Edmund Mikołajczak

Email Drukuj PDF

Edmund Mikołajczak – współorganizator i działacz NSZZ „Solidarność” Pracowników Oświaty i Wychowania Okręgu Kujaw Zachodnich w Inowrocławiu”

W inowrocławskim środowisku nauczycieli organizowanie struktur „Solidarności” rozpoczęło się dopiero w drugiej dekadzie października 1980 roku. 12 X 7-osobowa grupa przedstawicieli miejscowej oświaty: Marian Frąszczak, Alfred Krysiak, Henryk Łada, Stefan Łożykowski, Józef Matuszewski, Zygmunt Rynarzewski i Mirosław Zacharczyk wybrała się do Torunia, gdzie w auli Uniwersytetu Mikołaja Kopernika miało miejsce spotkanie przedstawicieli różnych środowisk z organizatorami struktur nowego związku w regionie. W drodze powrotnej zapadła decyzja, że NSZZ „Solidarność” powstanie również w inowrocławskich szkołach.
Już 16 X na zebraniu w I Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu powołano Międzyszkolny Komitet Założycielski, którego przedstawiciele natychmiast rozpoczęli pracę na rzecz organizowania szkolnych kół w mieście i okolicach. Struktury gminnego koła „S” powstały w połowie listopada w Szkole Podstawowej nr 15 w Inowrocławiu (wówczas pełniła funkcję Zbiorczej Szkoły Gminnej). Przewodniczącym 8-osobowej komisji został właśnie Edmund Mikołajczak. W skład powołanego tutaj związku weszli także nauczyciele z Batkowa, Cieślina, Góry, Jaksic, Orłowa, Tupadeł, Turzan oraz Żalinowa (koło otrzymało numer 22).
Edmund Mikołajczak (ur. 1950) rozpoczął pracę w oświacie w 1976 roku. Pierwszą placówką w jego karierze była Szkoła Podstawowa nr 3 w Inowrocławiu, którą opuścił w 1979 roku. Wówczas rozpoczął pracę w dwóch szkołach – wspomnianej wyżej SP nr 15 oraz Zespole Szkół Mechanicznych i Elektrycznych w Inowrocławiu, jednakże to właśnie w pierwszej z nich przyszło mu w udziale organizować struktury nowego związku.
Jako przewodniczący „Solidarności” musiał się zmierzyć z wieloma problemami. Dla przykładu po latach odnalazł on w swoim prywatnym archiwum list z 13 VIII 1981 roku, w którym wzywał kierownika szkoły w Żalinowie do wyegzekwowania decyzji Gminnego Dyrektora Szkół dotyczącej przydziału mieszkania służbowego w szkole Danucie Żurawskiej – działaczce gminnej „Solidarności”. Największym jednak wyzwaniem, z którym przyszło się zmierzyć działaczom nowego związku, była ożywiona dyskusja wokół przynależności administracyjnej tej placówki. Członkowie gminnej „S” wypowiedzieli się negatywnie w sprawie projektu zmiany podległości Szkoły Podstawowej nr 15, którą od gminy chciało przejąć miasto. Ich zdaniem takie postępowanie zagroziłoby integrującej roli gminnej placówki w lokalnym systemie oświaty. Niestety problemy wynikające z rozbudowy miasta, a zwłaszcza dzisiejszego osiedla Rąbin (co roku gwałtownie zwiększała się liczba uczniów w mieście), ostatecznie wzięły górę i od 2 I 1984 roku SP nr 15 stała się szkołą miejską, podległą Wydziałowi Oświaty w Inowrocławiu.
Nowa sytuacja społeczno-polityczna stanowiła wyzwanie nie tylko dla członków związku. Ma to swoje odzwierciedlenie w protokołach z posiedzeń Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR w „piętnastce”. W zebraniach tych uczestniczył też Edmund Mikołajczak, który do partii zapisał się jeszcze podczas odbywania służby wojskowej. Na majowym spotkaniu 1981 roku stwierdził on, nie zważając na opinie pozostałych towarzyszy, że brak kandydatów na stanowisko I sekretarza POP w szkole świadczy o słabości partii i marnych prognozach na przyszłość. Wkrótce zresztą sam oddał legitymację. Ciekawe jednak, że jeszcze przed ostateczną decyzją złożył projekt reformy partyjnych struktur mówiąc: „Uważam, że sekretarze POP, KG, KM powinni być wybierani przez ogół członków, a I sekretarz na zjeździe. Ograniczyć aparat partyjny – niech spełnia rolę tylko kierowniczą, znieść programowanie ilości członków POP, wprowadzić tajność głosowania i czasu przyjmowania do PZPR na kandydata, oddzielić funkcje administracyjne od partyjnych, pełne i rzetelne informowanie o przebiegu plenów, wprowadzenie obowiązkowego votum separatum w przypadku podejmowania różnych decyzji przez kierownictwo centralne, z którymi nie zgadza się część członków kierownictwa”.
Trudno kwestionować dobre intencje autora tych słów, ale realizacji takich postulatów nie można było wtedy oczekiwać. Poza tym jeszcze w grudniu 1980 roku dyrektor szkoły wspominał na zebraniu POP o konfliktach nauczycieli z „Solidarności” i ZNP, a nieustanne odrzucanie krytyki doprowadziło nawet do rozłamu w samej organizacji, bowiem odrębna komórka partii powstała wówczas w Szkole Rolniczej w Inowrocławiu. Dla przewodniczącego „Solidarności” w Zbiorczej Szkole Gminnej nie zabrakło także zajęć w strukturach okręgowych związku.
Edmund Mikołajczak brał czynny udział w organizowaniu Zjazdu Krajowego Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”, który miał miejsce w Inowrocławiu w dniach 13-14 VI 1981 roku, czy też w obchodach pierwszej rocznicy założenia związku, na których pojawiła się Anna Walentynowicz. 26 V 1981 roku, wraz z Włodzimierz Huliszem, Alfredem Krysiakiem i Zofią Pomianowską, został wybrany delegatem do Wojewódzkiej Sekcji Oświaty i Wychowania. Trzy dni później Edmunda Mikołajczaka wybrano do 9-osobowego Prezydium Regionalnej Rady Sekcji, a w październiku został wiceprzewodniczącym tego gremium.
Względna swoboda, która przez szesnaście miesięcy opanowała cały kraj, pozwoliła Edmundowi Mikołajczakowi na zorganizowanie redakcji opozycyjnego pisma – „Biuletynu NSZZ Solidarność Pracowników Oświaty i Wychowania Okręgu Kujaw Zachodnich”. Do wprowadzenia stanu wojennego ukazały się dwa numery tego pisma. Redaktor nie omieszkał wykorzystać pisma dla przedstawienia swoich poglądów na stan współczesnej edukacji. W artykule Kilka uwag o moralności i tradycjach napisał m.in.: „(...) Wszelkie plagi nawiedzające nasze społeczeństwo w ostatnich dziesięcioleciach uderzały zawsze ze szczególną siłą w oświatę, na której odbijały się dotkliwe błędy i wstrząsy polityczne oraz bezmyślna propaganda. Obarczanie szkół różnorodnymi obowiązkami, ciągłe reformy, brak dbałości o właściwy poziom kształcenia nauczycieli, chroniczne oszczędzanie na szkolnictwie – to tylko niektóre przesłanki skłaniające do smutnego wniosku, że wyraźnie antyspołeczna polityka oświatowa nosiła wszelkie znamiona działalności celowej”.
Oprócz własnej gazety środowisko inowrocławskich nauczycieli komunikowało się ze społeczeństwem także za pomocą oficjalnych środków przekazu. W 26 numerze „Ilustrowanego Kuriera Polskiego” z 1981 roku opublikowany został list Edmunda Mikołajczaka (Przywrócić dawne nazwy inowrocławskim ulicom), w którym zwracał on uwagę na konieczność zrewidowania nazewnictwa inowrocławskich ulic, przede wszystkim ze względu na ogromne zmiany jakie zaszły na tym polu po 1945 roku (nie licząc rzecz jasna okresu okupacji hitlerowskiej). Z mapy miasta zniknęły wtedy stare, historyczne nazwy ulic – Św. Ducha, Kasztelańska, Świętokrzyska, Św. Mikołaja, Panny Marii czy plac Klasztorny. Nic dziwnego, że pomysł spodobał się wielu mieszkańcom kujawskiego grodu, wywołując ożywioną dyskusję na łamach IKP. Podczas zebrania przewodniczących kół (25 II 1981) inicjatywę poparły także władze związku. Niestety entuzjazmu działaczy „S” nie podzielały władze Inowrocławia. Projekt uchwały, która przewidywała np. zmianę niezwykle „oryginalnej” nazwy ul. Bohaterów Ludowej Armii Koreańskiej na dawną, legitymującą się średniowiecznym rodowodem ul. Kasztelańską, został odrzucony większością głosów przez członków Miejskiej Rady Narodowej. Nie dziwi zatem fakt, że w opublikowanym na łamach opozycyjnego pisma „Kontra” (nr 1 z 6 XI 1981) liście w ostrych słowach skrytykował postępowanie tych członków MRN, którzy zagłosowali przeciwko projektowi: „Znowu zatem okazało się, że to społeczeństwo jest dla administracji, a nie odwrotnie, jak można by sądzić. Nieduże stosunkowo koszty i niechęć urzędników – wystarczyły – zdaniem większości radnych – aby zdeptać argumenty naukowe, tradycję i wolę społeczeństwa. Jako mieszkańcowi Inowrocławia i nauczycielowi jest mi po prostu wstyd za władze miejskie”.
Schyłek roku 1981 nie sprzyjał zresztą podobnym pomysłom. W całym mieście wyczuwało się napiętą atmosferę. Na wszelki wypadek inowrocławscy nauczyciele podczas swojego ostatniego zebrania (12 XII 1981) powołali 5 konspiracyjnych zarządów. Tuż po wprowadzeniu stanu wojennego zawieszono jednak wszelką działalność związkową. Edmund Mikołajczak został zmuszony zdać dyrektorowi szkoły całą dokumentację koła (nie udało się jej odzyskać do dziś), a ciągłe konflikty z Gminnym Dyrektorem Szkół Teresą Mrówczyńską skłoniły go do wystąpienia z wnioskiem o rozwiązanie umowy o pracę. Podanie – a jakże – zostało rozpatrzony pozytywnie, zaś były przewodniczący szkolnego koła nr 22 w 1983 roku znalazł zatrudnienie w Niższym Seminarium Duchownym Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej w Markowicach, szkole, która nawet po wprowadzeniu stanu wojennego potrafiła utrzymać względną autonomię w zakresie nauczania. Nie zaniedbał on jednak działalności w strukturach związku.
W styczniu 1982 roku z inicjatywy Jadwigi Fengler-Wielewskiej, nauczycielki I LO w Inowrocławiu, w mieszkaniu przy ulicy Władysława Łokietka odbyło się pierwsze zebranie podziemnej komisji oświaty NSZZ „Solidarność”. W ten sposób reaktywowano działalność związku, uzgadniając do realizacji dwa podstawowe cele: pomoc dla rodzin uwięzionych i internowanych z regionu Kujaw oraz rozpoczęcie działalności samokształceniowej. W skład komisji wchodzili: Jadwiga Fengler-Wielewska, Eugenia Pudelewicz, Hanna Płotka, Edmund Mikołajczak, Alfred Krysiak, Henryk Łada i Ryszard Brejza. W szkołach inowrocławskich wbrew zakazom władz nadal zbierano składki, które następnie gromadzono na prywatnym koncie jednego z członków. Kilkakrotnie (ze względów bezpieczeństwa – anonimowo) zasiłki przekazywano rodzinom uwięzionych działaczy ze Strzelna oraz Franciszka Karpińskiego z Inowrocławia.
Nie powiodły się próby zorganizowania w Inowrocławiu obchodów rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja w 1982 roku, w które, rzecz jasna, zaangażowali się nauczyciele z „S”. Leszek Tucholski jeszcze w kwietniu zaproponował Edmundowi Mikołajczakowi, żeby ten przygotował z tej okazji ulotki, które następnie zamierzano rozdać na początku maja mieszkańcom miasta. Niestety, kiedy pomysłodawca tego przedsięwzięcia odebrał bibułę natychmiast został zatrzymany przez MO. Na szczęście nie wydał żadnego członka podziemnych struktur.
Zebrania komisji oświaty odbywały się początkowo raz w miesiącu, a po zawieszeniu stanu wojennego raz na kilka miesięcy. Ostatnie spotkanie odbyło się jesienią 1985 roku. Zarówno Edmund Mikołajczak jak i Ryszard Brejza wspominali po latach, że w połowie dekady dalsza działalność związku w takiej formule nie przynosiła spodziewanych rezultatów, ale nadal przemycano bieżące podziemne wydawnictwa. Z Bydgoszczy przywoził je z reguły Edmunda Mikołajczak, a toruńską „bibułę” sprowadzał Ryszard Brejza – współorganizator Niezależnego Zrzeszenia Studentów UMK w 1980 roku. Oprócz wymienionych szczególnie wyróżnili się jeszcze Marek Klimek, Mirosław Pietrzyk i Leszek Tucholski.
Ponieważ działalność podziemna powoli traciła rację bytu, a nic nie zapowiadało zmiany sytuacji w Polsce, inowrocławscy nauczyciele postanowili obejść prawo i zamiast nadal działać w podziemiu podjęli próbę zalegalizowania związku. Podczas jednego ze spotkań zaproponowano, żeby możliwie jak największa liczba pracowników oświaty zapisała się do jednej z legalnie działających organizacji, tak aby w krótkim czasie opanować jej struktury i przejąć w niej władzę. Wybór padł na działający w mieście od 1962 roku oddział Kujawsko-Pomorskiego Towarzystwa Kulturalnego.
28 II 1986 roku miało miejsce walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze KPTK. Wybrano wówczas nowy zarząd, w którym znalazł się również Edmund Mikołajczak – został sekretarzem towarzystwa. Nie można jednak powiedzieć, że w ten sposób KPTK stało się zakamuflowanym związkiem zawodowym. Na prawdziwe zmiany przyszło jeszcze poczekać. Niemniej jednak Edmund Mikołajczak zaangażował się w jawną i z pewnością potrzebną działalność tej organizacji.
W latach osiemdziesiątych, w związku z rocznicą 800-lecia Inowrocławia, KPTK postanowiło wydać pierwszy tom słownika biograficznego prezentującego sylwetki wybitnych osób związanych z miastem i okolicami. Pomysłodawcami przedsięwzięcia byli Zenon Kopeć i Zygmunt Kurek, zaś Edmunda Mikołajczaka wybrano na koordynatora działań. Niestety ze względów politycznych i finansowych prace nad jego przygotowaniem zostały odłożone. Tymczasem Edmund Mikołajczak, wspólnie z Alfredem Krysiakiem, włączył się w prace nad organizowaniem Stowarzyszenia Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu. Formalnie zostało ono zarejestrowane 5 X 1987, a już 9 X odbyło się I Walne Zebranie Wyborcze Stowarzyszenia. Niecały miesiąc później, 6 XI 1987 roku, powołano 5 sekcji: organizacyjno-gospodarczą, sportową, popularno-naukową, artystyczno-kulturalną i historyczno-redakcyjną. Edmund Mikołajczak został przewodniczącym tej ostatniej.
W 1987 roku czterech członków nauczycielskiej „S” zostało włączonych do struktur podziemnych Zarządu Oddziału w Inowrocławiu, a rok później powołano Komisję Organizacyjną, stanowiącą część Rady Organizacyjnej Regionu Bydgoskiego. Mniej więcej w tym samym czasie Edmund Mikołajczak uczestniczył w spotkaniach Zarządu Oddziału inowrocławskiej „Solidarności”, które odbywały się w prywatnym mieszkaniu Tadeusza Bieńka oraz na plebanii u ks. Alojzego Zielińskiego w pobliskim Orłowie. Wreszcie 28 II 1989 roku reaktywowały się jawne struktury Międzyszkolnej Rady Koordynacyjnej Pracowników Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” na Kujawy Zachodnie z siedzibą w Inowrocławiu. Jej głównym zadaniem było reaktywowanie szkolnych kół „Solidarności”, ulepszenie systemu działania rad pedagogicznych w szkołach, zwiększenie aktywności nauczycieli i uczniów w życiu szkolnym i poza nim, a przede wszystkim wypracowanie reformy oświatowej mającej podnieść poziom szkolnictwa w regionie. Edmund Mikołajczak nie tylko dołączył do składu MRK „S”, ale został także wybrany do trzyosobowej komisji roboczej, która reprezentowała środowisko nauczycielskie w rozmowach z władzami.
27 IX 1989 roku odbyło się zebranie delegatów kół NSZZ „Solidarność” z Inowrocławia i okolic. Zgodnie z obowiązującym statutem, delegaci w pierwszym rzędzie przystąpili do wyboru przewodniczącego Komisji Międzyszkolnej. Na tę funkcję zgłoszono m.in. Edmunda Mikołajczaka, który jednak odmówił. Został on członkiem prezydium związku, a także jednym z 3 delegatów na walne zebranie wyborcze regionu bydgoskiego – otrzymał najwięcej, bo 28 głosów (pozostali – Leszek Tucholski 27 i Andrzej Radtke 24).
Sukces kandydatów „Solidarności” w wyborach z czerwca 1989 roku skłonił inowrocławskie środowisko do powołania 6 VII Obywatelskiego Porozumienia, którego zadaniem miało być utrzymywanie stałej łączności między wyborcami a senatorami i posłami wybranym z okręgu kujawsko-pałuckiego: Romanem Bartoszcze, Aleksandrem Paszyńskim, Antonim Tokarczukiem, Andrzejem Wybrańskim (reprezentującym w obydwu izbach Komitet Obywatelski „Solidarność”) oraz Janem Warjanem (reprezentantem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego; popieranym przez Obywatelski Klub Parlamentarny). W szerszej perspektywie Obywatelskie Porozumienie zapowiadało włączenie się w prace związane z przygotowaniami do przyszłych wyborów samorządowych w miastach i gminach regionu. Jednym z jego sygnatariuszy został oczywiście Edmund Mikołajczak. Dodatkowo  VII na posiedzeniu Obywatelskiego Porozumienia zawiązał się sekretariat zespołu senatorsko-poselskiego w Inowrocławiu z udziałem posłów Romana Bartoszcze i Jana Warjana. W skład sekretariatu weszli: Włodzimierz Hulisz – koordynator oraz Jerzy Cyganiak, Tomasz Malec, Edmund Mikołajczak, Stanisław Paradowski, Maria Sokołowska i Katarzyna Wróbel.
Ponieważ OP postanowiło powołać redakcję własnej gazety, i tym razem nie mogło zabraknąć Edmunda Mikołajczaka. Kolejny już raz dał o sobie znać cięty język redaktora naczelnego, który w artykule Oby już nie długo skrytykował nie tylko działania władz miasta, ale również samych mieszkańców Inowrocławia, „bezwolnych obywateli, którzy w większości stracili wiarę w możliwość jakichkolwiek zmian”.
Artykuł, zamiast skłonić do refleksji, wywołał burzę w inowrocławskim środowisku. Wielu mieszkańcom nie przypadł do gustu styl wolnej prasy, choć był to dopiero początek nowej jakości w polskich mediach – dziś już pewnie nikogo nie szokujący. Niemniej jednak kontrowersje wokół tekstu doprowadziły do zorganizowania 18 X 1989 roku w inowrocławskim ratuszu spotkania tzw. „inowrocławskiego okrągłego stołu”, w którym udział wzięli: Anna Bańkowska – posłanka na Sejm z mandatu PZPR, Jerzy Kaźmierski – I sekretarz Komitetu Miejskiego PZPR, Marian Kokoszyński – artysta plastyk, Wincenty Kowalski – wiceprzewodniczący Miejskiego Komitetu SD, Wojciech Kurczewski – przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej, Edmund Mikołajczak – Obywatelskie Porozumienie, Piotr Milchert – prezes Klubu Inteligencji Katolickiej, Józef Łącki – przewodniczący Miejsko-Gminnego Komitetu ZSL, ks. prof. Antoni Siemianowski – wykładowca Wyższego Prymasowskiego Seminarium Duchownego w Gnieźnie (mieszkaniec Inowrocławia), Ferdynand Zalewski – działacz „Solidarności”, Marcin Wnuk – wiceprezydent miasta.
Spotkanie miało na celu ożywienie dyskusji nad problemami i potrzebami miasta. Edmund Mikołajczak nie wycofał się ze swych słów. Krytykę przyjął ze zrozumieniem, ale jednocześnie przypomniał, jak wiele zmian czeka całe społeczeństwo w najbliższych miesiącach. Tymczasem w bydgoskich strukturach związku już od kilkunastu tygodni dochodziło do spięć między zwolennikami Jana Rulewskiego i popieranego przez Lecha Wałęsę Antoniego Tokarczuka. Animozje te doprowadziły ostatecznie do podziału w łonie inowrocławskiej „Solidarności”. W wyborach samorządowych z 1990 roku Komitet Obywatelski i Obywatelskie Porozumienie utworzyły odrębne komitety wyborcze. Kandydaci do rady miejskiej ze środowiska nauczycielskiej „S” wystartowali z aż trzech list – Porozumienia Obywatelskiego „Solidarność” (Ryszard Brejza, Włodzimierz Hulisz, Cezary Rydlichowski, Krystyna Tadeja), Porozumienia Obywatelskiego (Stanisław Paradowski) oraz Komitetu Obywatelskiego (Piotr Czarnolewski i Eugenia Pudelewicz).
W miarę upływu czasu zaangażowanie Edmunda Mikołajczaka malało. Nie zdecydował się kandydować ani w wyborach czerwcowych (taką propozycje wysunął Piotr Milchert), ani w wyborach samorządowych, praktycznie wycofał się z życia politycznego już jesienią 1989 roku. Uczestniczył co prawda jeszcze w obchodach dziesiątej rocznicy utworzenia związku, na których zresztą miał okazję opowiedzieć o swoich refleksjach dotyczących tamtego czasu, ale stopniowo jego nazwisko przestało pojawiać się w prasie w kontekście sporów wewnątrz „S”. Zamiast tego skierował swoją uwagę na konkretne problemy nurtujące środowisko pracowników oświaty. W swoich artykułach i pismach bronił on nauczycieli skonfliktowanych z władzą czy też atakował rażące naruszenia prawa ze strony kuratorium. Przykładowo na początku 1990 roku wspólnie ze Stanisławem Paradowskim i Andrzejem Radtke skierował list do Kuratora Oświaty i Wychowania w Bydgoszczy, w którym krytycznie ustosunkowano się do sprawy powołania na dyrektora Szkoły Podstawowej w Sukowach ob. Rimera – byłego sekretarza propagandy Komitetu Miejsko-Gminnego PZPR w Kruszwicy. Ciekawe, że przy okazji konfliktu Teresy Mrówczyńskiej – ówczesnej gminnej inspektor oświaty i wychowania w Inowrocławiu – z Tadeuszem Łojewskim (dyrektorem szkoły w Jaksicach) prasa po raz kolejny przypomniała o tym, że to właśnie pani inspektor przyczyniła się do odejścia Edmunda Mikołajczaka ze SP nr 15 w 1983 roku.
Do czynnej polityki Edmund Mikołajczak powrócił w 1994 roku, kiedy to z powodzeniem kandydował do Rady Miejskiej Inowrocławia. W drugiej kadencji (1994-1998) objął on stanowisko przewodniczącego Komisji Oświaty i Kultury. W listopadzie 1997 roku Edmund Mikołajczak wszedł w skład komitetu organizacyjnego Ruchu Społecznego Akcji Wyborczej „Solidarność”, którego zadaniem było stworzenie struktur partii w rejonie Kujaw Zachodnich. Na początku 1998 roku Adam Juszczak, odpowiedzialny za organizowanie Ruchu Społecznego AWS w województwie bydgoskim, udzielił Edmundowi Mikołajczakowi pełnomocnictw do tworzenia struktur regionalnych ruchu w mieście i gminie Inowrocław. Radny Mikołajczak został także pierwszym przewodniczącym koła RS AWS w Inowrocławiu.
Edmund Mikołajczak za swoją działalność w NSZZ „Solidarność” został wyróżniony m.in. dyplomem z okazji 10-lecia NSZZ „Solidarność”, a 22 IV 2010 roku Sekcja Krajowa Oświaty i Wychowania nadała mu Srebrną Odznakę.

Dokumenty archiwalne:

Wojciech Gonera
Do opracowania artykułu wykorzystane zostały następujące źródła:
Archiwum I Liceum Ogólnokształcącego im Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, Kronika Stowarzyszenia Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu 1986-1992.
Archiwum Komisji Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność” Pracowników Oświaty i Wychowania Okręgu Kujaw Zachodnich, dokumenty z lat 1980-1990.
Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Podstawowa Organizacja Partyjna Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Zbiorczej Szkole Gminnej w Inowrocławiu.
Archiwum Zarządu Regionu Bydgoskiego NSZZ „Solidarność”, zbiory czasopism wydawanych przez opozycję w latach 1980-1990.
Archiwum Zespołu Szkół Integracyjnych im Powstańców Wielkopolskich w Inowrocławiu (dawna Szkoła Podstawowa nr 15), Kronika Szkoły Podstawowej Nr 15 (1982-1988); M. Hadzik, Kalendarium Szkoły Podstawowej nr 15 im. Powstańców Wielkopolskich w Inowrocławiu.
Muzeum Oświaty w Bydgoszczy, dokumenty przekazane przez NSZZ „Solidarność” Pracowników Oświaty i Wychowania w Bydgoszczy.
Archiwa prywatne: Jana Koziorowskiego, Alfreda Krysiaka, Edmunda Mikołajczaka, Stanisława Paradowskiego
Relacje: Ryszarda Brejzy, Alfreda Krysiak, Edmunda Mikołajczaka, Stanisława Paradowskiego.
Artykuły z gazet: „Biuletyn NSZZ Solidarność Pracowników Oświaty i Wychowania Okręgu Kujaw Zachodnich”, „Gazeta Pomorska”, „Gazeta Solidarności”, „Goniec Kujawski”, „Ilustrowany Kurier Polski”, „Inowrocławianin”, „Inowrocławski Biuletyn Informacyjny Kontra”, „Nowiny Inowrocławskie”, „Obywatelskie Porozumienie”, „Serwis Informacyjny”, „Serwis Solidarności Pracowników Oświaty i Wychowania Okręgu Kujaw Zachodnich w Inowrocławiu” „Wiadomości Wolnych Związków”, „Wolne Związki”, „Związkowiec Kujawski”.
Informacje dotyczące działalności społeczno-politycznej Edmunda Mikołajczaka zawarte zostały w mojej pracy magisterskiej pt. Historia i regionalizm w praktyce edukacyjnej Edmunda Mikołajczaka, Toruń 2011. Egzemplarz znajduje się w Zakładzie Dydaktyki Historii i Wiedzy o Społeczeństwie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

 

ZNAJDZ NA STRONIE

Szukaj na stronach NSZZ "Solidarność"

Wyszukiwarka przeszukuje 22 strony struktur terenowych i branżowych.

Loading

Solidarność to nie tylko Wałęsa - konferencja prasowa kombatantów "S"



 




Strona wykorzystuje pliki cookies: niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Jeśli nie wyłączysz w ustawieniach przeglądarki obsługi plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki.

Treść zamieszczonych aktów prawnych nie stanowi źródła prawa, lecz jest tylko ich zapisem elektronicznym. Z uwagi na niedoskonałość zabezpieczeń chroniących dane zapisane w formie elektronicznej, a także możliwość błędnego wprowadzenia danych, administrator strony nie ponosi odpowiedzialności za treść publikowanych tu aktów prawnych.