Propozycja
dodania nowego punktu uzasadnienia preambuły
Punkt 6a
Mając
na uwadze fakt, że prawdopodobieństwo choroby jest wyższe w
instytucjach, które pracują w niedziele; mając na uwadze fakt,
że zdrowie pracowników zależy między innymi od możliwości
pogodzenia życia zawodowego z życiem prywatnym, do inicjowania i
podtrzymywania więzów społecznych oraz zaspokajania potrzeb
duchowych; mając na uwadze fakt, że niedziela jako tradycyjny
tygodniowy dzień odpoczynku przyczynia się do osiągnięcia tych
celów bardziej niż jakikolwiek inny dzień tygodnia;
W artykule
5 powinno sie dodać drugi paragraf:
Minimalny
okres odpoczynku, o którym mowa w paragrafie pierwszym powinien
z reguły obejmować niedzielę.
W pierwotnej wersji dyrektywy
o czasie pracy z 23 listopada 1993[1],
w artykule 5, znajdował sie przepis dotyczący minimalnego
tygodniowego okresu odpoczynku, który „powinien z reguły
przypadać w niedzielę”.
Europejski
Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu wydanym 12 listopada 1996 r.
uchylił ten przepis stwierdzając, że „Rada w niedostateczny
sposób uzasadniła, dlaczego niedziela jako tygodniowy dzień
odpoczynku jest bliżej związana ze zdrowiem i
bezpieczeństwem pracowników, niż jakikolwiek inny dzień tygodnia”.[2]
Z uzasadnienia orzeczenia nie wynika jednak, że ochrona niedzieli
pozostaje poza zakresem dyrektywy, ale jedynie to, że nie został
przedstawiony dostateczny powód, dlaczego niedziela jako dzień
odpoczynku bardziej niż inny dzień tygodnia przyczynia się do
ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
Przy okazji nowelizacji
dyrektywy o czasie pracy skuteczne mogą się zatem okazać działania
zmierzające do uznania niedzieli jako tygodniowego dnia
odpoczynku. Działania takie będą jednak skuteczne jedynie o tyle,
o ile będzie z nich wynikało, że niedziela jest bardziej związana
ze zdrowiem pracowników, niż jakikolwiek inny dzień tygodnia.
W pojęciu “zdrowia” nie
mieszczą się wyłącznie parametry fizyczne, ale również psychiczne.
W zielonej księdze na temat zdrowia psychicznego z 14 października
2004 r. Komisja Europejska wskazała, że
„istnieje związek pomiędzy
zdrowiem fizycznym i psychicznym”.
Co więcej, Komisja przyjęła definicję zdrowia psychicznego
wypracowaną przez Światową Organizację Zdrowia, zgodnie z którą
jest to
„Samopoczucie, w którym jednostka zdaje sobie sprawę ze swoich
możliwości, może sobie poradzić ze stresem życia codziennego, może
pracować wydajnie i funkcjonować w społeczeństwie”.
Najnowsze opracowanie na ten temat zostało opublikowane przez
Dyrekcję Generalną Komisji Europejskiej Zdrowie i Konsumenci w
dniu 13 czerwca 2008[3].
Z pojęciem zdrowia psychicznego łączone są następujące czynniki:
·
Na zdrowie
psychiczne ma wpływ polityka, która dotyczy życia rodzinnego,
·
W pojęciu
zdrowia psychicznego mieszą się takie koncepty, jak możliwość
inicjowania i podtrzymywania relacji międzyludzkich i
funkcjonowania w społeczeństwie,
·
W pojęciu
zdrowia psychicznego mieści się możliwość rozwoju duchowego.
Powyższe wnioski pozwalają na przyjęcie, że
niedziela jako dzień wolny od pracy ma szczególne znaczenie dla
zdrowia pracowników.
1. Niedziela
bardziej niż jakikolwiek inny dzień tygodnia oferuje możliwość
bycia z rodziną
Niedziela jest dniem
przeznaczonym dla rodziny. Bardziej niż jakikolwiek inny dzień
tygodnia pozwala ona na pogodzenie życia rodzinnego z życiem
zawodowym. Instytucje zajmujące się opieką nad dziećmi, szkoły i
uczelnie są zazwyczaj nieczynne w niedzielę. Wówczas rodzice i
dzieci mogą spędzać ze sobą czas. Niedziela jest również
tygodniowym dniem odpoczynku dla dzieci i młodzieży zgodnie z
prawem wspólnotowym[4].
Jeżeli dzień odpoczynku ojca wypada w poniedziałek, matki w środę
a dzieci w niedzielę, tworzy się impas nie pozwalający na
pogodzenie życia prywatnego z pracą. Stoi to w sprzeczności z
punktami 5 i 6 uzasadnienia preambuły oraz z art. 2b obecnego
brzmienia propozycji nowelizacji dyrektywy[5].
2.
Niedziela
bardziej niż jakikolwiek inny dzień tygodnia oferuje możliwość
spotkania się z przyjaciółmi, zawierania oraz podtrzymywania
więzów przyjacielskich.
Niedziela ma wielkie
znaczenie dla zaangażowania pracowników na polu życia społecznego,
kulturowego, sportowego. Bez wolnej niedzieli nie ma weekendu.
Dlatego też niedziela ma szczególne znaczenie dla możliwości
zawierania i podtrzymywania przyjaźni oraz szeroko pojętych więzów
społecznych.
Niezależnie od swoich korzeni
religijnych kilka państw członkowskich traktuje niedzielę jako
część dziedzictwa kulturowego. W raporcie opublikowanym w 2007
Komisja Europejska zauważa, że “trudno zgodzić się z tezą, że
wolna niedziela nie ma kontekstu religijnego, będącego ukłonem w
stronę chrześcijan, ale jest jedynie akceptacją normy kulturowej”.
[6]
Wolna niedziela jest również
istotnym filarem Europejskiego Modelu Społecznego, którego
najlepszy przykład dają same instytucje europejskie w sposobie, w
jaki traktują swoich pracowników. Niezależnie od różnorodności
religijnej, kulturowego i etnicznego pochodzenia urzędników
instytucji europejskich, od samego początku ich istnienia
urzędnicy nie pracowali w niedzielę i nie zamierzają tego robić w
przyszłości.
3. Niedziela
bardziej niż jakikolwiek dzień tygodnia daje możliwość
zaspokajania potrzeb duchowych.
Dla wielu europejczyków – nie
tylko chrześciajan – niedziela oferuje możliwość chwilowego
wyciszenia się, po to aby uświadomić sobie fundamentalne kwestie
życia. Kim jestem, dokąd zmierzam, jakie mam cele do osiagnięcia?
Każda jednostka ludzka potrzebuje czasu na przemyślenie tego,
czego nie można skalkulować, wyliczyć i wyrazić za pomcą
wskaźników ekonomicznych. W świetle wielkiego znaczenia niedzieli
dla duchowego życia wielu europejczyków i biorąc pod uwagę
religijne i kulturowe czynniki dominujące w państwach
członkowskich, minimalny okres odpoczynku powinien z reguły
uwzględniać niedzielę.
4.
Zgodnie
z ankietą EUROFOUND, prawdopodobieństwo choroby oraz problemów z
nieobecnością w pracy w instytucjach, w których pracuje się w
soboty i niedziele wynosi 1.3 razy więcej, niż w instytucjach,
które nie wymagają od swoich pracowników pracy w weekend.[7]
Włączenie niedzieli jako
tygodniowego dnia odpoczynku w nowelizacji dyrektywy o czasie
pracy wzmocniłoby ideę Europy obywatelskiej, skoro większość
Europejczyków popiera ideę wolnej niedzieli. Byłby to konkretny
przykład tego, jak Unia Europejska może uczynić namacalny wkład w
życie zwykłych ludzi
[1]
Dyrektywa 93/104/EC Rady z 23 listopada dotycząca niektórych
aspektów organizacji czasu pracy, OJ L 307, s. 18.
[2]
Zob. ETS, sprawa C-84/94, UK v. Rada UE, orzeczenie 12
listopada 1996, par. 37.
[3]
Dyrekcja Generalna Zdrowie i Konsumenci, Zdrowie Psychiczne w
UE, A Background Paper, 13 czerwca 2008, s. 5.
[4]
Zob. art. 10 dyrektywy 94/33/EC Rady z 22 czerwca 1994, OJ L
216, s. 12.
[5]
Zob. document Rady n° 10583/08 z 11 czerwca 2008.
|
