabór wychowawców i organizację turnusów (Małgorzata Kiszczak, Jadwiga Kiszczak, Ziemowit i Jadwiga Szymkiewiczowie, Jan Sidor, Teresa Martinka, Anna Zajączkowska, Anna Jedliczka, Barbara Szyszkowska). /1, 4/

W 1987 r. wyjechało ponad 600 dzieci (21 turnusów, 7 obozów), w 1988 r. około 740 (20 turnusów stałych i 11 obozów). Organizowano także turnusy w zimie.

 

Relegalizacja NSZZ „Solidarność”  – 1989,

Biuro ds. Wypoczynku Dzieci i Młodzieży
ZR Środkowowschodniego, Fundacja „Solidarność Rodzin”

 

17 kwietnia 1989 r. nastąpiła relegalizacja NSZZ „Solidarność” (wg władz była to ponowna rejestracja). Akcja „Wakacje z Bogiem” organizowana była w tym roku jeszcze systemem półkonspiracyjnym na kontaktach z tajnymi pKZ „S”. Nowo rejestrujące się KZ „S” chciały korzystać z WzB, ale nie byliśmy w stanie sprostać rozmiarowi zgłoszeń. Doszła do tego pomoc dla dzieci z rodzin po trzęsieniu ziemi z Armenii. Tak więc w 1989 r. w „Wakacjach” uczestniczyło ponad 650 dzieci (29 turnusów, 4 obozy). /1, 20/

 

W ciągu 8 lat (1982-1989) działania podziemnych „Wakacji z Bogiem” wzięło w nich udział ponad 4500 dzieci i młodzieży (137 dwutygodniowych turnusów w ośrodkach stałych i 40 obozach). Jest to liczba zapewne niepełna i wymaga uzupełnień. /1, 20/

 

Na uwagę zasługuje fragment sprawozdania TZR przedstawionego przez S. Węglarza na II WZD NSZZ „S” Regionu Środkowowschodniego jesienią 1989 roku: „[] na szczególną uwagę zasługuje organizacja letniego i zimowego wypoczynku dla dzieci członków związku znana pod nazwą „Wakacje z Bogiem”. Prowadzona od roku 1982 przez okres 6 lat objęła kilka tysięcy dzieci. Związek, a przede wszystkim TZR, zapewniał tej akcji wsparcie finansowe, materialne i organizacyjne. Kuria Lubelska czuwała nad ideowym programem „Wakacji z Bogiem”, zapewniała duszpasterzy lub kleryków na poszczególne turnusy wakacyjne. Zapewniała poza tym parasol ochronny dla całej imprezy, która bez niego byłaby po prostu uniemożliwiona przez służbę bezpieczeństwa”. /14/

23 października 1989 r. ZR Środkowowschodniego NSZZ „Solidarność” uchwałą powołał Biuro ds. Wypoczynku dzieci i Młodzieży pod kierownictwem Elżbiety Teske. /15/ W lecie 1990 zorganizowano już jawnie 41 turnusów dla 1300 dzieci. Niestety Biuro przestało działać w 1991 r., a kontynuację idei „Wakacji z Bogiem” podjęły KZ „S” większych zakładów pracy. Najdłużej przetrwały chyba „Uczelniane Wakacje z Bogiem” organizowane przez Komisję Porozumiewawczą Lubelskiego Ośrodka Naukowego (KPLON). Równolegle akcję tę prowadzić zaczęła odrodzona w 1990 r. Akcja Katolicka.

Pewne formy działania „Wakacji z Bogiem” kontynuuje Fundacja „Solidarność Rodzin”, która stara się odnaleźć się w dzisiejszej rzeczywistości (organizacja pożytku społecznego) przy ZR Środkowowschodniego NSZZ „S”.

W 1998 r. Arcybiskup Lubelski Józef Życiński uhonorował akcję „Wakacje z Bogiem” medalem „Lumen Mundi”, który otrzymała Małgorzata Kiszczak. /18,19/

Akcja „Wakacje z Bogiem”, zrodzona z potrzeby serca i chęci pomocy dzieciom, rozwijała się przez tyle lat dzięki dużej grupie wychowawców, którzy bezpłatnie poświęcali swój czas, często w ramach urlopu. Byli to nauczyciele, lekarze, pielęgniarki, a także ludzie innych zawodów oraz ksieża i klerycy. Bez ich zaangażowania i ofiarności organizowanie tej formy wakacji dla dzieci nie byłoby możliwe.

Chciałbym tym wystąpieniem obudzić wspomnienia i prosić o nazwiska, relacje, nazwy miejscowości i inne szczegóły. Pomoże to po latach rozszerzyć informacje o tej niezwykłej podziemnej działalności „S” Regionu Środkowowschodniego, jaką były „Wakacje z Bogiem”. O zaangażowanych w nie, w większości bezimiennych ludziach, nie można zapomnieć w XXV rocznicę powstania NSZZ „Solidarność”.

 

 

Bibliografia

 

    1.   Bartmiński Jerzy red.: Ruch Solidarności Rodzin, wydanie II, Oficyna Wydawnicza Fundacji „Solidarność” Regionu Środkowowschodniego, Lublin 1990, s. 48.

    2.   Kaczor Józef red.: Przed Sierpniem był Lipiec – historia i teraźniejszość „Solidarności” na Lubelszczyźnie. Materiały z sympozjum naukowego, Zarząd Regionu Środkowowschodniego NSZZ „Solidarność”, Lublin 2000, s. 108, 153-154, 179.

    3.   Jędrych Marek, Kaczor Józef, Padewski Aleksander, Taranko Ryszard red.: Solidarność Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 1980-2000, NSZZ „Solidarność” Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2000, s. 55-56.

    4.   Stankiewicz Renata, Walory wychowawcze Wakacji z Bogiem – praca magisterska napisana pod kierunkiem Tomasza Ożoga na Wydz. Nauk Społecznych KUL, Lublin 1990.

    5.   „Wiadomości Uniwersyteckie” Nr 9 (16) grudzień 1992 UMCS w Lublinie, „WAK”, Sprawozdanie „Zygmunta” – wyjaśnienie do sprawozdania finansowego akcji „Wakacje z Bogiem ’86, s. 1, 4-5.

    6.   Program Seminarium u św. Michała 1-3 marca 1985 w Warszawie (maszynopis w posiadaniu J. Kaczora).

    7.   Apostolskie Błogosławieństwo Ojca Świętego Jana Pawła II dla „Akcji Wakacje z Bogiem w Lublinie” z dnia 06.06.1986 (w posiadaniu J. Kaczora).

    8.   Notatka WUSW w Lublinie 13…G68/86 z dnia 25.06.1986 (dok. w posiadaniu J. Kaczora).

    9.   Postanowienie o umorzeniu śledztwa przed wszczęciem, Prokuratura Rejonowa dla Miasta Lublina. Sygn. Akt 1 DS. 307/86 z dnia 30.09.1996 (dok. w posiadaniu J. Kaczora).

 10.   Informator Regionu Środkowowschodniego (podziemny) Nr 102 z 14.12.1983.

 11.   Informator Regionu Środkowowschodniego (podziemny) Nr 140 z 15.05.1987.

 12.   Informator Regionu Środkowowschodniego (podziemny) Nr 127 z 17.07.1986 „SB kontra wakacje”.

 13.   Informator Regionu Środkowowschodniego (podziemny) Nr 128 z 06.10.1986 SB kontra wakacje.

 14.   Biuletyn Solidarności Regionu Środkowowschodniego Nr 29 z dnia 30.11.1989 s. 3.

 15.   Biuletyn Solidarności Regionu Środkowowschodniego Nr 24 z dnia 26.10.1989.

 16.   Turyści z konspiry, red. Jan Magierski, Ewa Różycka, Lublin 2003, s. 21.

 17.   Wakacje z Bogiem, „Gazeta Wyborcza w Lublinie” 28.06.1990.

 18.   Medal dla podziemnych pozytywistów, „Gazeta Wyborcza w Lublinie” 12.11.1998.

 19.   Medal za podziemne wakacje, Biuletyn Informacyjny Solidarność Regionu Środkowowschodniego Nr 42 (451) 1998.

 20.   Kaczor  Józef, Wakacje z Bogiem – notatnik-dziennik 1983-1990 (maszynopis w posiadaniu J. Kaczora).

 

Materiały IPN

 

21.   AIPN Lu – 112/5 – Informacja sytuacyjna szefa WUSW w Lublinie z dnia 24.06.1986, s. 3 (zatrzymanie, przeszukanie, konfiskata pieniędzy i dokumentów).

 22.   AIPN Lu – 112/5 – Informacja sytuacyjna szefa WUSW w Lublinie z dnia 26.06.1986, s. 3-4 (cd. zatrzymanie – biskup Bolesław  Pylak).

 23.   AIPN Lu – 112/5 – Informacja sytuacyjna szefa WUSW w Lublinie z dnia 27.06.1986, s. 5 (przeszukanie Szymkiewicze).

 24.   AIPN Lu – 112/5 – Informacja sytuacyjna szefa WUSW w Lublinie z dnia 28.06.1986, s. 4-5 (Janina Marciniak zatrzymanie i konfiskata – Puławy).

 25.   AIPN Lu – 112/5 – Informacja sytuacyjna szefa WUSW w Lublinie z dnia 29.06.1986, s. 2 (kazanie ks. Wacława Oszajcy).

 26.   AIPN Lu – 112/5 – Informacja sytuacyjna szefa WUSW w Lublinie z dnia 30.06.1986, s. 3-4 (kazanie ks. Krzysztofa Czerwińskiego w Puławach).

27.    AIPN Lu – 112/1 – Informacje problemowe szefa WUSW w Lublinie z dnia 21.10.1986 (czynności operacyjno śledcze przeprowadzone w dniu 11.10.1986 w stosunku do Danuty Winiarskiej członka TZR NSZZ „S” w Lublinie).

28.   AIPN Lu – 0143/1 – Informacja sytuacyjna 197/84 (szyfrogram) do Dyżurnego Operacyjnego MSW z dnia 14.07.1984, s. 2 (wczasy dla internowanych organizowane przez Sławomira Kozłowskiego w Kazimierzu).

29.   AIPN Lu – 112/2 – Informacje osobowe szefa WUSW w Lublinie za1986 r. (spis zawartości teczki z dnia 03.10.1986, m.in. osoby uczestniczące w organizowaniu WzB oraz osoby zajmujące się organizacją „Wakacji z Bogiem” akcji Komisji Socjalnej RKK NSZZ „S”: Maria Głowacka – UMCS, Józef Kaczor – UMCS, Eugenia Lutostańska – AM, Halina Anikiej – Biuro Projektów Budownictwa Wiejskiego, Kmieć Kazimierz – Biuro Projektów Budownictwa Wiejskiego, Anna Stanek – Zespół Szkół Przemysłu Spożywczego, Jadwiga Kiszczak – Państwowa Ogólnokszt. Szkoła Muzyczna, Małgorzata Kiszczak – Państwowa Ogólnokszt. Szkoła Muzyczna, Jan Obrycki – MPK, Kazimiera Zagojska – FSC, Mirosław Załuski – Inwestprojekt, Zbigniew Niedźwiadek – Inwestprojekt, Alfred Bondos – WSK Świdnik, Ziemowit Szymkiewicz – „Energopol”, Jadwiga Szymkiewicz – UMCS.

30.   Brzozowski Piotr, Strajk w Rektoracie [w:] Świadectwa stanu wojennego, oprac. A. Dudek, K. Madej,  IPN, Warszawa 2001, s. 57.